ABDÜLHAK HÂMİD'İN BASILI ESERLERİ HAKKINDA YENİ BİLGİLER

Son asır Türk edebiyatında, Nâmık Kemal kadar ele alınmış, hakkında en fazla yazı neşrolunmuş ikinci bir şahsiyet şüphesiz ki Abdül-hak Hâmid'dir. Bugüne kadar ona dair yazılanların hepsi tam tesbit edilecek olsa ortaya hayli zengin bir bibliyografya çıkar. Fakat bütün bu neşriyata mukabil, Abdülhak Hâmid'in henüz lâyıkı ile tedkik edilmiş olduğunu söylemek mümkün değildir. Şahsiyetinin ruhî ve içtimaî köklerine inmek, temlerini inkişaf seyirleri içinde müstakilen tedkik etmek, eserlerini idâre eden imaj ve düşünce merkezlerini ortaya çıkarmak, san'atının nasıl tekâmül ettiğini, ne gibi merhalelerden geçtiğini teferruatı ile göz önüne sermek gibi cihetleri bırakalım, bunlar yanında pek basit kalan meseleler dahi henüz ele alınmamış vaziyettedir. Herşeyden evvel Hâmid'in eserlerinin daha doğru dürüst bir kitâ-biyâtı tesis edilmiş değildir. Muhtelif gazete ve mecmualarda neşrolunmuş şiir ve makalelerinin ise mühim bir kısmı bilinmez. Mevzuun dışında bulunanlar belki akıllarından geçirmemişlerdir : Daha onun bir çok eserlerinin neşir yıJları bile tam mânâsile bilinmemektedir. Ona dair yazılarda eserleri için hep birbirini tutmayan neşir tarihleri ile karşılaşılır. Bir eseri hakkında muhtelif yerlerde ortaya atılmış olan tarihler üçü, hattâ bazen dördü bulur.