Journal Name:
- İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi
Author Name | University of Author | Faculty of Author |
---|---|---|
Bookmark/Search this post with
Abstract (Original Language):
Taşımacılık problemleri yapısı gereği çok amaçlıdır, b u nedenle
çok amaçlı doğrusal programlama tekrıikleri içinde yaygın
bir şekilde uygulanmaktadır. Taşımacılık şebekelerinde,
çok amaçlı programlama kriteri olarak maliyetten ziyade, nakliye
süresi, erişim, kapasite, getiri, çevresel faktörler gibi farklı
u n s u r l a r dikkate alınmaktadır. Taşımacılık şebeke probleml
e r i n i n özel b i r şekli olan en kısa yol problemi geniş bir uygulama
alanına sahiptir. " K a m u sağlığım tehdit eden tehlikeli
maddelerin taşınması", "Katı atıkların taşınması", "Askeri
b i r l i k l e r i n ve mühimmatın taşınması" ve "Çevre yollarmm
planlanması" en kısa yol problemi uygulama alarüarmdandır.
Taşımacılık problemlerinde sıklıkla kullanılan şebeke problemlerinden
biri olan en kısa yol problemi doğrusal programlama
ile formüle edilerek çözülebihnektedir.
B u çalışmada özel b i r taşımacılık problemi olarak Minimum
K a p s a y a n E n Kısa Yol Problemi ( M i n K E Y P ) ele almmıştır.
M i n K E Y P , i k i amaçlı bir taşımacılık problemidir. Problemde
bir yandan toplam taşıma mesafesi mirnmize edilirken, diğer
yandan taşımadan, olumsuz olarak etkilenebilecek toplam
nüfus minimize edilmeye çakşümaktadır. M i n K E Y P özellikle
tehlikeli (riskli) maddelerin taşımacılığında kullamlmaktadır.
K a m u sağlığım tehdit eden tehlikleli maddelerin taşınmasında
mümkün olduğu kadar nüfusun yoğun olduğu rotalardan
kaçınmak gerekmektedir. Tehlikeli maddeler kapsamına dahil
edilebilecek ürünlere, nükleer atıklar, petrol ürünleri ve çeşitli kimyevi maddeler örnek verilebilir. T e h l i k e l i maddelerin taşınmasında,
h em e n kısa yol üzerinden taşıma yapılması hedeflenirken,
a ym zamanda büyük yerleşim merkezlerinden mümkün
oldukça kaçınmak gerekmektedir. H e m e n kısa rota takip
edilirken, b u rotamn aynı zamanda en tenha yol olması hedefleri
birbiri ile çelişmektedir. Birçok problemde en kısa yolun
tercih edilmesi halinde, muhtemelen büyük yerleşim merkezlerinden
geçilmesi kaçınılmaz olacak ve dolayısıyla büyük bir
kitle tehlikeye atılmış olacaktır. Oysa en kısa yollu rotadan
vaz;geçilerek, rota değiştirilip, biraz daha uzun bir rotanın
seçilmesi halinde ikinci amaç da kısmen sağlanabilecektir.
B i r b i r i ile çelişen b u i k i amacı a ym anda gerçekleştirebilmek
için M i n K E Y P b i r çok amaçlı programlama problemi olarak ele
almarak çözülmüştür.
FULL TEXT (PDF):
- 2
71-82