1969 YILI BİLİM KONGRELERİ

1969 yılı yazı, tam mânasiyle Türkoloji için, verimli ve bereketli olmuştur. Birbiri ardınca, çeşitli memleketlerde toplanan milletlerarası kongre ve seminerlerde, Türk dili, edebiyatı, tarihi ve kültürü, çeşitli vesilelerle ele alınmış, üzerinde durulmuş, hattâ bâzı sonuçlar sağlanmıştır. Bu kongrelerden ilki 31 Mart ile° 5 Nisan arasında «Akdeniz bölgesi Lengvistik Hartası komitesi» - Comitata per L'Atlante Unguis---tico Mediterraneo» nun, Malta adasında, Valetta şehrinde tertiplediği III. Toplantı olmuştur. Kongreye, Atlas tertibine iştirak eden ülkelerin temsilcileri katılmışlardır. Başlangıçta gayesi Akdeniz medeniyeti yayılım ve nüfuzunun, Akdeniz sahili ülkelerdeki tesir derecesini, lengvistik harita yoluyla tesbit etmek idi. Fakat sonraları plân genişletilerek Karadeniz, Adriyatik denizleri sahili memleketler kültürünü de içerisine almıştır. Bu çalışmalara Türkiye temsilcisi olarak katılan tek ben bulunduğum halde, maalesef maddî imkânsızlıklar yüzünden kongreye katılma imkânını bulamadım. Yayına hazırlanan harita, dar yönlü bir konu üzerine tertiplenmiş gibi görünüyorsa da, gerçekte çeşiştli milletler hayat ve deniz kıyısı medeniyetler kültür hareketleri tesbitinde, yararlı olacaktır. Buna göre, eski İtalyan medeniyeti yayılımı ve yerleşme temposu göz önünde tutulmakla beraber, kıyı memleketler arasındaki nüfuz tesirleri de ortaya çıkma imkânlarını elde etmiş bulunacaktır. Nitekim balık adları konusunda Türkiyenin deniz sahili bölgeleri, birbirinden farklı medeniyetler tesiri altında kalmalarına rağmen kendi millî kültür tesirleri yayımından geri kalmamışlardır. Karma deniz kültürü mübadelesinde, Türkiyenin de gerçek durumunu belirtmek amaciyle, «Comitato per l'Atlante Linguistico Mediterraneo» nun tesbitini plânladığı ankette, memleketimiz: Trabzon; Samsun, İstanbul, Gelibolu, İzmir, Antalya, Mersin ve İskenderun gibi merkezleriyle temsil ettirilmiştir. Ben, bununla yetinmeyerek Gelibolu sahasına, ayrıca Çanakkaleyi de katmayı faydalı buldum. Bu suretle deniz ve balık akımının dar geçtiği mesabesinde bulunan Çanakkale., bütünü ile ihata edilmiş oldu. Bir kaç yıllık, oldukça zahmetli emek sarfiyle, neticelenen bu anket teşbiti, zamanında, Komitenin merkezi olan < Centro di Culturae Civilta» ya teslim edilmiş, hattâ üzerinde italyan âlimleri tarafından incelemeler bile yapılmıştır. Fakat ne yazık ki, tesbiti bana havale edilen Kıbrıs adası kıyılan, çeşitli sebeplerle yapılamamıştır. « III. Congresso Internazionale delt'Atlante Linguistico Medite'rraneo» toplantılarına katılanlar, bizzat haritanın tertibinde vazife almış olan kimselerdir. Bundan dolayı, toplantıya katılanların sayısı az, fakat kalite itibariyle işe âşinâ kimselerden tertiplenmiştir. Kongre, hazırlık devresinin biran evvel tâmamlanmasiyle, haritanın düzenlenmesi ve çizilmesi yoluna ğeçiİmssini kararlaştırmıştır.