MEDENİ VE İDARİ YARGIDA İDDİA VE SAVUNMANIN GENİŞLETİLMESİ VEYA DEĞİŞTİRİLMESİ YASAĞI

İddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi, yargılama hukukunun önemli kavramlarındandır. Kavram başta medeni (hukuk) yargı ve idari yargı olmak üzere yargılama hukukumuzda yer almaktadır1. İddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı, Hukuk Usulü Muhakemeleri Ka-nunu'nda (HUMK) m. 185/2 ve 202, IPde; Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda (HMK)2 m. 139, 141, 319, 428'de düzenlenmiştir. Bununla birlikte İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 31. maddesinde, idari yargılama usulündeuygulanacak, HUMK'a atıf yapılan konular arasında, iddia ve savunmanın genişletilmesi veya değiştirilmesi yasağı yer almamış; İYUK'nun 16. maddesinin 4. fıkrasında düzenlenmiştir. Medeni yargı ve idari yargıda yer alan kanuni düzenlemeler ışığında, bu yargı kolları (çeşitleri, türleri) arasında konunun nasıl uygulandığını ortaya koymak; varsa farklılıklar, her iki yargı kolunda, aynı konudan yararlanmak isteyen taraflar arasında eşitliğin sağlanması için çözümler üretmek gerekmektedir. Bu amaçla konu, HUMK, HMK ve İYUK açısından genel olarak incelenecektir. Bu konuda kavram birliği olmadığından, Kanun, Doktrin ve Yüksek Mahkeme kararlarında farklı kavramlar yer aldığından3, HMK'da benimsenen kavramın esas alındığı belirtilmelidir. Makalede, önce HUMK, sonra HMK ve ardından İYUK'taki düzenlemeler ele alınacaktır.