Buradasınız

TÜRKİYE TURKÇESINDE PEKİŞTİRME IŞLEVLI KI

KI WITH REINFORCEMENT FUNCTION IN TURKISH

Journal Name:

Publication Year:

DOI: 
http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.5374

Keywords (Original Language):

Author NameUniversity of AuthorFaculty of Author
Abstract (2. Language): 
This paper will handle a salient syntactic structure that has been recently used in spoken Turkish in particular. Possibly perceived as ill formed and grammatically erratic by Turkish speakers and as non-gramamtical by some linguists, this syntactic use of ki word is appended to affirmative sentences so as to function as a reinforcer: geldi ki, iyiyim ki, alacaklar ki, gel ki etc. These kinds of morphemes are generally named as "particle, clitics, discourse marker, additional postposition, postposition as reinforcers, reinforcement postposition, reinforcer enclitics" in grammar and linguistic studies because ki is no longer used as a conjunction, and turned into a homonymy with ki conjunction. However, ki morpheme gains this reinforcer function merely with a snytactic use. In other words, ki morpheme constructs a lexical phrase referring to an anaphorical unit. Some researchers name these kinds of phrases, which are seldom dwelt upon, "reinforcer phrases" in grammar. Accordingly, given traditional syntactic studies, the fact that ki morpheme of this function is assessed as non-sentential / independent complement is not accurate. Although this syntactic use may seem as a novel construction, it carries us to erki, an old reinforcer word that is accepted as originally a Turkic word. Even if ki-morpheme has no organic bond with old periods, this use should not be evaluated as ill-formed considering the generative and dynamic structure of language. This aspect of ki morpheme as a reinforcer can be easily witnessed in today's Turkey Turkish.
Abstract (Original Language): 
Bu makalede, son yıllarda özellikle Türkiye Türkçesi sözlü dilinde dikkati çeken bir sözdizimsel kullanım üzerinde durulacaktır. İlk aşamada dil kullanıcılarına "anlatım bozukluğu ve dilbilgisi hatası" gibi gelen, bazı dil araştırmacılarının ise dilbilgisel olmayan bir yapı olarak değerlendirebilecekleri bu kullanımda, olumlu yüklemlerden sonra pekiştirme ve anlatımı güçlendirme işlevli olarak ki sözcüğü getirilmektedir: geldi ki, iyiyim ki, alacaklar ki, gel ki vb. B u tür biçimbirimler gerek dilbilgisi gerekse dilbilim çalışmalarında genel olarak "parçacık, klitik, söylem işaretleyicisi, tekit edatı, ek-edat, kuvvetlendirme edatı, pekiştirme edatı, pekiştirme enklitiği" olarak adlandırılmaktadır. Çünkü bu dizimde ki artık sözcük sınıfı bakımından bağlaç olmaktan çıkmış, ki bağlacı ile eşsesli bir görünüme ulaşmıştır. Ancak ki biçimbirimi bu pekiştirme işlevini ancak bir sözdizimsel birliktelikle kazanmaktadır. Başka bir deyişle, ki kendisinden önceki bir birimle bir söz öbeği kurmaktadır. Bazı araştırmacılar, dilbilgisi alanında henüz üzerinde pek durulmayan bu ve benzeri öbeklere, "kuvvetlendirme öbeği" adını vermektedir. Buna göre, geleneksel sözdizimi çalışmaları bakımından bu işlevdeki /dierin "cümle dışı unsur / bağımsız tümleç" olarak değerlendirilmesi de doğru değildir. Bu sözdizimsel yapı, her ne kadar Türkiye Türkçesinin yeni bir oluşumu gibi görünse de, bizi Türkçenin köken olarak da Türkçe kabul edilen eski bir pekiştirme sözü olan erki sözcüğüne götürmektedir. Ancak eski dönemlerle organik bir bağı söz konusu olmasa bile, dilin üretici ve dinamik yapısı düşünüldüğünde bu kullanımın bir "anlatım bozukluğu" olarak değerlendirilmemesi gerekmektedir. Pekiştirme fö'sinin bu kullanım özelliği bugün genel olarak Türkiye Türkçesi sözlü dilinde izlenebilmektedir.

REFERENCES

References: 

ÇAĞATAY, Saadet , "Türkçede ki < erki", Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1963, Türk Dil
Kurumu Yayınları, Ankara 1988, ss. 145-150.
ERCİLASUN, Ahmet Bican (2008), "La enklitiği ve Türkçede bir 'pekiştirme enklitiği" torisi", Dil
Araştırmaları Dergisi, S. 2, ss. 35-36.
KARAHAN, Leylâ "Vurgulama işlevli dil birimleri üzerine", İstanbul Kültür Üniversitesi
Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kongresi ( 27-28 Ağustos 2007), C.1, İstanbul 2009,
ss.313-322.
TÖREN, Hatice, "Sona gelen edatlarla teşkil edilen bir kelime grubu: kuvvetlendirme grubu", İlmî
Araştırmalar, S. 13, İstanbul 2002, ss. 175-182.
Turkish Studies
International Periodical For the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic
Volume 8/9 Summer 2013
Türkiye Türkçesinde Pekiştirme İşlevli Ki 373
TULUM, Mertol, Ma'ârif-nâme, Metin ve Ki'li Birleşik Cümleler Üzerine Bir İnceleme
(Basılmamış Doçentlik Tezi), İstanbul 1978.
YAZICI ERSOY, Habibe (2011), "Başkurt Türkçesinde kiplik parçacıkları", Türkbilig S. 22, 43¬
56.
YELTEN, Muhammed, "Pars-nâme'de ki'li birleşik cümleler üzerine", Modern Türklük
Araştırmaları Dergisi, C. 2, S. 4, 2005, ss. 45-56.
Yazılı Tanıkların Alındığı Metinler
ABBYS = Boysan, Aydın (2005), Bin Bir Yaşam Sahnesi, İstanbul: Bilgi Yayınevi.
BKÖM = Karasu, Bilge (1999), Öteki Metinler (Yayıma Hazırlayan: Füsun Akatlı), İstanbul: Metis
Yayınları
ÇABAG = Altan, Çetin (1998), Bir Avuç Gökyüzü, İstanbul: İnkılâp Kitabevi.
EIKA = Işınsu, Emine (1995), Kaf Dağı 'nın Ardında, İstanbul: 3. Baskı Ötüken Yayınları.
FÇUV = Çiçekoğlu, Feride (1990), Uçurtmayı Vurmasınlar, İstanbul: Can yayınları.
MİEP = İzgü, Muzaffer (2007), Ekmek Parası, Ankara: 14. Baskı, Bilgi Yayınevi.

Thank you for copying data from http://www.arastirmax.com