You are here

Home » Content

Ovacık (Tavşanlı-Kütahya) Fluorit Yatağının Jeolojisi ve Oluşumu

Geology and Genesis of Fluorite Deposit of Ovacık (Tavşanh-Kütahya)

Journal Name:

  • Jeoloji Mühendisliği Dergisi

Publication Year:

  • 1993
Author NameUniversity of AuthorFaculty of Author
Abstract (2. Language): 
Epi-mesotherma! fluorite mineralization of Tertiary age occurs in allochton limestone of Late Cretaceous age. The mineralization is controlled by WNW-ESE trending young faults and related shears and extension fractures General trends of young faults are parallel to the Gediz - Simav graben system. Some dissolution cavities occured mainly m shears. Fluorite mineralization occurs in shears and dissolution cavities. Extension fractures are represented by small barite veins. Depositional texture is open space filling and represented by asymmetric banded texture in shears and symmetric banded texture in dissolution cavities. Fluorite is major ore mineral in the deposit. Calcite is major gangue mineral Minor gangue minerals are barite and quartz, No sulfide mineralization have been observed in the deposit. The host rock is limestone, Dolomitizaiton of wall rock is common and locally intense where fluorite mineralization is dominant. Two paragenetic stages have been distinguished. Mesothermal stage: Purple fluorite - quartz-green fluorite - barite, Epithermal stage: Brown calcite - pink fluorite - white calcite, Microthermometric measurements on nearly 100 two phase (1+v), phase (1) pyrimary jnclusions, yielded mean homogenization temperature of 270 C° for purple fluorite, 254 C* for quartz, 243 tf for green fluorite, 219 Cs for barite, 206 C° for brown calcite, 178 C* for pink fluorite and 160 C° for white calcite. The salinity of fluorite ranges from % 7- 84 equ iv ,wt, of NaCl, The mean homogenization temperature of monomineralic barite veins range between 219-24 fC: The REE content of fluorites are slightly variable, rangnig from from 0,11 to 5,20 ppm, Ce/Yb ratios reflect the dominant trend of light REE enrichment. The puiple fluorite harf a lower Tb^ia ratio which is indicative for earlier crystallization. Relatively higher Tb/La ratios of green and pink fluorite indicate a sequential crystallization after purple fluorite. Chondrite normalized plots an REE ratios reveal persistent negative Ce anomalies indicating high oxygen fugacities at the source area Positive Eu anomaly of purple fluorite indicates the release of Eu+2 during dolomitization limestone and oxidation to Eu+3 at deposition site and subsequent incorporation in the puiple fluorite. Negative Eu anomalies of green and pink fluorite indicate the presence of divalent Eu in the hydrothermal fluids, The geologic, geochemical and fluid inclusion data support deposition in Tertiary hydrothermal system which is characterized by sulfide mineralization and too many thermal springs around the fluorite deposit. The most likely depositional mechanism is believed to be an increase in the pH of the ore bearing fluids upon interaction with limestone which resulted in the fluorite deposition.
Bookmark/Search this post with
Abstract (Original Language): 
Tersiyer yaşlı epi^mezotermal fluorit yatağı Ovacık yöresindeki Üst Kretase yaşlı allokton kireçtaşlan içinde oluşmuştur, Kireçtaşlan dışındaki litolojik birimlerde cevherleşme yoktur. Cevherleşme zonu boyunca görülen hafif dolomıtleşme, fluoritin yoğunlaştığı kesimlerde daha belirgindir. Yatakta sülfid mineralizasyonu gelişmemiştir. Fluorit oluşumu Gedız-Simav grabenine paralel BKB-DGD doğrultulu genç bir fayla ilişkilidir. Bu faya bağlı olarak KB, KB ve D-B doğrultulu makaslama ve genişleme kırıkları oluşmuştur. Cevherleşme bu kınk sistemleri ile denetlenen erime boşlukları içinde boşluk dolgusu ve daha az oranda âmrm dolgusu şeklinde gelişmektedir. Yataktaki esas cevher minerali fluorittir. Esas gang minerali ise kalsittir. Daha az oranda barit ve kuvars görülür. Cevherleşme, enme boşlukları içinde fluorit-kalsit şeklinde gelişen simetrik bantlı yapı gösterirken, damarlarda asi» metrik bantlı yapı görülür, Fluoriüi dolgular dışında, genellikle genişleme kınklan içinde gelişen birkaç küçük monomineralik barit daman da saptanmıştır. Yatakta saptanan mineral parajenezi oldukça fakir olup, sıvı kapanım çalışmaları sonucu iki parajenëtik evre avırtlanabilmiştir, Mezotermal Evre: Mor fluorit + kuvars + yeşil fluorit + barit Epitermal Evre : Kahverengi kalsit + pempe fluorit + beyaz kalsit. Fluorit, barit, kalsit ve kuvars minerallerinde yaklaşık 100 adet sıvı kapanımda mikrotermometrik Ölçümler yapılmıştır, Ölçümler iki fazlı (gaz+sıvı) ve tek fazlı (sıvı) birincil kapammlarda gerçekleştirilmiştir. Ortalama homojenleşme sıcaklıkları mor fluoritler için 270 eC, kuvars için 254 C\ yeşü fluoritler İçin 243 C% barit için 219 C% kahverën» gı kalsit ıçm 206 C\ pempe fluoritler için 178 C° ve beyaz kalsit için 160 C olarak bulunmuştur, Fluoritlerde tuzluluk % 7-8 NaCl eşdeğendir, Monomineralik barit damarlannda ortalama homojenleşme sıcaklıkları 219-241 C° arasında değişmektedir, Fluoriüerin nadir toprak element (NIE) içerikleri 041-5,20 ppm arasında değişmektedir. Ce/Yb oranlan fluoritlenn hafif nadir toprak elementlerince (HNTO) zenginleşme göstertikleri ortaya koymuştur, TbyLa oranlan mor fluoritlenn önce kristallendiğini gösterir. Fluorit NIE / Kondirit NIE değerleri, fluoritlerin durayh bir negatif Ce anomalisine sahip olduklarını göstermiştir. Bu veri hidrotermal sıvılann kaynakta yüksek oksijen fugasitesine sahip oMuldantiı gösterir. Once kristallenen mor fluoritlerde saptanan pozitif Eu anom^ilisi, hidrotermal sıvılarla kirectaşlannm etMeşimi ile gelişen dolomitleşme sonucu, kireçtaşlanndan serbest kalan Eu+2> fun cevherleşme ortamında oksidasyon koşulİannm devam etmesi nedeniyle Eu+3' e okside olması ile açıklanabilir. Yeşil ve pembe fluoritlerde saptanan negatif Eu anomalisi, hidrotermal sıvılann bünyesinde iki farklı değerlikli Eu'un (Eu+2 ve Eu+3) birlikte varlığına işaret eder Jeolojik, jeokimyasal ve sıvı kpanım verileri, Ovacık fluorit yatağının, çevrede çok sayıda termal kaynak ve sülfit cevherlemeleriyle karakterize olan Tersiyer hidrotermal sistemlere bağlı olarak oluştuğunu ortaya koyar. En olasıl gözüken oluşum mekanizması, yüksek ısıya sahip asit karakterli cevherli eriyiklerin kireçtaşlan ile etkileşimi sonucu bünyelerindeki Mg'u bırakarak kireçtaşlanndan Ca alması ve pH değerinin de nötrleşmesi ile fluorit oluşumu seklinde açıklanabilir.
FULL TEXT (PDF): 
PDF icon arastrmx_13969_43_pp_5-14.pdf
5-14
  • Turkish

REFERENCES

References: 

Akdeniz, M. ve Konak, N. 1979, Simav-Emet-Tavşanlı-
Dursunbey-Dernirci yörelerinin jeolojisi: MTA rap.
no. 6547,, Ankara,
Baş, H,, 1983, Domaniç-Tavşanlı-Gedİz-Kütahya yörelerinin
Tersiyer jeolojisi: MTA rap, no, 7293, Ankara,
Bingöl, E., 1976, Batı Anadolu'nun jeolektonik evrimi:
MTA Derg,, 86? 14-34, Ankara,
Bingöl, E,, 1977, Muratdağı jeolojisi ve ana kayaç birimlerinin
petrolojisi: TJK Bült., e, 20, s. 2,13-66, Ankara,
Brinkmann, R., 1991 Geotektonische gliederung von Westanatolien:
N. Jb. GeoL Pal. Mh., 603-618
Demirel, Z,, 1991, Kütahya-Tavşanlı Göbel kaplıcası koruma
alanları incelemesi: MTA, Derleme no, 9127., Ankara,
Dora, O,, 1969, Karakoca granit masifinde petrolojik ve metalojenik
etüdler: MTA Derg,, 73,10-26, Ankara,
Ercan, T,, 1979, Batı Anadolu, Trakya ve Ege adalarındaki
Senozoyik volkanizması: JeoL Müh., 9, 23-46, Ankara,
Erler, A,, 1979, Karakoca (Simav-Kütahya) kurşun yatağı
kükürt izotoplarının incelemesi: TJK Bült,, c. 22, s. 1,
117-120, Ankara.
Gümüş, A,, 1964, Important lead-zinc deposits of Turkey:
Symposium on Mining Geology and the Base Metals.,
CENTO, 155=168, Ankara,
Gökçe, A„ 1993, Hidrotermal maden yataklarının köken ve
oluşum koşullarının araştırılmasında kararlı izotoplar
jeokimyası incelemeleri ve Türkiye'den örnekler:
46, Türkiye JeoL Kurultayı., Bildiri özleri, 46,, Ankara,
Holland, H.D„ 1965, Some applications of thermochemical
data to problems of ore deposits: Econ. GeoL, 60,
1101-1166,
Holland, H,D., 1967, Gangue minerals in hydrothermal deposits.
In: Geochemistry of hydrothermal ore deposits.,
H.L., Barnes (Ed)., Halt, Renihart and Winston
Inc., USA,
Kalafatçıoğlu, A,, 1962, Tavşanlı-Dağardı arasındaki bölgenin
jeolojisi ve serpantin ile kalkerlerin yaşı hakkında
not: MTA Derg., 58, 38-46,, Ankara,
Kaya, O., 1972, Tavşanlı yöresi ofiyolit sorununun ana çiz=
gileri: TJK Bült,, c. Ï5, s. 1, 2-108., Ankara,
— 1988, A possible Early Cretaceous thrust origin for the
North Anatolian Fault: METU Jour. P.A. Sc, 21,105-
126,, Ankara,
— 1990, Constraints on the age, stratigraphie and structural
significance of ophiolitic and adjoining rocks in the
western parts of Turkey: An alternativi structuralstratigraphie
classification: DESCA Proceedings., v. II,
193409., Izmir,
Lindgren, W,, 1933, Mineral deposits: Me Graw Hill Inc.,
New York,, 930 p.
McDonald, R,W. ve North, N.A., 1974, The effect of pressure
on the solubility of CaĞO^.CaF9 and SrO4 in water:
ton, J. Chem,, 52, 3181-3186. **
Möller, P. ve Morteani, G,, 1983, On the geoehemical fractination
of rare earth elements during the formation of
Ca minerals and its application to problems of the ge=
nesis of ore deposits in Augustiths, In: S.S. (Ed),, The
significance of trace elements in solving petragenetic
problems and controversies: Theophrastus Pub., p.
747-791 „Athens,
Möller, P., Parekh, P.P. and Schneider, HJ., 1976, The application
of Tb/Ca, Tb/la abundance ratios to problems
of fluorspar genesis: Min. Deposits, v, 11,111-116,
Nebert, K., 1962, Serpantin kitleleri araşma sıkışmış bir
Neojen bloğuna misal olmak üzere Alabarda (Tavşanlı)
linyit bölgesi MTA Derg,, 58, 31-37., Ankara,
öztunalı, Ö., 1973, Uludağ (Kuzeybatı Anadolu) ve Eğrigöz
(Batı Anadolu) masiflerinin petrolojilerî ve jeokrono»
lojileri: ÎÜFF, Monog., 23,115 s, İstanbul
Palme, H,, Suess, H,E, ve Zeh, RD,, 1981, Abundances of
the elements in the solar siystem, In: Landolt-
Bornstein Group VI: Astronomy, Astrophysic, Extension
aand Supplement 1, Subvolume a (ed, in chief,
K,H, Hellwege), pp. 257-272, Springer-Verlag., Berim,
Richardson, C.K. ve Holland, H.D., 1979, Fluorite deposition
in hydrothermal systems: Geoehim, et Cosmochim.
Acta., 43, 1327-1335,
Roedder, E,, 1983, Origin of fluid inclusions and changes
that occur after trapping: Mineralog, Assoe, Canada,,
Short Course Handbook,, 2nd ed,, v, 6, 101-137,
Schneider, HJ., Möller, P. ve Parekh, RP„ 1975, REE distribution
in fluorites and carbonate sediments of the
east Alpine mid Triassic sequences in Nordliche Kalkalpen:
Min, Dposita,, 10, 330-344.
Şener, M, ve Gevrek, A,I„ 1986, Simav=Emet-Tavşanlı yörelerinin
hidrotermal alterasyon zordan: Jeo, Müh,
Derg,, 28,43-50,, Ankara,
Şengün, M,, Keskin, H,, Akçagören, E, Altan, L, Sevin, M,,
Akat, İL, Armağan, F., ve Acar, Ş,, 1990» Kastamonu
yöresinin jeolojisi ve paleotetis'in evrimine İlişkin jeolojik
smırlamalan.TJK Blüt,, c. 33, s. 1, 1-16.,-Ankara.
Üşümezsoy, Ş., 1987, Kuzeybatı Anadolu yığışım orojeni-
Paleotetis'in batı kenet kuşağı: TJK Bült,, c, 30, s, 2,
53-62,, Ankara,
Yılmaz, Y., 1981, Sakarya kıtası güney kenarının tektonik
evrimi: İstanbul Yerbilimleri., e, 1, s, 2, 33-52,, Istanbul,

Thank you for copying data from http://www.arastirmax.com