SANIĞIN YOKLUĞUNDA YAPILAN SONSORUŞTURMADA UYGULANACAK TABAN KURALLARI

Avrupa Konseyinin Bakanlar Komitesi 21 mayıs 1975 de «Sanığın yokluğunda yapılan sonsoruşturmada izlenecek ilkeler» hakkındaki 75 (11) sayılı karan kabul etti. Bu kararla birlikte hazırlanmış olan «açıklayıcı rapor«t «bütçe ve idare ile ilgili nedenlerle» yayınlanmadı ve teksir edilmiş metnin dağıtımı yolu tutuldu. Bu durum karşısında karan Avrupa çapında tanıtmak ve açıklamak görevinin, onu hazırlıyan XII numaralı nlt komitenin başkanı sıfatı ile özellikle bize düştüğünü gördük ve bu görevi - özel olarak yüklenmiş olmamıza rağmen, Avrupa Konseyinin resmi belgelerinde olduğu gibi, hükümetlerin ve uzmanların hazırlık çalışmalarında belirttikleri görüşleri anlatırken adlarının açıklanmaması kuralına uygun hareket etmeğe özen göstererek - yerine getirmeğe çalıştık. Bu inceleme ile de bu kararı Türk okuyucularına tanıtmağa ve Taban Kurallar karşısında Türk Ceza Muhakemesi Hukukunun durumunu belirtmeğe çalışacağız. Bilindiği gibi, Bakanlar Komitesinin bu çeşit tavsiye kararları, Sözleşmelerden farklı olarak kanunla kabul edilmediklerinden kanun niteliği taşımazlarsa da, kararlarında Anayasaya göre (m. 132/1) dayanacakları, «kanun»dan farlı olan ve çok defa «hukukun genel ilkeleri» diye anılan «hukuk»un tayininde hâkimlere yardımcı olurlar. Netekim isviçre Federal Mahkemesi, hükümlü ve tutuklara uygulanacak Taban Kuralları hakkındaki bir başka karar dolayısı ile, bunlardan faydalanmak ve kişi özgürlüğünü ilgilendiriyorlarsa önemli nedenler olmadıkça onlara aykırı davranmamak gerektiğine karar vermiştir. Görülüyor ki sanığın yokluğunda yapılan sonsoruşturmada uygulanacak Taban Kurallar hakkındaki kairar, kanunlarımızda bu bakımdan bir değişiklik yapmağa ihtiyaç olup olmadığından ayrı olarak, aykın gibi gözüken normların Taban Kurallara uygun bir biçimde yorumlanmasının mümkün olup olmadığının da araştırılmasını gerektirmektedir. Gerçekten böyle bir imkân varsa, değişikliğe ihtiyaç kalmıyacaktır.