EFFEKTİF TALEBİN DÜZEY ve BİLEŞİMİNE ETKİ EDEREK İŞSİZLİKLE MÜCADELE

Burada keynezyen varsayıma bağlı kalınarak üretim düzeyinde bir düşme olmadan istihdam yaratılması için gerekli önlemler tartışılacaktır. Keynezyen görüşte istihdam sağlanması effektif talep düzeyindeki artışa bağlıdır (PARASIZ 1984,s.l97). Burada konu daha çok kalkınmakta olan ülkeler açısından ele alınacaktır. "Keynezyen görüşün en belirgin özelliği arz şartlarının değişmezliği (uniformity) olduğu varsayımıdır" (YAMAN 1977,s.l01). Yani, ilgili dönem boyunca arz, ya elestik ya da inelastik olarak kabul edilir. "Arzın elastik olduğu kabul edilirse toplam parasal talepte artma reel üretim artışıyla birlikte görülecektir. Öte yandan arz şartlarının inelastik olduğu durumda, kantitatif teori geçerli olmaktadır. Şöyle ki, parasal harcamalardaki bütün artışlar fiyatlar genel seviyesinde yükselmelere yol açarak enflasyona sebep olmaktadır. Arz şartlarının elasük olduğu durum genellikle cişsizliğin keynezyen dengesi>, inelastik olduğu durum ise, <keynezyen enflasyonist açık> olarak adlandırılır. Her iki durumda da ekonomide üretilen değişik ürünler arasındaki iç mübadele oranında (= nispî fiyatlar) değişiklik olması beklenmez" (YAMAN 1977, s.101-102). Keynezyen ekonomide ekonominin üretim ve istihdam artışına yönelik işleyişi talebe dayandırılır. Bu nedenle bütün iktisat politikası önlemlerinin de talep artışına dönük olması gerekir. "Bu itibarla keynezyen öneriler parasal harcamaların hacmi üzerine etki etmeyi amaçlar"lar (YAMAN 1977 s. 102). Burada devletin başvurabileceği başlıca iktisat politikası aracı maliye politikasıdır (PARASIZ 1984,s. 197). Maliye politikasında, "işin esası devletin bir taraftan halktan alacağı vergiler ve yapacağı borçlanmalarla, diğer taraftan, bütçe kanalı ile yapacağı çeşitli .harcamalarla <effektif talep> seviyesi üzerinde arzulanan etkiyi yaratmasıdır" (ÜSTÜ- NEL 1983,s.213). Bu politika iki yönlü olarak uygulanabilir: "Eğer ekonomide talep yetersizliği ve bundan ileri gelen bir ekonomik durgunluk ve işsizlik söz konusu ise devlet bütçe kanalı ile yapacağı kamu harcamalarını, kamu gelirlerinin üstüne çıkarmak sureti ile bir ’açık bütçe1 politikası düzenleyebilir ve ’otonom harcamalar' seviyesini yükselterek 'toplam yurtiçi harcama' seviyesini arttırarak, 'talep yetersizliği'ni kısmen ya da tamamen ortadan kaldırabilir. Başka bir deyimle, 'deflasyon açığını' 'açık finansman' politikasının yaratacağı ek effektif talep ile doldurarak ekonomide 'tam istihdam dengesi'ni sağlayabilir. Ekonomide aşın istihdam yönünde bir dengesizlik belirdiği zaman ise, devlet bütçe fazlaları vererek, yani kamu gelirlerini kamu harcamalarının üstüne çıkararak, bankalar sistemine olan borçlarında azaltmalar yapmak yoluna gidebilir. Böylece, devlet hem harcama akımlarını doğrudan doğruya etkileyerek, hem de ekonominin aşın likidite durumunu düzeltecek yönde tedbirler alarak ’enflasyonist başkı'nın azaltılmasına, 'aşın talep'in yarattığı şişkinliğin eritilmesine yol açabilir" (ÜSTÜ- NEL 1983,s.214-216).