DOĞRUSAL PROGRAMLAMANIN İŞLETME PROBLEMLERİNE UYGULANIŞI ÜZERİNE BİR DENEME

İşletmelerde yönetimin esas karakteri karar vermektir. Karar vermek ise çeşitli alternatifler arasında isabetli bir yol tarzı seçmektir. Kararlar firmanın amaçlarına göre farklı farklıdır. Ne, ne kadar, ne zaman, nerede üretilecektir? İşletme idarecilerinin bu kararları alabilmek için çeşitli bilgilere ihtiyacı vardır. Diğer taraftan yöneticinin elinde işletmenin amaçlarına uygun bilgiler mevcut olduğu halde genellikle optimal sonuçtan çok daha az bir üretimi gerçekleştiren kararlar alınmaktadır. Aşağıdaki örnek problemi ortaya koyabilir. Bir işletme A ve B mamullerini üretmektedir. A ve B mamulleri, ayrı tip X, Y ve Z makinalarmda farklı üretim süreleri içinde üretilmekte ve X, Y, Z, makinelerinin teknik çalışma kapasiteleri de farklı bulunmaktadır. Ayrıca A ve B üretiminde kullanılan hammadde miktarları ile fiyatları da farklıdır. Bu takdirde en az zaman ve hammadde kaybına mukabil en fazla A ve B üretmek için karar almak oldukça zordur. İşte bu tip işletme problemlerinde işletme idarecilerinin isabetli karar almasına yardımcı yeni bir teknik geliştirilmiştir ki buna doğrusal programlama (linear programming - lineare Programmierung) denmektedir. 1949 yılında Chicago Üniversitesinde zamanın tanınmış, iktisatçıları, matematikçileri ve istatistikçilerinin toplandığı «Dokuzuncu Büyük İlmî Kongre» de; matematik ilminin ve prensiplerinin işletme problemlerine uygulanabileceği ileri sürüldü. Böylece matematiksel programlama doğmuş oldu. Doğrusal programlama ise, matematiksel programlamanın bir parçası olup, işletme problemlerinin unsurları (elementleri) arasındaki değişken ilişkilerin birinci derece denklemler vasıtası ile aritmetik modeller meydana getirmek ve onları çözmektir. Doğrusal programlama ayrıca Operations Research (harekat araştırması) ilminin de en tesirli tekniklerinden birisidir.