THE LITERAL AND MUSICAL STRUCTURE OF HOYRAT IN IRAKIAN
TURKMEN ORAL FOLK LITERATURE
Journal Name:
- Folklor/Edebiyat Dergisi
Key Words:
Keywords (Original Language):
Author Name | University of Author |
---|---|
Abstract (2. Language):
This study is consisted of two parts including the introduction. In the first part,
under the heading of horiat’s literary structure, horiat’s definition and form features
are explained by giving examples about six types, classified as the ones with puns, the
ones with rhymes, the ones with redifs and rhymes, the ones with repetitions, the ones
with wings and the ones composed of at least four lines. As for horiat’s themes, they
are studied as fourteen types mentioning national conscience, sufistic belief, wisdom,
bravery and exploit, luck and misfortune, sorrow, grief and gloom, love and attachment,
advice, longing and seperation, wish and request, pray and curse, complaint about
time, fate, love and beloved and good and bad friends. Examples from each theme are
also provided. Under the second heading, horiat’s musical structures are examined. In
this part, horiat’s musical definition, the history of horiat usuls and the information of
twenty two usuls and their emergence are given including Atici, Beshiri, Darmangaha,
Delliheseni, İdele, İskenderi, Karabas, Kesuk; Sharp Kesuk, Kesuk of Mehav, Kesuk
Matari, Kizil, Kurde, Malalla, Mazan, Matari, Memeli, Muchila, Muhalif, Nobatchi,
Sherife, Umergele and Yetimi. Horiat usuls are classified regarding their tune and dialect
features:
Usuls Bayati-flavoured; Karabash, Mazan, Sherife and Umergele; usuls Huseyniflavoured;
İdele ve Yolchi; usuls Segah-flavoured; Atici, İskenderi; usuls Rast and Mahurflavoured;
Beshiri and Yetimi; Matari usul with Chargah-flavoured. Usuls performed
with different tune and dialects are detected as Darmangaha usul; Darmangaha Sabaflavoured
(Kirkuk dialect), Darmangaha Huseyni-flavoured (Tuzhurmatu dialect), Usul
Delliheseni; Delliheseni Hicaz-flavoured (Kirkuk dialect), Delliheseni Hicaz-flavoured
(Tuzhurmatu dialect) and Delliheseni Bayati-flavoured (Erbil dialect), Kesuk usul
Segah-flavoured; Sharp Kesuk, Kesuk of Mehav and Kesuk Matari, Usul Kizil; Kizil
Rast-flavoured (Kirkuk dialect) and Kizil Charhag-flavoured (Tuzhurmatu dialect),
Usul Kurde; Kurde Hicaz-flavoured (Emin Bagvan dialect), Kurde Tahir-flavoured
(Yasin Bagvan dialect) and Telli Kurde Tahir-flavoured, Usul Muchila; Muchila Bayatiflavoured,
Muchila Hicaz-flavoured and Usul Muchila Hicaz and Bayati-flavoured, Usul
Nobatchi Hicaz and Bayati-flavoured, Usul Muhalif Huzzam-flavoured, Muhalif of
Ottoman and Telli Muhalif. Horiat performer’s voice features are also handled.
Bookmark/Search this post with
Abstract (Original Language):
Bu çalışma giriş ile birlikte iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde horyatın
edebî yapısı başlığı altında tanımı, şekil özellikleri; cinaslı, kafiyeli, redifli ve kafiyeli,
kelime tekrarı ile kurulan, kanatlı ve dörtten fazla mısradan oluşan altı tür altında tasnif
edilerek her tür hakkında örnekler verilmiştir. Horyatın muhteva özellikleri ise; milli
şuuru ifade eden, tasavvufî inancı ifade eden, hikmet ifade eden, zamandan, felekten,
aşktan ve sevgiliden şikâyeti ifade eden, yiğitlik ve kahramanlığı ifade eden, talih
veya şansızlığı ifade eden, dert, keder ve hüzün ifade eden, aşk ve sevgiyi ifade eden,
öğüt ifade eden, özlemi ve ayrılığı ifade eden, dilek ve temenniyi ifade eden, dua ifade
eden, beddua ifade eden ve iyi ve kötü dostu anlatan horyatlar olmak üzere on dört tür
olarak incelenmekte ve her tür hakkında bir horyat örneği sunulmaktadır. İkinci başlık
altında ise horyatın musikî yapısı incelenmektedir. Bu bölümde horyatın musikî tanımı,
horyat usûllerinin tarihçesi; Atıcı, Beşiri, Darmangâhâ, Delliheseni, İdele, İskenderi,
Karabaş, Kesük; dik (tiz) Kesük, Mehav Kesüği, Kesük Matarı, Kızıl, Kürde, Malalla,
Mazan, Matarı, Memeli, Muçıla, Muhalif, Nobatçı, Şerife, Ümergele ve Yetimi usûlü
olmak üzere yirmi iki usûlün tarihçesi ya da ortaya çıkışı hakkında bilgi verilmektedir.
Horyat usûlleri ezgi ve ağız özelliklerine göre tasnif edilmektedir. Bayatî çeşnili usûller;
Karabaş, Mazan, Şerife ve Ümergele; Hüseynî çeşnili usûller; İdele ve Yolçı; Segâh
çeşnili usûller; Atıcı, İskenderi; Rast ve Mahur çeşnili usûller; Beşiri ve Yetimi; Çargâh
çeşnili Matarı usûlü. Farklı ağız ve ezgilerle icra edilen usûller ise Darmangâhâ usûlü;
Saba çeşnili Darmangâhâ (Kerkük ağzı), Hüseynî çeşnili Darmangâhâ (Tuzhurmatu ağzı).
Delliheseni usûlü; Hicaz çeşnili Delliheseni (Kerkük ağzı), Hicaz çeşnili Delliheseni
(Tuzhurmatu ağzı) ve Bayatî çeşnili Delliheseni (Erbil ağzı). Segâh çeşnili Kesük usûlü;
Dik(tiz) Kesük, Mehav Kesüğü ve Kesük Matarı. Kızıl usûlü; Rast çeşnili Kızıl (Kerkük
ağzı) ve Çargâh çeşnili Kızıl (Tuzhurmatu ağzı). Kürde usûlü; Hicaz çeşnili Kürde
(Emin Bağvan ağzı), Tahir çeşnili Kürde (Yasin Bağvan ağzı) ve Tahir çeşnili Telli
Kürde. Muçıla usûlü; Bayatî çeşnili Muçıla, Hicaz çeşnili Muçıla ve Hicaz ve Bayatî
çeşnili Muçıla usûlü. Hicaz ve Bayat Çeşnili Nobatçı Usûlü. Hüzzam çeşnili Muhalif
usûlü; Osmanlı Muhalifi ve Telli Muhalif olarak tespit edilmekte ve horyat icracısının
ses özellikleri ele alınmaktadır.
- 8