You are here

Nişâbur Ekolüne Mensup Hanım Sûfilerde Görülen Fütüvvet ve Melâmet Anlayışı

As Members of Nishapur School, Female Sûfî’ Understanding of Futuvva and Malama

Journal Name:

Publication Year:

DOI: 
10.16947/fsmia.323354

Keywords (Original Language):

Author NameUniversity of AuthorFaculty of Author
Abstract (2. Language): 
One of the sûfî-schools that played a key role in the mystical movemnet in the 3rd and 4th centuries A.H. is, of course, Nishapur School. The sûfîs who were the members of Nishapur School drew attention with their understanding of ‘Malama and Futuwwa’. It is apparent that female sûfîs who belonged to the same school cherished similar tendencies towards mystical thoughts. Futuwwa appeared in these female sûfîs who were trained by the sûfî-leaders who were distinguished at the time in such a way as altruism, absolute reliance on God, not causing any pain to living things or humans, making good deeds widespread, serving the public and helping the poor. Malama was viewed and characterized by these female sûfîs as blaming and disgracing one’s own lower-self (nafs), refusing any kind of pirvate rituals and special clothes, sincerity and anxiety of hypocrisy.
Abstract (Original Language): 
Hicrî III. ve IV. Yüzyıllarda tasavvuf hareketi içinde öne çıkan sûfî ekollerden biri de Nişâbur Ekolüdür. Nişâbur Ekolüne mensup sûfiler “melâmet ve fütüvvet” anlayışlarıyla dikkat çekmişlerdir. Bu ekole mensup hanım sûfîlerin tasavvuf düşüncelerinde de benzer eğilimi görmekteyiz. Çoğunlukla zamanın önde gelen sûfîlerinin yakınında yetişmiş olan bu hanımlarda fütüvvet; îsâr, tevekkül, eziyet vermemek, iyiliği yaymak, halka hizmet, fakirlere yardım şeklinde tezâhür etmiştir. Söz konusu hanım sûfiler tarafından melâmet de; riya endişesi, ihlâs, özel kıyafet ve törenlere karşı olma, nefsi ithâm ve aşağılama şeklinde yorumlanmıştır.
97
115

REFERENCES

References: 

Afifî, Ebu’l-Âlâ, Tasavvuf İslamda Manevî Hayat, çev. Ekrem Demirli-Abdullah
Kartal, İstanbul, İz Yayıncılık, 1996.
________, İslâm Düşüncesi Üzerine Makaleler, çev. Ekrem Demirli, İstanbul,
İz Yayıncılık, 2000.
Âmilî, Zeyneb bt. Yusuf Fevvaz, Durrû’l-Mensûr fi Tabakati Rabbati’l-Hudûr,
Beyrut, Daru’l-Marife, 1312.
Aşkar, Mustafa, “Ebu Abdurrahman Sülemî’nin, Zikru’n-Nisveti’l-Müteabbidati’s-
Sûfiyyat Adlı Eseride Kadın Sûfilerin Yeri”, AÜİFD, c.37, Ankara, 1997.
Attar, Ebu Hamid Muhammed b. İbrahim Feridüddin, Tezkiretü’l-Evliyâ, çev.
Süleyman Uludağ, c.I-II, İstanbul, Mavi Yayıncılık, 2002.
Bolat, Ali, Bir Tasavvuf Okulu Olarak Melâmetîlik, İstanbul, İnsan Yayınları,
2003.
Camî, Nureddin Abdurrahman b. Ahmed, Nefahatü’l-Üns min Hadarâti’l-Kuds,
çev. ve şerh. Lâmiî Çelebî, haz. Süleyman Uludağ-Mustafa Kara, İstanbul,
Marifet Yayınları, 1995.
Çubukcu, Hatice, İlk Dönem Hanım Sufiler (H.I-V/ M.VII-XI Yüzyıllar), İstanbul,
İnsan Yayınları, 2006.
Demirci, Mehmet, “Ahîlik’te Tasavvufî Boyut: Fütüvvet”, Dokuz Eylül Üniversitesi
İlahiyat Fakültesi Dergisi, c.7, İzmir, 1992.
Gölpınarlı, Abdülbaki, Melâmîlik ve Melâmîler, İstanbul, Gri Yayıncılık,
1992.
Hucvirî, Ebu’l-Hasan Ali b. Osman, Keşfü’l-Mahcûb (Hakikat Bilgisi), haz.
Süleyman Uludağ, İstanbul, Dergah Yayınları, 1982.
İbnü’l-Cevzî, Cemalüddin Ebu’l-Ferec Abdurrahman, Sıfatü’s-Safve, tah.
Mahmud Fahûrî-Muhammed Kal’aci, c.I-IV, Beyrut, Daru’l-Marife, 1979.
İsfehanî, Ebu Nuaym Ahmed b. Abdullah, Hilyetü’l-Evliyâ ve Tabakâtu’l-Asfiyâ,
c. I-X, Beyrut, Daru’l-Küttabi’l-Arabî, 1405.
İsfehânî, Râgıb Hüseyin b. Muhammed, el-Müfredât fî Garîbi’l-Kur’an, Kahire,
1961.
el-Kuşeyrî, Ebu’l-Kasım Abdülkerim b. Hevazzin, er-Risaletü’l-Kuşeyriyye,
tah. Abdülhalim Mahmud, Kahire, 1974.
Küçük, Sezai, “Abdullah Ensârî el-Heravî’nin Tasavvufî Fütüvvet Risâlesi:
“Kitâbu’l-Fütüvvet”, Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, c.2, Sakarya,
2000.
Nişâbur Ekolüne Mensup Hanım Sûfilerde Görülen Fütüvvet ve Melâmet Anlayışı / Hatice Çubukcu 115
M. Zihni Efendi, Meşâhiru’n-Nisâ, sad. Bedrettin Çetiner, c.I-II, İstanbul,
Şamil Yayınevi, 1982.
en-Nebhanî, Yusuf b. İsmail b. Hasen b. Muhammed, Camiu Kerâmâti’l-Evliya,
c.I-II, Beyrut, Daru’l-Marife, 1994.
Nurbahş, Cevad, Sûfî Women, translated Leonard Lewisohn, London, Khaniqahi-
Nimatullahi Publications, 1990.
Schimmel, Annemarie, İslamın Mistik Boyutları, çev. Ergun Kocabıyık, İstanbul,
Kabalcı Yayınevi, 2001.
_______, Ruhum Bir Kadındır, çev. Ömer Enis Akbulut, İstanbul, İz Yayıncılık,
1999.
Sviri, Sara, “İlk Dönem Tasavvuf Kültüründe Melâmetiyye Hareketi ve
Hakîm Tirmîzî”, Tasavvuf Dergisi, çev. Salih Çift, sayı 11, Ankara, 2003.
Smith, Margaret, Bir Kadın Sûfi: Rabia, çev. Özlem Eraydın, İstanbul, İnsan
Yayınları, 1991.
Sülemî, Ebu Abdurrahman, Zikru’n-Nisveti’l-Müteabbidâti’s-Sûfiyyat, tah.
M. Muhammed Tanahî, Kahire, Mektebetü’l-Hancî,1993.
________, “Risaletü’l-Melâmetiyye”, haz. Ebu’l-Ala Afifi, Mecelletü Külliyeti’l-
Âdab, VI, Kâhire, 1942.
________, Kitabu’l-Fütüvve (Tasavvufta Fütüvvet), nşr. ve çev. Süleyman
Ateş, Ankara, AÜİFD Yayınları, 1977.
Şaranî, Abdulvehhab b. Ahmed b. Ali el-Ensarî, et-Tabakatü’l-Kübra (Levâkıhu’l-
Envar fî Tabakâti’l-Ahyar), c.I-II, Mısır, Matbaati Mustafa el-Babi’l-Halebî,
1954.
Uludağ, Süleyman, Sûfi Gözüyle Kadın, İstanbul, İnsan Yayınları, 1995.
________, “Fütüvvet”, DİA, c.13, İstanbul, 1996.
________, Dört Kapı Kırk Eşik İslâm Toplumlarında Sûfî Gelenekler ve Derviş
Tipleri, İstanbul, Dergâh Yayınları, 1997.
Yakut, Ebu Abdullah, Mu’cemu’l-Buldan, c. I-V, Beyrut, Daru’l-Fikr, trs.
Yılmaz, Hasan Kamil, Anahatlarıyla Tasavvuf ve Tarîkatlar, İstanbul, Ensar
Neşriyat, 1997.

Thank you for copying data from http://www.arastirmax.com