KARSTIC LANDFORMS IN TERMS OF DIFFERENT USING:
“ORBUKS”
Journal Name:
- Turkish Studies
Key Words:
Keywords (Original Language):
| Author Name | University of Author | Faculty of Author |
|---|---|---|
Abstract (2. Language):
Karstik Landforms have been used differently by the time human
being at the historic of each quarter. These shapes which are enclosed
tree edge have been used for very long times; house, sanctuary, store etc.
Nowadays, these more depth and outlet part limited shapes have been
used differently; in terms of named “Orbuk”. Orbuk word which is used
in the Mersin Province; Tarsus, Silifke and Partly Adana Regions on the
Bolkar Mountains is especially used by nomadic people. Although
meaning of Orbuk is reminiscent of “Obruk”, it has very different features
of using and constitution. Orbuk word is known all of region people whom
they have sustained both transhumance activities in the past-now and
settled people. Orbuk is a location which has used to protect and
accumulated productions of animal origin which is like cheese, animal
fat and curd from hot weather conditions. Orbuk is that may be karstic
landforms like as cave, sinkhole, collapse doline or manmade hellhole in
the ofiolitic rocks. The feature that comes to the foreground here is not
the shape but the "natural cold storage" feature of the products. When
the hot is 20-25ºC from the outside, it has approximately 1 – 5 ºC hot. In
this study purpose aims that to introduce both meaning and distribution
of Orbuks on the Bolkar Mountains. Orbuks are interesting in terms of
using actually. These areas are not said about orbuks, because there is
a lot of production of animal origin. Because of this, all of orbuk is not
disclosed on the map. In this study, some orbuks have been discussed to
introduce. After the study, orbuks were classified and six kind of orbuks
have been identified in the Bolkar Mountains.
Bookmark/Search this post with
Abstract (Original Language):
Karst topografyasının çeşitlilik ve yayılış bakımından zengin
olmasının yanında, kullanım bakımından da zenginlik arz etmektedir.
Karstik şekiller tarihin hemen hemen her döneminde kültürel olarak
insanlar tarafından farklı amaçlarla kullanılmıştır. Bu şekillerden
mağaralar, dolinler, obruklar, subatanlar, lapyalar vb. çoğunlukla:
barınma, mabet, sığınma yeri, hayvan barınağı, depo (silo), sulama vb.
olarak değerlendirilmiştir. Orta Toroslarda (Bolkar Dağları Kısmında)
derinliği fazla, ağız kısmı dar ve genellikle taban kısmında kar bulunan
şekillere “Orbuk” adı verilmektedir. Orbuk; Mersin, Tarsus, Silifke ve
kısmen de Adana yöresinde özellikle Orta Toroslar içerisinde yer alan
Bolkar Dağları’nda Yörükler tarafından kullanılan bir terimdir. Ses
olarak “Obruk” kelimesini çağrıştırmakla beraber kullanım ve oluşum
olarak oldukça farklı bir özelliğe sahiptir. Orbuk; yaylacıların
hayvanlardan elde ettikleri peynir yağ ve çökelek gibi hayvansal ürünlerin
bozulmaktan korunmak amacıyla depolandığı yer manasında
kullanılmaktadır. Bu bir mağara, düden (subatan, suyutan), obruk,
çökme dolini gibi karstik bir şekil olduğu gibi, bazen de insan eli ile
açılmış bir kuyu, içerisi genişletilmiş bir kovuk veya ağız kısmı örülerek
kapatılmış bir tabaka aralığı da olabilmektedir. Burada ön plana çıkan
özellik şekil değil, ürünlerin depolandığı “doğal soğuk hava deposu”
özelliği göstermesidir. Temmuz-Ağustos ayında dış alanda sıcaklığın 20-
25 ºC olduğu zamanlar da orbuğun içerisinde sıcaklık -1 ile 4,5 ºC
arasında değişmektedir. Bu çalışma Bolkar Dağları üzerinde yer alan
orbukları tanıtmakta ve sınıflandırmaktadır. Yaylacıların bu orbukların
birçoğunu aktif olarak kullanmaları oldukça ilgi çekicidir. Orbuklar
yaylacıların ürünlerini depoladığı yer olmaları nedeniyle yerlerini
tanımadıkları kimselere söylememektedirler. Bu nedenle sahadaki tüm
orbuklar gösterilememiştir. Bu çalışmada oluşum itibari ile farklı olan
orbuklar örneklem olarak ele alınmıştır.
FULL TEXT (PDF):
- 29