Buradasınız

OSMANLI TOPLUMUNDA YETİMLERİN HİMAYESİ VE EYTÂM SANDIKLARI

GUARDING THE ORPHANS: MANAGEMENT OF PROPERTIES ' OF THE ORPHANS IN THE OTTOMAN SOCIETY

Journal Name:

Publication Year:

Keywords (Original Language):

Author NameUniversity of AuthorFaculty of Author
Abstract (2. Language): 
Ottoman society developed a unique system to protect the orphans as a socially disadvantageous group. The so called Orphans' Fund developed as a social security system for the protection and well being of the orphans. Oiphans protected by the way of law. In addition, Ottoman society developed a peculiar way of protection. The properties inherited by the orphans sold at the market price and the money given out for an income. The income used for the needs of the orphans until his/her maturity. When the orphan grew up hir/her belongings were given back to him/her. By this way, the properties of the orphans protected, even increased until his/her maturity and he/she had the opportunity to start a new life with an important amount of capital. The system operated starting form the very beginning of the Ottoman State and operated under the observation of the local justices. At the beginning of the XX th century, an office was constituted for the operations of the orphans' fund. In this paper, the development and operations of the system and the Orphans' Fund is being analyzed under the light of related documents and archival sources.
Abstract (Original Language): 
Toplumun himayeye en muhtaç kesimini yetimler oluşturur. Savaşlar, doğal afetler vb. sebeplerle ailelerini kaybeden kimsesiz, öksüz ve yetim çocukların görüp gözetilmesi, ihtiyaçlarının karşılanması en derin toplumsal problemlerden biridir. Bu problemin hallinde Osmanlı toplumunda vakıflar, yetimhaneler ve benzeri kurumlar vasıtasıyla verilen hizmetlerin yanında doğrudan yetimlere yönelik kendine özgü bir kurum geliştirilmiş, kimsesiz ve bakıma muhtaç çocukların ihtiyaçlarının karşılanması, yetiştirilmesi ve topluma kazandırılması için önemli miktarlara u¬laşan fonlar oluşturulmuştur. Eytam sandıkları olarak adlandırılan bu fonlar, başlangıçta ferdi olarak uygulanırken zamanla kurumsal bir hüviyet kazanmıştır. Bu fonlarda toplanan paralar işletilmek sureliyle elde edilen gelir yetimlerin ihtiyaçlarına sarf edilmiş, anaparanın muhafaza edilmesi suretiyle de hizmetin sürekliliği sağlanmıştır. Eytam sandıkları konusunda Osmanlı arşivlerinde oldukça zengin kayıtlar bulunmasına rağmen bunlar henüz yeterince değerlendirilmemiştir. Dolayısıyla eytam sandıklarının ortaya çıkışı, tarihi gelişimi ve işleyişi ile ilgili bilgilerimiz sınırlıdır. Bu makalede konuyla ilgili bilgiler özetlenerek sistemin işleyişi izah edilmekte, ayrıca günümüzde benzer bir fonun oluşturulması konusunda bazı önerilerde bulunulmaktadır.