Journal Name:
- Karadeniz Araştırmaları Dergisi
Author Name | University of Author | Faculty of Author |
---|---|---|
Bookmark/Search this post with
Abstract (Original Language):
Klasik Osmanlı bakış açısına göre,
Kırım Hanlığı Osmanlı Devleti’nin
sıradan bir eyaleti idi. Bu yaklaşım
inkâr edilemeyecek tarihî bir vakıadır
zira İstanbul’dan Kırım’a gönderilen
Türk-Tatar hanlarına, Devlet-
i Âli güya ihsan-ı şahanede bulunup
“sadaka” veriyordu. Mamafih
Karadeniz’in kuzeyinden bakıldığında
durum hiç de Osmanlı elitlerinin
tasavvur ettiği gibi değildi.
Nitekim Osmanlı Devleti’nin tüm
engellemelerine ve yıkıcı faaliyetlerine
rağmen Kırım Hanlığı özellikle
XV. ve XVI. yüzyıllarda Deşt-i
Kıpçak ile Doğu Avrupa’nın en güçlü
siyasi teşekküllerinden biri olarak tebarüz etmiş ve Rusya’dan vergi alıp
Altın Orda Devleti’nin diğer halefleri üzerinde hâkimiyet kurmayı başarmıştı.
Kırım algısıyla alakalı Türk tarih yazımındaki bu marazî durum şüphesiz
yüksek perdeden konuşan Osmanlı zadegânının mütekebbir tavırlarından
kaynaklanıyordu. XXI. yüzyılın sözde akıl hocaları ile kerametleri kendilerinden
menkul ulemanın çıkmazı ise sadece Osmanlı arşiv belgelerini ya da
eserlerini kullanmaları daha doğrusu kullanabilmeleri ile ilgilidir. Hâl böyle
iken Türkiye’de Kırım Hanlığı tarihine ilişkin orijinal eserlerin çıkmamasına
şaşırmamak gerekir. Ne de olsa bizim yerimize bu işleri yapan ecnebi müverrihler
mevcuttur.
FULL TEXT (PDF):
- 37