You are here

Fatımî-Karmatî İlişkisine Dair Bazı Mülahazalar

Journal Name:

Publication Year:

Keywords (Original Language):

Author NameUniversity of AuthorFaculty of Author
Abstract (2. Language): 
It is mainly based upon Ibn Khaldun views that Bahrayn Qarmatis was acting under the control of the Fatimids. Based on the prevailing conviction that the Qarmatis were faithful to the Fatimid rule, he seems to have interpreted the then historical accounts in parallel to this conviction. Whereas the explanations and additions concerning the Fatimid-Qarmati alliance in the accounts of Ibn Khaldun are not found in the earliest works speaking of Ismailism. Therefore, these accounts of Ibn Khaldun should be treated cautiously. On the other hand, a comparision between the Fatimid and Qarmati-Ismaili system of belief is highly important in determining the extent of relationship between the two movements. Almost all Qarmati groups did not recognize Ubayd Allah al-Mahdi and other Fatimid calips as their own imams. Contrary to Fatimids who argued their own imamate, Carmatis kept awaiting the Mahdiship of Muhammad b. Ismail, thus rejecting Ubayd Allah al-Mahdi who claimed his imamate. They also differed from Fatimids with their opinion that Shairat of Islam was abrogated. These dogmatic differences are the clear evidences showing that Qarmatis did not act under Fatimids. Nevertheless, the religious doctrine of both groups was Ismailism. While Qarmatis kept on arguing mainly the earlist Ismaili belief of imamate, Fatimids produced a partly new theory of imamate.
Abstract (Original Language): 
Bahreyn Karmatîleri’nin Fatımîler’in denetiminde hareket ettikleri tezi temelde İbn Haldun’a dayanmaktadır. O, Karmatîler’in Fatımîler’e bağlı olduğu yönündeki hâkim kanaatten hareketle mevcut tarihî rivayetleri bu yönde bir yoruma tabi tutmuştur. Oysa İsmâilîlik’ten bahseden ilk kaynaklarda İbn Haldun’un rivayetlerindeki Fatımî-Karmatî birlikteliğine dönük yorum ve ilaveler yer almamaktadır. Dolayısıyla İbn Haldun’a dayanan Fatımî-Karmatî ilişkisinin varlığına dönük rivayetlere ihtiyatla yaklaşmak gerekmektedir. Diğer yandan Fatımî ve Karmatî İsmâilîleri’nin itikadî yapılarını mukayese etmek iki hareket arasındaki ilişkinin boyutlarını ortaya koymak açısından oldukça önemlidir. Karmatî grupların hemen tamamı Ubeydullah el-Mehdî’yi ve Fatımî halifelerini imam olarak kabul etmemişlerdir. Onlar imâmet iddiasında bulunan Fatımîler’in aksine Muhammed b. İsmail’in Mehdî olarak dönüşünü beklemeye devam etmişler ve imâmet iddiasında bulunan Ubeydullah el-Mehdî’ye karşı çıkmışlardır. Yine onlar İslam şeriatının nesh edilmiş olduğu teziyle Fatımîler’den ayrılmışlardır. Bu itikadî farklılıklar Karmatîler’in Fatımîler’in güdümünde hareket etmediklerinin açık bir göstergesidir. Ancak her iki grubun mezhebi de İsmâilîlik’tir. Karmatîler, imâmetle ilgili olarak temelde İlk İsmâilîler’in öğretilerini savunmaya devam ederken, Fatımîler bu noktada kısmen yeni sayılabilecek bir öğreti geliştirmişlerdir.
FULL TEXT (PDF):