BAKI DIVANI'NDA SEVGİLİNİN OTORİTE SAHİBİNE TEŞBİHİ

Yayının 2. Dildeki İsmi: 

THE SIMILE OF THE LOVER FOR AUTHORITY TO THE OWNER IN BAKI'S DIVAN

Dergi Adı: 

Yayın Yılı: 

  • 2012

Cilt: 

  • 7

Sayı: 

  • 3

Sayfa Aralığı:: 

1859-1883

Yayın Dili: 

  • Türkçe

Yazar Bilgileri: 

Anahtar Kelimeler: 

DOI: 

http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.3480

Özet (Orjinal Dil): 

Bâkî Dîvânı'nda sevgilinin otorite sahibine teşbihinin ele alındığı bu çalışmada, öncelikle Bâkî'nin hayatı ve eseri hakkında kısa bir bilgi verilmiştir. Divan şiirinde sevgilinin, otorite sahibi olmak yönüyle şah, padişah ve sultan olarak görüldüğüne; âdil, zâlim, lütuf ve ihsan sahibi, naz ehli, öldürücü silahlara sahip olmak bakımından padişaha teşbih edildiğine; padişahın hizmetlileri, kulları ve tebaasının bir benzeri olarak sevgilinin de âşıklarının olduğuna değinilmiştir. Sevgili ve otorite sahibi arasındaki ilişkinin sosyal yönü ele alınmış, bu vesileyle saray istiaresi ve "amour courtois"teki aşk anlayışının, divan şiirindeki sevgili tipinin otoriter yönünü ne derece yansıttığı konusuna yer verilmiştir. Öte yandan sevgili ve otoritenin Allah'ı da temsil edebileceğine işaret edilmiştir. Ülkesinin sultanı olan padişah gibi sevgilinin de aşk ülkesinin ve kûyunun sultanı, sevgiliyi temsil eden gülün ise bahçenin sultanı olduğu hususuna atıfta bulunulmuştur. Yine, eğlence meclislerinin vazgeçilmez bir unsuru olan sevgilinin bezmin sultanı olması yönüyle de padişahla benzerlik gösterdiğine değinilmiştir. Bütün bunlardan hareketle, sevgili ve otorite sahibi arasındaki ilişki ortaya konmaya çalışılmıştır. Bâkî Dîvânı'nda sevgilinin otorite sahibine, bilhassa padişaha, doğrudan veya dolaylı olarak benzetildiği beyitler tespit edilmiştir. Tespit edilen bu beyitlerde, divan şiirindeki özellikleri ortaya konulan sevgilinin; hangi yönlerden otorite sahibine benzediği, üzerinde durulmuş ve bu beyitler divan şiirinin otoriteye ilişkin sevgili anlayışı doğrultusunda değerlendirmeye tabi tutulmuştur.

Abstract (2. Language): 

This study in which the simile of the lover for authority to the owner in Baki's divan was dealt with, primarily has given brief knowledge about Baki's life and his work. The lover in divan poetry is regarded as shah, sultan, padishah with respect to having authority and described as fair, cruel, the owner and bestower of graces with respect to having lethal weapons; resembled with padishah who has servants and dears like the lover. The social aspects of relationship between dear and authority has been taken up, on this occasion it has bee n examined that palace allegory and love in "amour courtois" whether to reflect the authoritarian type of the lover in divan poetry. At the same time it has been also pointed that the lover and the authority be able to represent God. The lover is the sultan of love country like the padishah is the sultan of his country. The rose described with the lover is also the sultan of garden. This study mainly aims to gain knowledge about relationship between dear and authority and determine the couplets in which the lover has been directly or indirectly described with the owner of authority especially padishah. These determined couplets have identified the similar directions between the lover and authority with respect to be told in divan poetry.

Key Words: 

Referanslar: 

AK, Coşkun (1987). Muhibbî Dîvânı-İzahlı Metin, Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay.
AKÜN, Ömer Faruk (1994). "Divan Edebiyatı", TDV. İslâm Ansiklopedisi, C. 9, İstanbul: TDV. Yayınları, s.389-427.
ANDREWS, Walter
G
. (2009). Şiirin Sesi Toplumun Şarkısı, çev. Tansel Güney, İstanbul: İletişim Yay.

PDF Dosyası: