MANİSA'DA YAPILAN BÎR SEMPOZYUM

Celal Bayar Üniversitesi'nin desteklediği ve Mevlânâ Düşüncesi Araştırma Derneği'nin düzenlediği "Uluslararası Mevlânâ ve Tasavvuf Geleneği Sempozyumu"'09-10 Ekim 2010 tarihlerinde Manisa'da gerçekleştirildi. Bilindiği üzere Mevlevilik, Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî'nin ahirete intikâlinden sonra oğlu Sultan Veled tarafından kurulmuştur. Kurulduğu XIII. asırdan itibaren yayılma sahasını genişleten tarikat, varlığını günümüze kadar devam ettirmiştir. Osmanlı coğrafyasının en uzak köşelerinde bile faaliyet alanı bulan Mevleviliğin mensupları arasında; selâtin-i Osmâniyeden, Osmanlı'devlet'ricâlinden,'ulemâdan,'üdebâdan,'şuarâdan'birçok'önemli'şahıs yer'almıştır.''' Osmanlı' Devleti'nin' yıkılmasından' sonra' da' Mevlevilik' etkisini' sürdürmüştür.' Cumhuriyetin' kurulmasının' ardından' çıkarılan' kanunla' tekke' ve' zaviyeler' kapatıldığı' halde' Mevlânâ' türbesi' müzeye' çevrilerek ziyarete açılmıştır. Bugün Mevlevilik Türkiye sınırlarını aşarak dünyanın' dört' bir' yanında' bilinen,' ilgi' duyulan' bir' tarikat' haline' gelmiştir. Mevlânâ'nın vefât tarihi olan 9 Aralık günü, ülkemizde her yıl "Şeb-i Arûs" törenleri düzenlenmektedir. Yurtiçinden ve yurtdışından sayısız ziyaretçinin katıldığı'bu'anma'törenlerinde'Mevlevî'âyini'icrâ'edilmekte,'tarikatın'âdâb've erkânı'hakkında'bilgi'verilmektedir.' Mevlânâ,'Mevlevilik've'tasavvuf' geleneğinin'tanıtılmasına'katkıda'bu- Celal Bayar Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi,Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü Araştırma Görevlisi, [email protected] 155 • Mevlânâ Düşüncesi Araştırmaları Derneği |p lunmak'üzere'kurulan'Mevlânâ'Düşüncesi'Araştırma'Derneği'nin'tertip'ettiği' bu'sempozyum'Süleyman'Demirel'Kültür'Merkezi'nde'yapıldı.'Sempozyum,' protokol' konuşmalarının' ardından' Mevlânâ'âşığı'Emrah-Ceyda'Altuntecim' çiftinin' "Aşk' Yolunda' Adım' Adım"' belgeselinin' gösterimiyle' başladı.' Belge¬selde' çiftin' 12' Ağustos' 2010' tarihinde' İstanbul'dan' yaya' olarak' Mevlânâ'nın' türbesinin'bulunduğu've'Mevleviliğin'en'önemli'merkezi'olan'Konya'ya'doğ-ru' yolculukları;' yolculuk' boyuncaki' izlenimleri,' tanıştıkları' kişilerle' olan' münasebetleri' ve' uğradıkları' şehirlerdeki' ziyaretleri' gösterilmiştir.' Yalova,' Bursa,' Bilecik,' Kütahya' ve' Afyon' üzerinden' Konya'ya' yürüyen' çift,' Mevlânâ'nın doğum günü olan 30 Eylül'de şehre ulaşmıştır. Belgeselin gösteriminin ardından Ceyda Altuntecim'e "2010 Hizmet Makamı" ödülü veril¬miştir.'' Türkiye'nin' çeşitli' üniversitelerinden' her' birisi' alanında' önemli' çalış¬malara' imza' atmış' birçok' bilim' adamının,' genç' edebiyat,' tarih,' ilahiyat' araş¬tırmacılarının ve dünyanın değişik ülkelerinden gelen (Fas, Cezayir, Ürdün, Hindistan, Azerbaycan, İtalya, Pakistan) bilim insanlarının tebliğleriyle katıl-dığı'bu'sempozyum'başta'Mevlânâ've'tasavvuf'geleneği'olmak'üzere'Mani-sa'nın'da'dünyaya'tanıtılmasında'önemli'katkılar'sağladı.'İki'gün'süren've'iki' salonda' altmış' dokuz' tebliğin' sunulduğu' bu' sempozyumda' yer' alan' bildirile¬rin büyük bir kısmı; Mevlânâ'nın dünya görüşü, başta Mesnevî-i Şerif olmak üzere' Mevlânâ'nın' eserlerinin' etkileri,' Osmanlı' coğrafyasında' kurulan' mevlevihaneler,' önemli' mevlevî' şâir' ve' şeyhler' hakkında' yapılan' çalışmalar¬dan oluşmakta idi. Ayrıca diğer tarikatlarla ilgili de üç tebliğ sunuldu. Sempozyumun' açılış' oturumunun' başkanlığını,' sempozyum' düzen¬leme' kurulu' başkanı' ve' aynı' zamanda' MEDAR' onursal' başkanı' olan' Prof.' Dr. Mustafa Yıldırım yaptı. Bu oturumda (11.00-12.30) Prof. Dr. İsmail Ya-kıt'ın 'Mevlânâ'nın Milliyeti", Prof. Dr. Atabey Kılıç'ın "Mesnevi Terimleri Sözlüğü", Prof. Dr. Emine Yeniterzi'nin "Mevlânâ'nın Zaman Yönetimine Dair Düşünceleri, Yrd. Doç. Dr. Nuri Şimşekler'in "Mevlevi Deyimleri, Adetler ve Gülbânklar" ve Prof. Dr. Rahmi Karakuş'un "Mesnevi'de Düşünmenin Değeri" başlıklı tebliğleri sunuldu.'' Açılış' oturumundan' sonra' katılımcı' sayısının' fazla' olmasından' dolayı' sempozyum' iki' farklı' salonda' yapıldı.' Bu' salonlardan' ilkine,' Mevlânâ'nın' yetişmesinde'çok'önemli'katkıları'olan'hocası'Burhaneddin'Tırmizî'nin,'ikin-cisine'ise'Mevlânâ'nın'tanıştıktan'sonra'uğruna'halkla'tamamen'alâkasını'kes-tiği,' medresedeki' derslerini' ve' müridleri' irşad' işini' bir' yana' bırakıp' bütün' zamanını kendisiyle sohbet ederek geçirdiği Şems-i Tebrizî'nin adı verilmiştir. Burhaneddin Tırmizî salonunda yapılan birinci oturumun (14.00¬15.30) başkanlığını Prof. Dr. Suphi Saatçi yaptı. Bu oturumda Prof. Dr. Ahmad Naseem Shah'ın "The Imlication of Love and Brotherhood in the Mathnavi of • 156 SûfîAraştırmaları -Sufi Studies | SAYI 1 • Maniana 'Rumi", Prof. Dr. Osman Bilen'in "Can Çıkmadan Huy da Çıkar: Mesnevi'de Ahlaki Gelişme", YrcL Doç. Dr. Abdullah Eren'in "Mevlânâ'nın Mesnevisi'nde Boya, Boyanma ve Boyasızdık Mefhumları", Dr. Alberto Ambrosio'nun "Mevlevilik, Batı Felsefesi ve Mistisizminin Ortak Bir Dili: ilâhi Daire Sembolizmi" ve Arş. Gör. Fatma Bengi'nin "Mevlânâ'nın Devir Nazariyesi ile Bergson'un Yaratıcı Tekâmül Anlayışının Kısa BirMukayesesi" adlı bildirileri yer aldı. Şems-i Tebrizî salonunda yapılan birinci oturumun (14.00-15.30) başkanlığını Prof. Dr. Ayşe Üstün yaptı. Bu oturumda Prof. Dr. Dilaver Gürer'in 'Mevlânâ'nın Eserlerinde Esmâ-i Hüsnâ", Prof. Dr. Abderrahim Alami'nin 'Nazariyyetü'l-Muhabbe; Beyne Konya ve Gırnata", Yrd. Doç. Dr. Sezai Küçük'ün "Mevlevilerde Çoçuk Şeyhler ve Vekil Şeyhlik", Öğr. Gör. Orhan Altuğ'un 'Konya Mevlânâ Müzzşsi'nde Bulunan MevleviMezzar Taşları'nda Hat Sanatı", Arş. Gör. Şelale Ana Hümmetli'nin "Azerbaycan'da Aşıklar Sultanı Konyalı Veli Hz Mevlânâ ile ilgili Yazma Eserler" başlıklı tebliğleri sunuldu. Burhaneddin Tırmizî salonunda yapılan ikinci oturumun (16.00-17.30) başkanlığını Prof. Dr. Atabey Kılıç yaptı. Bu oturumda Prof. Dr. Adem Ceyhan'ın "Adem Dede; Hayatı, Edebî Şahsiyeti ve Şiirleri", Yrd. Doç. Dr. Gülgün Yazı-cı'nın "Tâhirü'l-Mevlevî'nin Kaleminden Şeyhi, Dergahı, Devri", Dr. Abdulkadir Dağ-lar'ın "Sâkıb Dede'nin Şiirlerinde Mevlânâ ve Mevleviyye Vurgusu", Dr. Turgut Koçoğlu'nun "Mesnevi şârihi Şem'î Şem'ullâh'ın Şerh Yöntemi ile Walter G. Andrews'in Sözdizjmsel Şerh Yöntemi Arasındaki Benzerlikler", Dr. Ahmet Tanyıldız'ın "Ganem Dede ve Ankaravî'nin Şerh-i Mesnevî'sine Katkısı", Dr. Seema Arf'in "Tüm Zamanların Bilgesi" adlı bildirileri yer aldı. Şems-i Tebrizî salonunda yapılan ikinci oturumun (16.00-17.30) başkanlığını Prof. Dr. Ayşe İlker yaptı. Bu oturumda Doç. Dr. Ziya Avşar'ın "Mesnevi'de Susan Sesi Fîhi Mâfh'de Dinlemek", Yrd. Doç Dr. A. Hümeyra Aslantürk'ün "Bursevî'nin Kuhu'l-Beyân'ında Mesnevî'den Beyitler", Öğr. Gör. Ziya Bağrıaçık'ın "Mevlânâ'nın Rubâilerinde Telmihlerin işlevsel Kullanımı", Dr. Süleyman Gökbulut'un "Kemâleddîn Hüseyin Hârezmî ve Yarım Kalmış Farsça Bir Mesnevi Şerhi", Salih Uçak'ın "Mevlânâ'nın Rubâilerinde "Gönül" istiaresi" başlıklı tebliğleri sunuldu. 9 Ekim 2010 Cumartesi akşamı (21.00) Tamer Mutaf'ın organizasyonunu üstlendiği "Türk Tasavvuf Müziği Konseri"nin ardından açılış oturumu ortak olmak üzere iki farklı salonda gerçekleştirilen ikişer oturumla sempozyumun ilk günü sona erdi. 10 Ekim 2010 Pazar günü Burhaneddin Tırmizî salonunda yapılan üçüncü oturumun (09.00-10.15) başkanlığını Prof. Dr. Himmet Konur yaptı. Bu oturumda Prof. Dr. Suphi Saatçi'nin "Kerkük Mevlevihanesi", Dr. Barihüda Tanrıkorur'un "İkinci Manisa Mevlevihanesi", Doç. Dr. H. Hüseyin Adalıoğlu ve Nizamettin Arslan'ın birlikte hazırladıkları "Bilecik Mevlevihanesi", Okt. Aydın 157 • Mevlânâ Düşüncesi Araştırmaları Derneği |p Ayhan'ın "Balıkesir Mevlevihanesi ve Balıkesir'de Mevlevihane Vakıfları", Prof. Dr. Mehmet Demirci'nin "İzmir Mevlevihanesi" adlı bildirileri yer aldı. Şems-i' Tebrizî' salonunda'yapılan' üçüncü' oturumun'(09.00-10.15)' baş¬kanlığını Prof. Dr. Rahmi Karakuş yaptı. Bu oturumda Doç. Dr. İsmail Gü-leç'in "Mevlânâ'nın Mağara Anlayışı ile Eflatun'un Mağara Anlayışı Arasındaki Fark", Doç. Dr. Nezaket Memmedli'nin "Mevlânâ Celaleddin Rumi'nin Divan-ı Kebir'inde İrfani ve Şiirsel Özellikler", Eshqane Babayeva'nın "Necip Fazıl Üzerine Mevlânâ'nın Etkisi ve Tasavvuf Geleneği", Okt. Serdar Osen'in "Bir Tarikât Sembolünün Düşündürdükleri: Konya'da Mevlevi Sikkesi Giyenlerin Artması ve Bu Durumun Karşısında Alınan Önlemler"'başlıklı'tebliğleri'sunuldu.' Burhaneddin Tırmizî salonunda yapılan dördüncü oturumun (10.45¬12.00)' başkanlığını' Prof.' Dr.' Hüseyin' Yaşar' yaptı.' Bu' oturumda' Prof.' Dr.' Lokman Çilingir'in "Yaşam Bilgesi Olarak Mevlânâ", Prof. Dr. Tamar Alpenidze'nin "Mevlânâ'nın Mesnevisi'nde Şeytan Simgesi", Yrd. Doç. Dr. Semra Tunç'un "Mesnevi'de Rahmet Kapısını Kapatan Hırs, Arş. Gör. Betül Güçlü'nün "Mevlânâ'nın Eserlerinde Yusufu Gömleğinin Kokusu" adlı bildirileri yer aldı. Şems-i Tebrizî salonunda yapılan dördüncü oturumun (10.45-12.00) başkanlığını' Prof.' Dr.' İsmail' Yakıt' yaptı.' Bu' oturumda' Prof.' Dr.' Amin' Odeh'in "The Mevlevi Sufi Order under the Ottoman State: Its Inception, Its Spread and Its Social, Religious and Cultural Roles", Doç. Dr. F. Kerim Kazanç'ın "Mevlânâ'nın Düşünce Sisteminde Sebeplilik Nazariyesi", Oğr. Gör. Hülya Uzun'un "Popüler Kültürün Nesnesi Olarak "Semâ Gösterisi" ve "Semazen" Profili", Adem Bölükbaşı'nın "Tasavvufun Popüler Edebiyata Yansımaları: Mevlânâ ve Mevlevilik Örneği", Ruhengiz Memmedova'nın "Mevlânâ Celaleddin Rumi'nin Mehemmed Hüseyn Şehriyar'ın Edebi-Bedii Yaratıcılığına Etkileri" başlıklı tebliğleri sunuldu. Burhaneddin Tırmizî salonunda yapılan beşinci oturumun (14.00¬15.30) başkanlığını Doç. Dr. Ziya Avşar yaptı. Bu oturumda Prof. Dr. Nasreddin Bouhenni'nin "En-Nedvetü'd-Düveliyye Fi Mevlânâ Celâleddin er-Rûmi ve mirâsü't-Tasavvuf, Doç. Dr. Abdülkerim Bahadır'ın "Mevlânâ Öğretisinde Ölümün Mistik Anlamı ve Şeb-i Arûs", Yrd. Doç. Dr. M. Nesim Doru'nun "Mevlânâ ve MollaAhmed el-Cezeri'de Varlığın Serüvenive Varoluşun Sırrı Olarak Aşk", Okt. Emine Ersöz'ün "Çağdaş Arap Edebiyatçılarından Mehcer (Göç) Ekolünün ve Mevlânâ'nın Tasav-vufundaki Paralel Yaklaşımlar", Arş. Gör. Nurgül Sucu'nun "Altı"nın Esrârı Ve Mesnevi-i Şerifin Cild Sayısına Dâir" adlı bildirileri yer aldı. Şems-i Tebrizî salonunda yapılan beşinci oturumun (14.00-15.30) baş¬kanlığını' Prof.' Dr.' Emine' Yeniterzi' yaptı.' Bu' oturumda' Doç.'Dr.' Metin' Ya-sa'nın "Düşünülmeyen Tanrı mı Yoksa Gizli Tanrı mı? Mevlânâ ve Nicolas of Cusa Örneği", Doç. Dr. Mehmet Temizkan'ın "Hz Mevlânâ'nın Hz Süleyman'ın Duasıylaİlgili Yorumu Üzerine", Yrd. Doç. Dr. Vicdan Ozdingiş'in "Mevlânâ ve Eğitim", Okt. Mesut Yazıcı'nın "Mesnevi'de Gaza Kavramı", Arş. Gör. Ali Çoban'ın "İlmi Dede • 158 Sûfî Araştırmaları -Sufi Studies | SAYI 1 • Gözüyle Mesnevi: İlmi Dede ve Der Tasrih ve Teşrih-i Dibâce-i Hazzret-i Mesnevi Adlı Eseri" başlıklı tebliğleri sunuldu. Burhaneddin Tırmizî salonunda yapılan altıncı oturumun (16.00¬17.45) başkanlığını Prof. Dr. Dilaver Gürer yaptı. Bu oturumda Dr. Sibel Kılıç'ın "Türk Resminde Bir Mutasavvıf: ErolAkyavaş", Süleyman Yücearslan'ın "İzmir Mevlevihanesi'nden Şeyh Nuri Efendi ve Son Devir Mutasavvıfları", Mehmet Altunmeral'in "Eğirdir Mevlevihanesi", Bahaeddin Şimşek "Hz Bahâeddin Veled ve Ailesinin Anadolu'daki Bir Menzili; Erzincan Akşehiri", Yrd. Doç. Dr. Rasih Erkul'un "Külah-ı Mevlevi Şiirleri (Eşref Örneği)" adlı bildirileri yer aldı. Şems-i Tebrizî salonunda yapılan altıncı oturumun (16.00-17.45) başkanlığını Prof. Dr. Osman Bilen yaptı. Bu oturumda Doç. Dr. Firudin Qurbansoy'un "Hz Mevlânâ'nın Resmi", Yrd. Doç. Dr. Mehmed Mehdi Bayat'ın "İlahi Aşk Şehidi Nesimi el Baghdadi", Arş. Gör. Sagıp Atlı'nın '"Şeyh Şa'bân-ı Veli'nin Kerametleri Etrafında Oluşan Halk İnançları", Arş. Gör. Ramazan Ekinci'nin "Vefeyât-ı Ayvansarâyi'de Meşâyih-ı Bayramiyye", Okt. Mehmet Gürbüz'ün "Mevlânâ'nın Rubailerinde Bir Metafor Olarak Hayvanlar", Ümran Uyanık'ın "Vahidpaşa Kütüphanesi'nde Bulunan Müzzehheb Bir Mesnevi-i Şerif, Arş. Gör. Sultan Uyanık'ın "Neyzen Tevfik'in Yetişmesinde Mevleviliğin Etkileri" başlıklı tebliğleri sunuldu. Sempozyumun son bölümü olan değerlendirme oturumuna MEDAR Onursal Başkanı Prof. Dr. Mustafa Yıldırım başkanlık yaptı. Prof. Dr. Ayşe Üstün, Prof. Dr. Atabey Kılıç, Prof. Dr. Rahmi Karakuş, Prof. Dr. Himmet Konur ve Yrd. Doç. Dr. Nuri Şimşekler'in katıldığı bu oturumda sempozyumda sunulan tebliğlerle ilgili genel değerlendirmeler yapıldı. Mevlânâ, Mesnevî-i Şerîf ve Mevlevilik üzerine yapılan çalışmaların bugün itibariyle hangi noktada olduğu bildirilerek yapılması gerekenler üzerinde duruldu. Sempozyum süresince Süleyman Demirel Kültür Merkezi'nde Oğr. Gör. Orhan Altuğ'un tertip ettiği Geleneksel Türk El Sanatları ve Fotoğraf Sergisi açık tutuldu. Sergide hüsn-i hat, minyatür, ebru gibi geleneksel Türk el sanatlarının zarif örnekleri ziyaretçilerin beğenisine sunuldu. Mevlânâ Düşüncesi Araştırma Derneği'nin başkanlığını yapan ve aynı zamanda da sempozyum koordinatörü olan Oğr. Gör. Mehmet Veysi Dörtbudak'ın büyük özverisi, sempozyum düzenleme kurulunun gayretleri, sunucu Mehmet Altunmeral'in ve sempozyumda görev alan Celal Bayar Üniversitesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü öğrencilerinin de katkılarıyla bu büyük organizasyon sorunsuz bir şekilde tamamlandı. 159 • Mevlânâ DüşüncesiAraştırmalar ı Derneği •