Buradasınız

Anasayfa » Content

AHVAL-I KIYAMETTE DUDAK UYUMU

LABIAL HARMONY IN AHVAL-I KIYAMET

Journal Name:

  • Turkish Studies

Publication Year:

  • 2010
DOI: 
http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.1259

Key Words:

Keywords (Original Language):

Author NameUniversity of AuthorFaculty of Author
Abstract (2. Language): 
Labial harmony (Plainness and roundness) is not a harmony that, in every period of Turkish, dominates every field within the scope of vocabulary. Labial harmony system existed in general with some hesitations in Old Turkish Language, was damaged dramatically in Old Anatolian Turkish; and moreover it was lost completely. Process of labial harmony in West Turkish began in the earlier stages of Classic Ottoman Turkish, and completed only in the late Middle Ottoman Turkish period (18th century). Labial harmony in Ahvâl-i Kıyâmet, to a great extent, is just like a continued existence of the harmony seen in Old Anatolian Turkish. However, many new shaped word bases and affixes used in turns with their original shapes show that our text has gained ground in the process of labial harmony.
Bookmark/Search this post with
Abstract (Original Language): 
Dudak (düzlük-yuvarlaklık) uyumu, Türkçenin her devrinde her sahada kelime bünyesine kuvvetle hâkim olan bir uyum değildir. Eski Türkçede bazı tereddütlerle birlikte genel olarak mevcut bulunan dudak uyumu sistemi, Eski Anadolu Türkçesinde esaslı sarsıntılara uğramış; hatta bütünüyle yok olmuştur. Batı Türkçesinde dudak uyumu süreci Klasik Osmanlı Türkçesi döneminin ilk zamanlarında başlamış ve ancak Orta Osmanlı Türkçesi döneminin sonlarında (18. yüzyılda) tamamlanmıştır. Ahvâl-i Kıyâmet'teki dudak uyumu, büyük ölçüde, Eski Anadolu Türkçesinde bulduğumuz uyumun bir devamı gibidir. Fakat, asıl şekilleriyle nöbetleşe kullanılan birçok yeni şekilli kelime tabanı ve ek, metnimizin dudak uyumu sürecinde bir hayli yol katettiğini göstermektedir.
FULL TEXT (PDF): 
PDF icon arastirmax-ahval-i-kiyamette-dudak-uyumu.pdf
  • 1
105-136
  • Turkish

REFERENCES

References: 

ACARER, Emine (2009), Hikâye-i Pâdişâh-ı Rûm (Giriş-İnceleme-Metin-Dizin), Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü (Basılmamış) Yüksek Lisans Tezi, İsparta.
ARAT, R. Rahmeti (1951), "Atebetü'l-Hakayık'ta g ve ğ Seslerine Dâir", TM, IX, 1946-51, s. 65-73.
BANGUOĞLU, Tahsin (1986), Türkçenin Grameri, TDK Yayınları, Ankara.
BRENDEMOEN, Bernt (1980), "Labial Ünlü Uyumunun Gelişmesi
Üzerine Bâzı Notlar", TM, XIX, 1977-1979, s. 223-240.
DEVELİ, Hayati (1995), Evliya Çelebi Seyahatnamesine Göre 17.
Yüzyıl Osmanlı Türkçesinde Ses Benzeşmeleri ve Uyumlar, TDK Yayınları, Ankara.
DUMAN, Musa (2000), Birgili Muhammed Efendi, Vasiyyet-nâme, Dil İncelemesi, Metin, Sözlük, Ekler İndeksi ve Tıpkıbasım, R Yayınları, İstanbul.
ERGİN, Muharrem (1991), Dede Korkut Kitabı II, İndeks-Gramer, TDK Yayınları, Ankara (2. baskı).
ERGİN, Muharrem (2004). Türk Dil Bilgisi, İstanbul.
Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 5/1 Winter 2010
134
Osma
n YILDIZ
GABAIN, A. Von (1988), Eski Türkçenin Grameri, Çeviren: M. Akalın, TDK Yayınları, Ankara.
GÜLSEVİN, Gürer-GÜLSEVİN, Selma (1993), (Kâmûs-ı Türkî'ye Göre) Türkçede Yapım Ekleri Ve Kullanılışları, I. Fiilden İsim Yapan Ekler, Malatya.
GÜLSEVİN, Gürer (1997), Eski Anadolu Türkçesinde Ekler, TDK Yayınları, Ankara.
GÜLSEVİN, Gürer-BOZ, Erdoğan (2004), Eski Anadolu Türkçesi, Gazi Kitabevi, Ankara.
KARAMANLIOĞLU, Ali Fehmi (1994), Kıpçak Türkçesi Grameri, TDK Yayınları, Ankara.
KARAÖZ, Ayşegül (2009), Cabbar Kulu, Hikâye-i Veysel Karâni (Giriş-İnceleme-Metin-Dizin), Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü (Basılmamış) Yüksek Lisans Tezi, Isparta.
KORKMAZ, Zeynep (1965), "Eski Anadolu Türkçesi'ndeki -van/-ven, -vuz/-vüz Kişi ve Bildirme Eklerinin Anadolu Ağızlarındaki Kalıntıları", TDAY-Belleten 1964, TDKYayınları, Ankara, s. 43-65.
KORKMAZ Zeynep (1973), Sadru'd-dîn Şeyhoğlu, Marzubân-nâme Tercümesi (İnceleme-Metin-Sözlük-Tıpkıbasım), DTCF Yayınları, Ankara.
KORKMAZ, Zeynep (1994), Türkçede Eklerin Kullanılış Şekilleri Ve Ek Kalıplaşması Olayları, TDK Yayınları, Ankara.
MANSUROĞLU, Mecdut (1998), "Eski Osmanlıca", Tarihi Türk Şiveleri, TKAE Yayınları, Ankara (3. baskı).
ÖNER, Mustafa (1998), Bugünkü Kıpçak Türkçesi, TDK Yayınları,
Ankara.
ÖZKAN, Abdurrahman (2008), "Mehekkü'l-İlim Ve'l-Ulemâ İsimli
Eserde Dudak Uyumu", 1. Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Sempozyumu Bildirileri, Isparta, s. 479-497.
ÖZKAN, Mustafa (1995), Türk Dilinin Gelişme Alanları ve Eski Anadolu Türkçesi, Filiz Kitabevi, İstanbul.
SERTKAYA, Osman Fikri (1996), "Bolsunğıl Tep Tediler", Uluslararası Türk Dili Kongresi 1988, TDK Yayınları, s. 135-142.
Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 5/1 Winter 2010
Ahvâl-i Kıyâmet'te Dudak Uyumu 135
TİMURTAŞ, Faruk K. (1994), Eski Türkiye Türkçesi, XV. Yüzyıl, Gramer-Metin-Sözlük, Enderun Kitabevi, İstanbul.
YILDIZ, Osman (2000), "Orta Türkçe Lehçeleri'nde Karşılaştırmalı İsim Çekim Ekleri ve Eski Anadolu Türkçesi'nin Yeri", Dil Dergisi, 88, s. 14-29.
YILDIZ, Osman (2002), Orta Osmanlıca Dönemine Ait Bir Dil Yadigârı: Ahvâl-i Kıyâmet, Giriş-İnceleme-Metin-Dizinler, Şûle Yayınları, İstanbul.
KISALTMALAR
AD (Ahmedî'nin Dili): AKALIN Mehmet (1994), "Ahmedî'nin Dili", TDAY-Belleten 1989 TDK Yayınları, s. 9-153.
ADD
(Ahmed-
i Dâ5î Divanı): ÖZMEN Mehmet (2001), Ahmed-i Dâî Divanı (Metin-Gramer-Tıpkı Basım), TDK Yayınları, Ankara.
ÇH (Çarhname): MANSUROĞLU Mecdut (1956), Ahmed Fakih, Çarhname, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, İstanbul.
DK (Dede Korkut Kitabı II): ERGİN Muharrem (1991), Dede Korkut Kitabı II, İndeks-Gramer, TDK Yayınları, Ankara (2. baskı).
DN (Danişmend-name): DEMİR Necati (2004), Danişmend-name, Akçağ Yayınları, Ankara.
EO (Eski Osmanlıca): MANSUROĞLU Mecdut (1998), "Eski Osmanlıca", Tarihi Türk Şiveleri, TKAE Yayınları, Ankara (3. baskı).
GT (Gülistan Tercümesi): ÖZKAN Mustafa (1993), Mahmûd b.
Kâdî-i Manyâs, Gülistan Tercümesi, Giriş-İnceleme-Metin-Sözlük, TDK Yayınları, Ankara.
KBD (Kadı Burhaneddin Divanı Üzerinde Bir Gramer Denemesi): ERGİN Muharrem (1951), "Kadı Burhaneddin Divanı
Üzerinde Bir Gramer Denemesi", TDED, IV/3, 30, s. 287¬327.
KG (Kitab-ı Gunya): AKKUŞ Muzaffer (1995), Kitab-ı Ğunya, İnceleme-Metin-İndeks, Tıpkı Basım, TDK Yayınları, Ankara.
Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 5/1 Winter 2010
136 Osman YILDIZ
KY (Kıssa-i Yûsuf): KARAHAN Leylâ (1994), Erzurumlu Darîr, Kıssa-i Yûsuf (Yûsuf u Züleyhâ), İnceleme-Metin-Dizin, TDK Yayınları, Ankara.
MF (Miftâhu'l-Ferec): YILDIZ Osman (2003), Cemâlî-i Karamanî, Miftâhu'l-Ferec, Dil Özellikleri-Metin-Söz Dizini, C. I-IV, İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Türk Dili ve Edebiyatı Eğitimi Ana Bilim Dalı, (Basılmamış) Doktora Tezi, Malatya.
MN (Miftâhu'n-Nücûm): YILDIZ Osman (2002), "Miftâhu'n-Nücûm
ve Dil Özellikleri", Erciyes Aylık Fikir ve Sanat Dergisi,
292, s. 11-19.
MZB (Marzubân-nâme Tercümesi): KORMAZ Zeynep (1973),
Sadru'd-dîn Şeyhoğlu, Marzubân-nâme Tercümesi (İnceleme-Metin-Sözlük-Tıpkıbasım), DTCF Yayınları, Ankara.
SV (Sultan Veled'in Türkçe Manzumeleri): MANSUROĞLU Mecdut (1958), Sultan Veled'in Türkçe Manzumeleri, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, İstanbul.
ŞC (Şeyhi ve Çağdaşlarının Eserleri Üzerinde Gramer Araştırmaları):
TİMURTAŞ Faruk K. (1988), "Şeyhi ve Çağdaşlarının
Eserleri Üzerinde Gramer Araştırmaları I, Ses Bilgisi", TDAY-Belleten 1960, TDK Yayınları Ankara (2. baskı), s. 95-144.
TE (Tezkiretü'l-Evliyâ): OLCAY Selahâhattin (1965), Ebu'l-Leys Semerkandî, Tezkiretü'l-Evliyâ (Tercümesi), İnceleme-Metin-İndeks, DTCF Yayınları, Ankara.
TİKT (Târih-i İbn-i Kesîr Tercümesi): YELTEN Muhammet (1998), Şirvanlı Mahmud, Târih-i İbn-i Kesîr Tercümesi (Giriş-İnceleme-Metin-Sözlük), TDK Yayınları, Ankara.
VN (Vasiyyet-name): DUMAN Musa (2000), Birgili Muhammed Efendi, Vasiyyet-nâme, Dil İncelemesi, Metin, Sözlük, Ekler İndeksi ve Tıpkıbasım, R Yayınları, İstanbul.
YZ (Yûsuf u Zelîhâ): YILDIZ Osman (2008), Şeyyâd Hamza, Yûsuf u Zelîhâ (Destân-ı Yûsuf), Giriş-İnceleme-Metin-Dizinler,
Akçağ Yayınları, Ankara.

Thank you for copying data from http://www.arastirmax.com