You are here

Home » Content

KUTADGU BİLİG'İN DİLİNDE LEHÇELERİN ÖZELLİKLERİ: 'denk çiftler'

DIALECT'S FEATURES IN KUTADGU BİLİG: "EQUAL PAİRS"

Journal Name:

  • Turkish Studies

Publication Year:

  • 2007
DOI: 
http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.71

Key Words:

Keywords (Original Language):

Author NameUniversity of Author
Abstract (2. Language): 
Despite the fact that there were several Turkish societies speaking different dialects during the Köktürkçe period, the state had a common literary writing language. In this common writing language, characteristics of some dialects could be seen. The sole literary language we know in the 11th century is the one which Yusuf Has Hacip used in the Kutadgu Bilig. Kaşgarlı Mahmut, as well, indicates that Turkish societies had several dialects besides this common writing language. In the Kutadgu Bilig, a product of common writing language, we can see some factors together that are the distinguishing features of the Turkish dialects today such as menze- / okşa-; kizle- / yaşur- etc. In this article, we have studied these kinds of double usages which we have named as 'equal pairs.
Bookmark/Search this post with
Abstract (Original Language): 
Köktürkçe döneminde farklı diyalektler konuşan Türk halkları olmasına rağmen, devletin ortak bir edebi yazı dili de vardı. Bu yazı dilinin içinde, çeşitli diyalektlerin özellikleri de görülmekteydi. XI. yüzyıldaki bildiğimiz tek edebi yazı dili de Yusuf Has Hacip'in Kutadgu Bilig'de kullanmış olduğu dildir. O dönemde yazı dilinin yanı sıra Türk halklarının çeşitli konuşma diyalektleri olduğunu da Kaşgarlı Mahmut bildirmektedir. Ortak yazı dilinin ürünü olan Kutadgu Bilig'de, bugün çeşitli lehçe gruplarımızın ayırıcı özelliği olan bazı unsurları bir arada görmekteyiz (menze- / okşa-; kizle- / yaşur- vb.). Bu makalede, 'denk çiftler' adını verdiğimiz bu tür ikili kullanışlar incelenmiştir.
FULL TEXT (PDF): 
PDF icon arastirmax-kutadgu-biligin-dilinde-lehcelerin-ozellikleri-denk-ciftler.pdf
  • 2
276-299
  • Turkish

REFERENCES

References: 

ARAT Reşit Rahmeti 1979, Kutadgu Bilig I Metin, (2. baskı) Ankara:
Türk Dil Kurumu Yayımları ARAT Reşit Rahmeti 1979, Kutadgu Bilig III İndeks, (neşre
hazırlayanlar: K.Eraslan, O.F. Sertkaya, N.Yüce) İstanbul: Türk
Kültürünü Araştırma Enstitüsü ARAT Reşit Rahmeti 1985, Kutadgu Bilig II Çeviri, (3. baskı)
Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayımları ATALAY Besim 1985, Divanü Lugat-it-Türk Dizini (Endeks) IV, (2.
baskı) Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları ATALAY Besim 1985, Divanü Lugat-it-Türk Tercümesi I, (2. baskı)
Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları
ATALAY Besim 1985, Divanü Lugat-it-Türk Tercümesi II, (2. baskı)
Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları
ATALAY Besim 1985, Divanü Lugat-it-Türk Tercümesi III, (2.
baskı) Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları ATALAY: Besim 1972, Abuşka Lügati veya Çağatayca Sözlük,
Ankara Türk Dil Kurumu Yayını BOLATOVA Şınar ve KAYRA Osman 1995, "Çağdaş Kazak
Türkçesiyle Göktürk Yazıtlarındaki Kelime ve Deyimleri
Arasındaki Benzerlikler', Türk Dili Araştırmaları Yıllığı
Belleten 1995, s.179-191; CAFEROĞLU, Ahmet 1968, Eski Uygur Türkçesi Sözlüğü, İstanbul:
Türk Dil Kurumu Yayını CANPOLAT Mustafa 1992, "Eski Anadolu Türkçesinde belirtme
durumu (Accusative) ekinin kökeni üzerine" Türkoloji Dergisi
C.X,S.1, s.9-11
CLAUSON Sir Gerard 1972, An Etymological Dictionary of Pre-
Thirteenh-Century Turkish, Oxford COURTEILLE Pavet de1870, Dictionaire Turk-Orientaille, Paris
DANKOFF R. Dankoff, Wisdom of Royal Glory (Kutadgu Bilig),
The University of Chicago Pres, Chigago abd London 1983 ECKMANN Janos 1995, Nehcü'l-Feradis, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayını ERASLAN Kemal 1999, Mevlana Sekkaki Divanı, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayını
ERCİLASUN Ahmet Bican 1984, Kutadgu Bilig Grameri-Fiil,
Ankara: Gazi Üniversitesi Yayınları, ERCİLASUN Ahmet.Bican 1996, "Köktürkçe İle Tatar Türkçesi Arasındaki Benzerlikler', Türk Kültürü Araştırmaları C. XXXII S.1-2 Zeynep Korkmaz'a Armağan, s.143-149
ERDAL Marcel 2004, A Grammar of Old Turkic, Brill Leiden-Boston GABAIN Annamaria Von 1988 Eski Türkçenin Grameri, çev: Mehmet Akalın, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları
Turkish Studies / Türkoloji Araştırmaları Volume 2/2 Spring 2007
Kutadgu Bilig'in Dilinde Lehçelerin Özellikleri: 'denk çiftler' 298
GÜLSEVİN Gürer 1977, Eski Anadolu Türkçesinde Ekler, Ankara:
Türk Dil Kurumu Yayınları
GÜLSEVİN Gürer 2003, "Oğuzca Olmayan Tarihi Metinlerde Oğuzca
Unsurlar ve 'Nehcül-Feradis' Örneği", 46th Meeting of Permanent International Altaistic Conference , 22-27 Haziran 2003 Ankara; GÜLSEVİN Gürer 2004, "Eski Türk Yazı Dilinde Oğuz Lehçesinin Ses, Şekil ve Sözvarlığı Unsurları", Amancolovskie Çiteniya, 7-8 Ekim 2004, Öskemen/Kazakistan (Bildiri kitabı, Kazakistan/Özkemen 2004, s.119-125)
GÜLSEVİN Gürer 2006, "Yusuf Has Hacib'in Dilinde Oğuzca
Unsurlar", Günümüz Dünyasında Yusuf Has Hacip ve Fikirleri-II, 8-9 Haziran 2006, Bişkek/Kırgızistan: Elaralık Atatürk-Alatoo Universiteti, İVANOV Yusuf Balasagunskiy, Blagodatnoye znaniye, Çev.S. İvanov, Moskova 1983, 558 s.
KARAAĞAÇ Günay1977, Lütfi Divanı, Ankara: Türk Dil Kurumu
Yayını
KARAMANLIOĞLU Ali Fehmi 1994, Kıpçak Türkçesi Grameri,
Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları
KAYMAZ Zeki 2004, "Çağatay Türkçesinde Oğuzca Unsurlar
Üzerine", Amancolovskie Çiteniya, 7-8 Ekim 2004, Öskemen/Kazakistan (Bildiri kitabı, Kazakistan/Öskemen 2004, s.204-210
KOMİSYON 1991, Karşılaştırmalı Türk Lehçeleri Sözlüğü I,
Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları
KORKMAZ Zeynep 1973, "Kaşgarlı Mahmut ve Oğuz Türkçesi", Türk
Dili, S.253 Divanu Lügati't-Türk Özel Saysı, s.3-19
KORKMAZ Zeynep 1975, "Eski Türkçedeki Oğuzca Belirtiler", Birinci Türk Dili Bilimsel Kurultayı, 27-29 Eylül 1972, Ankara: Tüğrk Dil Kurumu (Bildiri Kitabı, Ankara 1975, s.433-446)
MANSUROĞLU Mecdud 1979, "Karahanlıca", çev: Mehmet Akalın,
Tarihi Türk Şiveleri, içinde s.161, Ankara: Atatürk Üniversitesi Yayınları
ORKUN Hüseyin Namık 1987, Eski Türk Yazıtları,(2. baskı) Ankara: Türk Dil Kurumu Yayını
TEKİN Talat 1988, Orhon Yazıtları, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları
TEKİN Tatat 2003, Orhon Türkçesi Grameri, İstanbul: Türk Dilleri
Araştırmaları Dizisi
TOPARLI Recep, VURAL Hanefi ve KARAATLI Recep 2003, Kıpçak
Türkçesi Sözlük, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayını
TÜRK Vahit 2006, Ali Şir Nevai: Nazmu'l-Cevahir, İstanbul: Türk
Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayını

Thank you for copying data from http://www.arastirmax.com