Buradasınız

XVI. YÜZYILDA DERLENMİŞ BİR MUSAMMAT MECMÛASI

A MEDJMŪʿA (COLLECTION) OF MUSAMMATS COMPILED (COLLECTED) IN THE XVIth CENTURY

Journal Name:

Publication Year:

DOI: 
http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.4603
Author NameUniversity of Author
Abstract (2. Language): 
Just after the diversification of studies in the field of Classical Turkish Literature since the early 2000s, academic studies have been carried more often on medjmūʿas of poems that have not been worth of them a long time although they are a major part of this literature. Though these researches begun to increase recently, thanks to these studies the contributions of medjmūʿas of poems which hundreds of copies exist in the manuscript libraries, have been perceived for history of literature. However it should be noted that the studies on the medjmūʿas of poems which have increased for the last decade are too far from the desired level. In this context, a good bibliography of the medjmuas which has detailed list of poems and poets has not been prepared. Also preferably revised ones such as medjmūʿas of nazire and nuut because of their unity of the theme had the same fate. Although it is possible to see important information about the medjmūʿas of poems having one or more common denominator in a few studies in which the medjmūʿas of poems were classified, it can not be said that this issue resolved completely. The aim of this article is to contribute the subject on the medjmūʿas of poems that compiled around one or more specific partification. In addition, a neglected example of them, musammat medjmūʿas is reviewed particularly. Firstly, a classification of medjmūʿas is made and a couple of them like the one we focuse on in the article is informed. Then a medjmua of XVIth century is reviewed specifically. A detailed list of the poems in this medjmūʿa is written as tables. In addition specialities of genre of musammat are compared the examples in this piece. Finaly, same peculiarities of the poems in this medjmua are noted as tables and some unprinted examples of them are transcribe as appendix.
Abstract (Original Language): 
Klâsik Türk edebiyatı sahasındaki araştırmaların 2000’li yılların başından itibaren muhteva bakımından çeşitlenmeye başlamasından sonra, bu edebiyatın önemli bir parçasını teşkil ettiği hâlde uzun bir dönem hak ettiği değeri görmeyen şiir mecmûaları da daha sık olarak akademik çalışmalara konu olmuştur. Gecikmeli olarak artmaya başlasa da bu çalışmalar sayesinde, birçok yazma eser kütüphanesinde yüzlerce örneği bulunan şiir mecmûalarının edebiyat tarihi araştırmalarına sağladığı katkılar fark edilebilmiştir. Bununla birlikte, son 10-15 yıllık bir süre içinde artan mecmûa eksenli çalışmaların arzulanan düzeyden çok uzak olduğu ve şiir mecmûaları konusunda katedilecek daha çok mesafenin bulunduğu da kabul edilen bir gerçektir. Bu bağlamda, şiir mecmûalarının sağlam bir bibliyografyası hazırlanarak içerdikleri şiir ve şairlerin dökümü yapılmadığı gibi nispeten daha öncelikli olarak araştırmalara konu olan nazîre ve nu’ût mecmûaları gibi bir veya birden fazla ortak paydaya sahip şiir mecmûaları da aynı kadere mahkûm edilmiştir. Genel olarak mecmûalar özel olarak da şiir mecmûalarını tasnife çalışan kimi araştırmalarda, şiir mecmûalarının ne gibi ortaklıklar gözetilerek oluşturulduğu noktasında önemli bilgiler bulunmakla birlikte bu konunun tam olarak halledildiği söylenemez. Belli bir ortaklığın dikkate alınarak oluşturulduğu şiir mecmûaları konusunda katkı yapması arzulanan bu makalede; XVI. yüzyılda derlendiği düşünülen bir örneğinden hareketle daha evvel üzerinde fazla durulmayan musammat nazım biçimlerindeki şiirleri bir araya getirmeyi gaye edinen musammat mecmûaları üzerinde durulmuştur. Makalede öncelikle şiir mecmûalarının tasnifi üzerinde durulup bu makaleye konu olan mecmûaya benzer birkaç musammat mecmûası tanıtılmıştır. Daha sonra musammat nazım biçimlerini bir araya getiren bir mecmûa örneği olarak çalışmamıza konu olan mecmûaya geçilmiştir. Öncelikle mecmûanın genel özellikleri hakkında bilgiler verildikten sonra tablolar eşliğinde mecmûada bulunan şiirlerin dökümü yapılmıştır. Ayrıca mecmûada yer alan her bir nazım biçiminin örnekleri üzerinde durularak ortaya çıkan sonuçlar, mevcut musammat nazım biçimleri hakkındaki araştımaların sonuçlarıyla karşılaştılmıştır. Makalenin sonunda, ele alınan mecmûadaki şiirlerin kimi özelliklerini gösteren bir tablo ile mecmûada yer alıp daha evvel yayımlanmamış şiirlerden seçmeler ek olarak yerini almıştır.
601-650

REFERENCES

References: 

Ahdî, (2005), Gülşen-i Şua’arâ, (hazırlayan: Süleyman Solmaz), AKM Yayınları, Ankara.
AKAR, Metin, (1987), Türk Edebiyatında Manzum Mi'rac-nameler, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara.
ALTUNEL, İbrahim, (1988), “Hâletî-i Gülşenî Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri ve Divanının Tenkidli Metni”, Selçuk Üniversitesi, SBE, (Yayımlanmamış Y. Lisans Tezi), Konya.
Âşık Çelebi, (2010), Meşâ’irü’ş-şu’arâ: İnceleme – Metin, (hazırlayan: Filiz Kılıç), İstanbul Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul.
AYAN, Hüseyin, (2002), Nesîmî: Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri ve Türkçe Divanının Tenkitli Metni, TDK Yayınları, Ankara.
AYDEMİR, Semra, (1990), "Dede Ömer Rûşenî: Hayatı, Eserleri ve Divanı'nın Tenkidli Metni.", Selçuk Üniversitesi, SBE, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Konya.
AYDEMİR, Yaşar, (2000), Behiştî Divanı: Behiştî, Hayatı, Şahsiyeti, Eserleri ve Divanının Tenkitli Metni, MEB Yayınları, Ankara.
AYDEMİR, Yaşar, (2001), “Şairlerin Edebî Kişiliğinin Tespitinde Mecmuaların Rolü”, Türk Kültürü, 464, 731–744.
XVI. Yüzyılda Derlenmiş Bir Musammat Mecmûası 629
Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013
AYDEMİR, Yaşar, (2001), “Şiir Mecmuaları ve Metin Teşkilinde Mecmuaların Rolü”, Bilig, 19, 147–155.
AYDEMİR, Yaşar, (2007), “Metin Neşrinde Mecmuaların Rolü ve Karşılaşılan Problemler”, Türkoloji Araştırmaları, 2 / 3, 122–137.
AYDIN, Haluk, (2001), "Alaşehirli Kadı Muhammed Divanı: İnceleme-Tenkitli Metin-Dizin.", Balıkesir Üniversitesi, SBE, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Balıkesir.
CAVANŞİR, Babek; NECEF, Ekber N, (2005), Şah İsmail Hata’i külliyatı: Türkçe divanı, Nasihat-name, Deh-name, Tuyuğlar, Koşmalar, Geraylılar, Varsağılar ve Bayatılar, Kaknüs Yayınları, İstanbul.
CENGİZ, Halil Erdoğan, (1986), "Divan Şiirinde Musammatlar." Türk Dili: Türk Şiiri Özel Sayısı II (Divan Şiiri), S. 415-17, s.291-429.
ÇAVUŞOĞLU, Mehmet, (1977), Yahya Bey Divanı, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayını, İstanbul.
DEMİREL, Mustafa, (1996), İbn-i Kemâl. Dîvan: Tenkidli Metin, Yeni Zamanlar Dağıtım, İstanbul.
DİLÇİN, Cem, (1983), Yeni Tarama Sözlüğü, TDK Yayınları, Ankara.
EFLATUN, Muvaffak, (2003), “Feyzî-i Kefevî Dîvânı: Tahlil-Metin.", Gazi Üniversitesi, SBE, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Ankara.
ERDOĞAN, Mustafa (2008), "Kabûlî İbrahim Efendi, Hayatı, Edebî Kişiliği ve Divanı: İnceleme-Tenkitli Metin-Dizin.", Gazi Üniversitesi, SBE, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Ankara.
ERDOĞAN, Mustafa, (2002), Türk Edebiyatında Muhammes, Kültür Bakanlığı, Ankara.
GIYNAŞ, Kamil Ali, (2011), “Şiir Mecmûaları Hakkında Yapılan Çalışmalar Bibliyografyası”, Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, S. 25, Konya 2011, s. 245-60.
GÜRBÜZ, Mehmet, (2012), "Şiir Mecmûaları Üzerine Bir Tasnif Denemesi." Eski Türk edebiyatı çalışmaları VII: Mecmûa: Osmanlı Edebiyatının Kırkambarı, (hazırlayanlar: Hatice Aynur ve öte), Turkuaz, İstanbul, s. 97-113.
HARMANCI, Esat, (2011), "Hamza Baba ve Eserleri", Journal of Alevism Studies-Alevilik Araştırmaları Dergisi, 1/1, s. 39-48.
İPEKTEN, Haluk; ve ötekileri, (1988), Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ankara.
İsen, Mustafa, (1994), Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı, AKM Yayınları, Ankara.
İSEN, Mustafa, (1998), Sehî Tezkiresi: Heşt Behişt, Akçağ Yayınları, Ankara.
İSMAİLZÂDE, Mirza Resul, (1380) Şah İsmail Safevi (Hatai) : Külliyat-ı divan, Nasihatname, Dehname, Koşmalar, Farsça Şiirler, İntişarat-ı Beynelmileli el-Hüda, Tahran.
KALPAKLI, Mehmet, (1995), “Fevrî”, C. XII, TDV İslam Ansiklopedisi, Diyanet Vakfı Neşriyatı, İstanbul, s. 505-06.
KARATAY, Fehmi Edhem, (1961), Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Türkçe Yazmalar Kataloğu, İstanbul.
KAYALAR, Serdar, (2002), "Kadı Divanı: İnceleme-Karşılaştırmalı Metin.”, Dumlupınar Üniversitesi, SBE, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Kütahya.
KESKİN, Ayşe Tubâ, (1998), "Türk Edebiyatında Müseddes.", Gazi Üniversitesi, SBE, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara.
KILIÇ, Atabey (2012), "Mecmûa Tasnifine Dâir." Eski Türk edebiyatı çalışmaları VII: Mecmûa: Osmanlı Edebiyatının Kırkambarı, (hazırlayanlar: Hatice Aynur ve öte), Turkuaz, Istanbul, s. 75-96.
KİEL, Michael. "Traces in stone, some notes on a 16th century Ottoman poet from the Balkans, Vâlihî-i Üskübî and the background of his life and work." Journal of Turkish Studies =
630 Sadık YAZAR
Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/1 Winter 2013
Türklük Bilgisi Araştırmaları: Essays in Honour of Barbara Flemming = Barbara Flemming Armağanı II, S. 26, 2002, s. 31-41.
KÖKSAL, M. Fatih, (2012), "Şiir Mecmûalarının Önemi ve 'Mecmûaların Sistematik Tasnifi Projesi' (MESTAP) ", Eski Türk edebiyatı çalışmaları VII: Mecmûa: Osmanlı Edebiyatının Kırkambarı, (hazırlayanlar: Hatice Aynur ve öte), Turkuaz, İstanbul, s. 409-431.
KURNAZ, Cemal; ÇELTİK, Halil, (2009), "Muaşşerden Uzun Musammatlar ve Bilinmeyen Nazım Şekillerinden Yirmilik." Turkish Studies = Türkoloji Araştırmaları: Prof. Dr. Meserret Diriöz Hatırasına, C. 4, S. 2, s. 831-866.
KURNAZ, Cemal; ÇELTİK, Halil, (2010), Divan Şiiri Şekil Bilgisi, H Yayınları, İstanbul.
KUT, Günay, (1986), “Mecmûa”, Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi, C. VI, İstanbul, s. 170-74.
KUT, Günay, (2005), "Veysî'nin Divanında Bulunmayan Bir Kasidesi Üzerine”, Yazmalar Arasında, Simurg, İstanbul, s. 41-48.
Latîfî, (2000), Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzamâ, (hazırlayan: Rıdvan Canım), AKM Yayınları, Ankara.
LEVEND, Agah Sırrı, (1998), Türk Edebiyatı Tarihi, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
OKÇU, Naci, (2011), Şeyh Gâlib Dîvânı: Hayatı, Edebî Kişiliği, Eserleri, Şiirlerinin Umûmî Tahlîli, Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları, Ankara.
ONUR, Naci, (1991), Hamdullah Hamdi, Yusuf u Züleyha, Akçağ Yayınları, Ankara.
ÖZKAT, Mustafa, (2005), “Kara Fazlî'nin Hayatı, Eserleri, Edebî Kişiliği ve Dîvânı: İnceleme-Tenkitli Metin.", Marmara Üniversitesi, SBE, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul.
ÖZTÜRK, Zehra, (1993), “Hamdullah Hamdî’nin Yusuf ve Zeliha Mesnevisinde Tipler ve Motifler”, İstanbul Üniversitesi, SBE, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), İstanbul.
REDHOUSE, Sir James William, (1978), Turkish and English Lexicon: shawing in English, Çağrı Yayınları, İstanbul.
Saraç, M. A. Yekta, (1995), Şeyhülislâm İbni Kemâl: Hayatı, Sanatı, Eserleri ve Bazı Şiirleri, Risâle Yayınları, İstanbul.
SARAÇ, M. Ali Yekta, (2007), Klasik Edebiyat Bilgisi: Biçim-Ölçü-Kafiye, 3F Yayınevi, İstanbul.
SEYHAN, Nezihe, (2000), “Medhî Divanı: İnceleme-Transkripsiyonlu Metin." Marmara Üniversitesi, SBE, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), İstanbul.
Şemseddîn Sâmî (1989), Kâmûs-ı Türkî, Enderun Kitabevi, İstanbul.
ÜNVER, İsmail, (2008), “Çevriyazıda Yazım Birliği Üzerine Öneriler”, Turkish Studies Turkish Studies, Volume 3/6, s. 1-46.
YAZAR, Sadık, (2008), "Vankulu Mehmed Efendi'nin Müseddes Bir Na'tı", İslami Edebiyat, S. 42, s. 39-42.
YAZAR, Sadık, (2011), “Anadolu Sahası Klâsik Türk Edebiyatında Tercüme ve Şerh Geleneği”, İstanbul Üniversitesi, SBE, (Yayımlanmamış Doktora Tezi), İstanbul.
YILDIZ, Recai, (1995), "Türk Edebiyatında Terkib-i Bend ve Terci-i Bend: XIII-XVI. yy.", Gazi Üniversitesi, SBE, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Ankara.
YÖNTEM, Ali Canip, “Edebî ve Tarihî Tedkiklere Yarayacak Eserlerden: Bazı Mecmualara Dair”, Hayat, 32, 103–105.
YÖNTEM, Ali Canip, “Edebiyat Tedkiklerinde Mecmûaların Rolü”, Hayat, 45, 363–364.
YURT, Ali İhsan, KAÇALİN, Mustafa S., (1994), Akşemseddin (1390-1459): Hayatı-Eserleri, İFAV Yayınları, İstanbul.
ZÜLFE, Ömer, (2009), Yakînî [ö. 1568]: Dîvân: İnceleme –Metin ve Çeviri- Açıklamalar-Sözlük, Kültür Bakanlığı e-Kitap, Ankara.

Thank you for copying data from http://www.arastirmax.com