You are here

AMERICAN BOARD OF COMMISSIONERS FOR FOREIGN MISSION (ABCFM) NEAR EAST RELİEF’E AMERİKAN MİSYONERLERİNİN ANADOLU’DAKİ FAALİYETLERİ

THE ACTIVITIES OF AMERICAN MISSIONARIES FROM AMERICAN BOARD COMMISSIONERS FOR FOREIGN MISSION(ABCFM) TO NEAR EAST RELIEF

Journal Name:

Publication Year:

Keywords (Original Language):

Author NameUniversity of AuthorFaculty of Author
Abstract (2. Language): 
The major factor of the Armenian question in the second half of the XIX th century was activities of missionaries especially the American missionaries in the Ottoman Empire. The American missionaries, come from America in 1819 to Izmir, started their activities among Jews, Greeks, Armenians. Missionary activities were very successful among Armenians. At that time, American missionaries worked under the ABCFM founded in Boston in 1810. When the Ottoman State went to the First World War with the Central Powers, the dreams of establishing an independent Armenian state was strengthened. At that time, the attacks of Armenian committees and Russian forces in the Eastern Anatolia caused to withdrawal of the Ottoman forces. Armenian rebelled to establish an independent state in this region in the war time to the Ottman Empire, was inexcusable. The Armenians continued to rebel in an organized way since the Ottoman State had declared mobilazation. These rebellions, especially Van Revolt, was cause of Law on Relocation and Settlement May 27, 1915. The Armenian Relief Committee was founded by Dodge, Barton, Crane in September 16, 1915 to help reloceted Armenians. In addition this relief corporation, there were another two relief corporations, named the Palestine- Syrian Relief and the Persian Relief. In November, 1915 these three corporations were renamed the American Committe for Armenian and Syrian Relief depended on the American Board. In 1918 and 1919 This corporation was again renamed firstly the American Committee for Relief in the Near East then the Near East Relief The aim of this paper answer the some questions about these American donations, collected by American missionaries for relocatted Armenians. First question is how much American donations were collected by them fort he Armenians? How donations will be delivered to the Armenians? In this paper some newspapers, Newyork Times, Chicago Daily Tribune, Washington Post and some memories will be used.
Abstract (Original Language): 
XIX. yüzyılın ikinci yarısında Ermeni sorunun ortaya çıkmasındaki önemli faktörlerden biri Osmanlı topraklarında gerçekleştirilen misyonerlik faaliyetleridir; özellikle de Amerikalı misyonerlerin çalışmalarıdır. Amerikalı misyonerler 1819 yılında Anadolu topraklarına geldikleri andan itibaren Rumlar, Yahudiler ve Ermeniler arasında faaliyet göstermişlerdir. Amerikalı misyonerlerin Ermeniler arasındaki yapmış oldukları çalışmalar başarılı olmuştur. Sağlık, eğitim alanında verilen hizmetler Ermeniler ile Amerikalı misyonerleri birbirine derinden bağlanmıştır. Amerikalı misyonerler bütün bu çalışmaları 1810 yılında Boston’da kurulan ABCFM’ye bağlı olarak gerçekleştirmişlerdir. Osmanlı Devleti’nin I. Dünya Savaşı’na İttifak Bloğu yanında katılması, Ermenilerin bağımsız devlet kurma hayallerini daha da perçinleştirmiştir. Ermeni komitelerinin öncülüğünde Ermenilerin bu dönemde Doğu Anadolu’da çıkarmış olduğu isyanlar Osmanlı Devleti’nin Doğu Anadolu’da iki ateşe arasında kalmasına neden olmuştur. Bu nedenle 27 Mayıs 1915’te Osmanlı Devlet Sevk ve İskân Kararı almış; bölgenin güvenliği için Ermeni vatandaşlar zorunlu göçe tabi tutulmuşlardır. 1915 yılında sevk edilen Ermenilere yardım toplamak amacı ile İstanbul Amerika Büyükelçisi Henry Morgenthau’nun da yardımı ile Dodge, Barton, Crane tarafından 16 Eylül 1915’te Armenian Relief Committee kurulmuştur. Bölgede ayrıca faaliyet gösteren Palestine-Syrian Relief ve Persian Relief adlı iki yardım derneği de bulunmaktadır. Kasım 1915’de bu üç yardım derneği American Committe for Armenian and Syrian Relief adını alarak birleşmişlerdir. Anadolu’da bulunan Amerikan misyonerleri de bu derneğe bağlı olarak faaliyetlerine devam etmişlerdir. Bu örgüt 1918 ve 1919 yılında adını değiştirerek ilk önce American Committee for Relief in the Near East ve daha sonra da Near East Relief adını almıştır. Yapılacak olan çalışmanın amacı Amerikan yardımlarının misyonerler aracılığı ile Ermenilere nasıl ulaştırıldığını ve ne kadar yardım toplandığını göstermektir. En önemlisi de Amerika’da yardım toplama faaliyetlerinde kullanılan “kötü-zalim Müslüman Türk” ile “mazlum Ermeni” imajının nasıl yaratılıp kullanıldığını göstermektir. Çalışmada özellikle Amerikan gazeteleri (The Newyork Times, Chicago Daily Tribune, The Washington Post) ve dönemin tanıklıklarının hatıraları kullanılacaktır.

REFERENCES

References: 

Gazeteler
Washington Post, December 20, 1918.
Washington Post, December 26, 1918.
Washington Post, December 27, 1918.
Washington Post, February 16, 1919.
Kitap ve Makaleler
Alan Gülbadi (2007), “Amerikan Board Okullarında Yürütülen Misyonerlik Faaliyetleri”,
Journal of Islamic Research, XX/4, s.469-480.
Aydın Mithat (2014), “Amerikan Misyonerlerinin Ermeniler Arasındaki Faaliyetlerine Dair
Rus Miralayı Potiyata’nın Raporu”, Tarihte Türkler ve Ermeniler/Ermeni Nüfusu ve
Kilisesi Misyonerlik, VIII, Ankara, s.186-222.
Aydın Mithat (2006), “Amerikan Protestan Misyonerlerinin Ermeniler Arasındaki
Faaliyetleri ve Bunun Osmanlı Amerikan İlişkilerine Etkileri”, OTAM, Sayı:19, s.79-
122.
Balıkçıoğlu Betül, Korhan Karacaoğlu (2007), “Sosyal Bir Ürün Olarak Pazarlanan
Hayırseverlik: Stratejik Hayırseverlik”, Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler
Fakültesi Dergisi, IX/2, Ankara, s.121.
Barton, James (1930), Story of Near East Relief 1915-1930, Newyork.
Curti Merle (1963), American Philanthropy Abroad, News Brunswick.
Curti Merle (1961), “Tradition and Innovation in American Philanthrophy”, Proceedings of
the American Philosophical Society, 105/2, s.146-147.
Çiçek Kemal (2012), Ermenilerin Zorunlu Göçü, TTK Yayınları, Ankara.
Demirel Muammer (1996), I. Dünya Harbinde Erzurum ve Çevresinde Ermeni Hareketleri
1914-1918, Ankara.
Denova John (1963), American Interests and Policies in the Middle East 1900-1939,
Minneapolis.
Dwight Harrison Otis (1854), Christianity in Turkey, London.
Sayı 14 (Yaz 2017/II) D.İnce Erdoğan
565
Eddy David Brewer (1913), What Next in Turkey, Boston.
Ekbland David (2010), The Great American Mission, Modernization and the Construction
of an American World Order, Princeton.
Erhan Çağrı (2001), Türk-Amerikan İlişkilerinin Tarihsel Kökenleri, İmge Yayınları, İstanbul.
Gencer Fatih (2006), Ermeni Soykırım Tezinin Oluşum Sürecinde Amerikan Yakın Doğu
Yardım Komitesi, İstanbul.
Gianuul Dimitra (1992), American Philantrohy in the Near East: Relief to the Ottoman
Greek Refugees 1922-1923, Doctorate Thessis, Kent University, England.
Göğünç Nejat, “Osmanlı Devleti’nde Ermeniler Hakkında”, Osmanlıdan Günümüze Ermeni
Sorunu, ed: Hasan Celal Güzel, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara.
Grabill Joseph Leon (1971), Protestant Diplomacy and the Near East, Missionary Influence
on American Policy 1810-1927, Minneapolis.
Gürün Kamuran (1985), Ermeni Dosyası, Ankara.
Halaçoğlu Yusuf( 2001), Ermeni Tehciri ve Gerçekler 1914-1918, TTK Yayınları, Ankara.
Handbook Near East Relief, 1920.
İnce Erdoğan Dilşen (2008), Amerikan Misyonerlerinin Faaliyetleri, Van Ermeni
İsyanları(1896), IQ Yayınları, İstanbul.
İnanç Veli (2003), “Osmanlı Devleti’nde Yetimlerin Sosyal Haklarının Korunması”, Savaş
Çocukları Öksüzler ve Yetimler, Ed: Emine Gürsoy Naskali, Aylin Koç, İstanbul, s.19-
22.
Kantarcı Şenol (2004), Amerika Birleşik Devletleri’nde Ermeniler ve Ermeni Lobisi, İstanbul.
Karal Akgün Seçil Karal (1994), “Kendi Kaynaklarından Amerikalı Misyonerlerin Türk
Sosyal Yaşamına Etkisi”, X. Türk Tarih Kongresi (22-26 Eylül 1986), V, TTK Yayınları,
Ankara, s.2-10.
Kıranlar Safiye (2012), Savaş Yıllarında Türkiye’de Sosyal Yardım Faaliyetleri (1914-1923),
TTK Yayınları, Ankara.
Kieser Hans Lukas (2005), Iskalanmış Barış, Doğu Vilayetlerinde Misyonerlik Etnik Kimlik
ve Devlet 1839-1938, İletişim Yayınları, İstanbul.
Macar Elçin (2003), “Savaşta Bir Amerikan Yardım Kuruluşunun Türkiye ve Yunanistan’daki
Çalışmaları: Orta Doğu Yardım Örgütü”, Toplumsal Tarih, (Aralık 2003), Sayı: 120,
s.79-81
Moranian Suzan Elizabet (1994), The American Missionaries and The Armenian Question,
Ph.D. Thesiss, Wisconsin University, Madison.
Ortaylı İlber (1981), “Osmanlı İmparatorluğu’nda Amerikan Okulları Üzerine Bazı
Denemeler”, Amme İdaresi Dergisi, XVI/3, Ankara, s.90-95.
Öke Mim Kemal (1996), Uluslararası Boyutlarıyla Anadolu- Kafkasya Ekseninde Ermeni
Sorunu, İz Yayınları, İstanbul.
Özdemir Hikmet (2004), Kemal Çiçek, Ömer Turan vd., Ermeniler: Sürgün ve Göç, TTK
Yayınları, Ankara.
Saray Mehmet (2005), Ermenistan ve Türk Ermeni İlişkileri, ATAM Yayınları, Ankara.
Seven Stages of Man Near East Relief ABCFM Barton Papers(1919), News Bulletin,
Vol:IV/3, August-September, 1919.
American Board Of Commissioners For Foreign Mission (Abcfm) Near East Relief’e
Amerikan Misyonerlerinin Anadolu’daki Faaliyetleri
566
Shelton Elizabeth W. (2011), Faith, Fredoom, and Flag: The Influence of American
Missionaries in Turkey on Foreign Affairs, 1830-1880, Doctorate Thessis, George
Town University, Washington.
Smith Mabell S. C. (1928), “Influence of out Placed Near East Relief Children”, Advocate of
Peace Through Justice, February 1928, Vol:90, No:2, s.107-108.
Şimşir Bilal (1985), “Ermeni Propagandasının Amerika Boyutu Üzerine”, Tarih Boyunca
Türklerin Ermeni Toplumu ile İlişkileri Sempozyumu(8-12 Ekim 1984), Ankara,
s.110-118.
White George (1995), Bir Amerikan Misyonerinin Merzifon Amerikan Koleji Hatıraları,
Çev:Cem Tarık Yüksel, İstanbul.

Thank you for copying data from http://www.arastirmax.com