You are here

Home » Content

OSMANLI İMPARATORLUĞU’NDA PİYASA DÜZENLEMELERİ: 1500-1700 İSTANBUL KADI SİCİLLERİNDE NARH UYGULAMALARI

MARKET REGULATIONS IN OTTOMAN EMPIRE: OFFICIALLY DECREED PRICE (NARH) IMPLEMENTATIONS BETWEEN 1500-1700 IN KADI REGISTRIES OF ISTANBUL

Journal Name:

  • Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi

Publication Year:

  • 2016

Key Words:

Keywords (Original Language):

Author NameUniversity of AuthorFaculty of Author
Abstract (2. Language): 
Ottoman Empire, by the provision principles it followed, did not implemented the mercantilist policies which has been prevalent in Europe for three centuries, on the contrary, promoted the policies toward the abundance of domestic goods. At the same time, it was engaged in market regulatory activities to facilitate access to the goods and services not freeing the economy. Officially decreed price system (narh), as one of the major interferences, is considered the most significant interference by the government in the functioning of economic life in the times when the prices cannot be determined by the normal conditions. The topic of the study is the system of narh implemented between 1500 and 1700 in Istanbul. The kadi registries used in the study were obtained from the registries published by Turkish Religious Foundation Center for Islamic Studies and were translated into modern Turkish language. The study concludes that Ottoman Empire placed great importance to the narh system. In this context, particularly in the times of crisis and scarcity the prices were controlled strictly, on fixing the prices all relevant parties were taken into account, the opposing practices were hindered and persons involved in it were punished.
Bookmark/Search this post with
Abstract (Original Language): 
Osmanlı İmparatorluğu, yürüttüğü provizyon ilkesi gereği Avrupa’da yaklaşık üç yüz yıl hüküm süren merkantilist politikaları uygulamamış aksine yurtiçindeki malların bolluğuna yönelik politikaları teşvik etmiştir. Bununla birlikte, ekonomiyi tamamen serbest bırakmayarak toplumun mal ve hizmetlere erişimini kolaylaştırmak adına, piyasaya düzenleyici müdahalelerde bulunmuştur. Söz konusu müdahalelerin önde gelenleri arasında yer alan narh sistemi, fiyatların olağan şartlarda belirlenmesine imkân bulunmayan dönemlerde, ekonomik hayatın işleyişine devlet eliyle yapılan en önemli müdahale olarak değerlendirilmektedir. Çalışma, 1500-1700 yılları arasında İstanbul’da görülen narh sistemi uygulamalarını konu edinmektedir. Araştırmada kullanılan kadı sicilleri, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırma Merkezi tarafından yayınlanan sicil kayıtlarından elde edilmiş ve günümüz Türkçesine çevrilmiştir. Çalışma sonucunda, Osmanlı İmparatorluğu’nun narh sistemine büyük önem verdiği belirlenmiştir. Bu bağlamda özellikle buhran ve kıtlık dönemlerinde fiyatların sıkı bir biçimde kontrol edildiği, fiyat tespitlerinde ilgili tüm kesimlerin dikkate alındığı, sisteme aykırı uygulamaların engellendiği ve cezalandırıldığı tespit edilmiştir.
FULL TEXT (PDF): 
PDF icon arastirmax-osmanli-imparatorlugunda-piyasa-duzenlemeleri-1500-1700-istanbul-kadi-sicillerinde-narh-uygulamalari.pdf
  • 2
219
242
  • Turkish

JEL Codes:

REFERENCES

References: 

Ahmed Cevdet Paşa. (1972). Tarih-i Cevdet. İstanbul: Sabah.
Âşık Paşazade. (2003). Âşık Paşazade Osmanoğullarının Tarihi. (K. Yavuz, & M. Y. Saraç, Çev.) İstanbul: Koç Kültür Sanat Tanıtım.
Atay, H. (1983). Osmanlılarda Yüksek Din Eğitimi: Medrese Programları, İcazetnâmeler Islahat Hareketleri. İstanbul: Dergâh.
Atsız, H. (1971). Evliya Çelebi Seyahatnamesinden Seçmeler 1. İstanbul: Milli Eğitim Bakanlığı.
Aydın, M. (2008). İstanbul Kadı Sicilleri. (C. Yılmaz, Dü.) İstanbul: İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM).
Barkan, Ö. (1970, Ekim). XVI. Asrın İkinci Yarısında Türkiye'de Fiyat Hareketleri. Belleten, XXXIV(136), 557-607.
Barkan, Ö. L. (1942). XV. Asrın Sonunda Bazı Büyük Şehirlerde Eşya ve Yiyecek Fiyatlarının Tesbit ve Teftişi Hususlarını Tanzim Eden Kanunlar. Türk Tarih Vesikaları, 1(5), 326-340.
Berkes, N. (1969). 100 Soruda Türkiye İktisat Tarihi (İkinci b., Cilt Birinci). İstanbul: Gerçek.
Berkes, N. (1975). 100 Soruda Türkiye İktisat Tarihi (İkinci b., Cilt İkinci). İstanbul: Gerçek.
Berkes, N. (2013). Türkiye İktisat Tarihi. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Berkes, N. (2016). Türkiye'de Çağdaşlaşma. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Blaug, M. (1985). Economic Theory in Retrospect. Cambridge: Cambridge University Press.
Busbecq, O. (2004). Türkiye'yi Böyle Gördüm. (M. Topaloğlu, Çev.) Ankara: Elips.
Danışman, Z. (1965). Osmanlı İmparatorluğu Tarihi. İstanbul: Zuhuri Danışman.
Davies, N. (2006). Avrupa Tarihi. (M. Kılıçbay, Dü., B. Çığman, E. Topçugil, K. Emiroğlu, & S. Kaya, Çev.) Ankara: İmge.
Debbağoğlu, A. (1979). İslâm İktisadına Giriş. İstanbul: Dergâh.
Defterdar Sarı Mehmed Paşa. (1979). Zübde-i Vekayiât. (A. Özcan, Dü.) İstanbul: Kervan.
Denis, H. (1973). Ekonomik Doktrinler Tarihi 1. (A. Tokatlı, Çev.) İstanbul: Sosyal Yayınlar.
Düzdağ, M. (2009). Şeyhülislam Ebussu'ud Efendi'nin Fetvalarına Göre Kanuni Devrinde Osmanlı Hayatı. İstanbul: Gonca.
Edirneli Oruç Beğ. (1972). Oruç Beğ Tarihi. (H. Atsız, Dü.) Tercüman.
Ekelund, R., & Hébert, R. (2014). A History of Economic Theory and Method. Illinois: Waveland Press.
Eren, A. (2011). Sir William Petty: Merkantilist Bir Düşünür Mü? Ekonomik Yaklaşım, 22(79), 45-70.
Galbraith, J. (2010). İktisat Tarihi. Ankara: Dost.
Genç, M. (2000). Osmanlı İmparatorluğunda Devlet ve Ekonomi. İstanbul: Ötüken.
Gray, A. (1956). The Development of Economic Doctrine An Introductory Survey. London: Longmans, Green and Co.
Gülsoy, U. (2015). İstanbul Ticaret Borsası 1924-2014. İstanbul: İstanbul Ticaret Borsası.
Hamitoğulları, B. (1982). Çağdaş İktisadî Sistemler. Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları.
Hunt, E. (2002). İktisadi Düşünce Tarihi. Ankara: Dost.
İnalcık, H. (1955). XV. Asır Osmanlı Maliyesine Dâir Kaynaklar. Tarih Vesikaları Dergisi, 1(16), 128-134.
İnalcık, H. (2003). Osmanlı İmparatorluğu Klâsik Çağ (1300-1600). (R. Sezer, Çev.) İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
İnalcık, H. (2003). Osmanlı İmparatorluğu Klâsik Çağ (130-1600). (R. Sezer, Çev.) İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Nisan 2016; 9(2)
241
İnalcık, H. (2013). Devlet-i Aliyye, Osmanlı İmparatorluğu Üzerine Araştırmalar-I, Klasik Dönem (1302-1606): Siyasal, Kurumsal ve Ekonomik Gelişim. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
İSAM. (2008). İstanbul Kadı Sicilleri, Üsküdar Mahkemesi 1 Numaralı Sicil (H. 919 - 927 / 1513 - 1521). İstanbul: İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM).
İSAM. (2010). İstanbul Kadı Sicilleri, İstanbul Mahkemesi 3 Numaralı Sicil (H. 1027 / M. 1618). İstanbul: İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM).
İSAM. (2010). İstanbul Kadı Sicilleri, Üsküdar Mahkemesi 14 Numaralı Sicil (H. 953 - 955 / M. 1546 - 1549). İstanbul: İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM).
İSAM. (2010). İstanbul Kadı Sicilleri, Üsküdar Mahkemesi 17 Numaralı Sicil (H. 956 - 963 / M. 1549 - 1556). İstanbul: İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM).
İSAM. (2010). İstanbul Kadı Sicilleri, Üsküdar Mahkemesi 2 Numaralı Sicil (H. 924 - 927 / M. 1518 - 1521). İstanbul: İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM).
İSAM. (2010). İstanbul Kadı Sicilleri, Üsküdar Mahkemesi 26 Numaralı Sicil (H. 970 - 971 / M. 1562 - 1563). İstanbul: İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM).
İSAM. (2010). İstanbul Kadı Sicilleri, Üsküdar Mahkemesi 5 Numaralı Sicil (H. 930 - 936 / M. 1524 - 1530). İstanbul: İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM).
İSAM. (2010). İstanbul Kadı Sicilleri, Üsküdar Mahkemesi 56 Numaralı Sicil (H. 990 -991 / M. 1582 - 1583). İstanbul: İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM).
İSAM. (2010). İstanbul Kadı Sicilleri, Üsküdar Mahkemesi 84 Numaralı Sicil (H. 999 -1000 / M. 1590 - 1591). İstanbul: İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM).
İSAM. (2010). İstanbul Kadı Sicilleri, Üsküdar Mahkemesi 9 Numaralı Sicil (H. 940 - 942 / M. 1534 - 1536). İstanbul: İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM).
İSAM. (2011). İstanbul Kadı Sicilleri, Bab Mahkemesi 46 Numaralı Sicil (H. 1096 - 1097 / M. 1685 - 1686). İstanbul: İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM).
İSAM. (2011). İstanbul Kadı Sicilleri, Eyüb Mahkemesi (Havâss-ı Refîa) 74 Numaralı Sicil (H. 1072 - 1073 / M. 1661 - 1662). İstanbul: İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM).
İSAM. (2011). İstanbul Kadı Sicilleri, Hasköy Mahkemesi 10 Numaralı Sicil (H. 1085-1090 / M. 1674-1679). İstanbul: İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM).
İSAM. (2011). İstanbul Kadı Sicilleri, Hasköy Mahkemesi 5 Numaralı Sicil (H. 1020-1053 / M. 1612-1643). İstanbul: İslâm Araştırmaları Merkezi (İSAM).
John, H. (1929). A Discourse of the Common Weal of This Realm of England. (E. Lamond, Ed.) London: Cambridge University Press.
Kallek, C. (2006). Narh. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansikopedisi (Cilt 32, s. 387-389). içinde İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı.
Keynes, J. M. (2010). İstihdam, Faiz ve Paranın Genel Teorisi. (U. S. Akalın, Çev.) İstanbul: Kalkedon.
Kütükoğlu, M. (1983). Osmanlılarda Narh Müessesesi ve 1640 Tarihli Narh Defteri. İstanbul: Enderun.
Kütükoğlu, M. (1991). Lütfi Paşa Âsafnâmesi (Yeni Bir Metin Tesisi Denemesi) . İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi .
Kütükoğlu, M. (2006). Narh. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Cilt 32, s. 390-391). içinde İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı.
Landreth, H., & Colander, D. C. (2002). History of Economic Thought. Boston: Houghton Mifflin Company.
Mantran, R. (1995). XVI-XVII. Yüzyıllarda Osmanlı İmparatorluğu. (M. Kılıçbay, Çev.) Ankara: İmge.
Altuğ Murat Köktaş
Marx, K. (1979). Ekonomi Politiğin Eleştirisine Katkı (Dördüncü b.). (S. Belli, Çev.) Ankara: Sol Yayınları.
Morawitz, C. (1978). Türkiye Maliyesi. Ankara: Maliye Bakanlığı Tetkik Kurulu Yayını.
Mun, T. (1895). England's Treasure by Forraign Trade. New York: Macmillan.
Naîmâ Mustafa Efendi. (1965). Naîmâ Târihi. İstanbul: Zuhuri Danışman Yayınevi.
Ortaylı, İ. (1994). Osmanlı Devleti'nde Kadı. Ankara: Turhan Kitabevi.
Pakalın, M. Z. (1983). Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
Pamuk, Ş. ( 1990). 100 Soruda Osmanlı-Türkiye İktisadî Tarihi 1500-1914. İstanbul: Gerçek.
Pamuk, Ş. (2000). İstanbul ve Diğer Kentlerde 500 Yıllık Fiyatlar ve Ücretler 1469-1998. Ankara: T.C. Başbakanlık Devlet İstatistik Enstitüsü.
Pamuk, Ş. (2013). Osmanlı Ekonomisi ve Kurumları. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Pay, S. (2001). Bursa Kadı Defterleri ve Önemi. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 10(2), 87-95.
Peçevi İbrahim Efendi. (1999). Peçevi Tarihi. Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.
Pirenne, H. (2009). Ortaçağ Avrupa'sının Ekonomik ve Sosyal Tarihi. (U. Kocabaşoğlu, Çev.) İstanbul: İletişim.
Robbins, L. (1998). A History of Economic Thought The LSE Lectures. (S. Medema, & W. Samuels, Eds.) Princeton: Princeton University Press.
Roll, E. (1942). A History of Economic Thought. London: Faber and Faber.
Sahillioğlu, H. (1994). Dirhem. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (Cilt 9, s. 368-371). içinde İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı.
Savaş, V. (2000). İktisatın Tarihi. Ankara: Siyasal.
Sayar, A. G. (1986). Osmanlı İktisat Düşüncesinin Çağdaşlaşması. İstanbul: Der.
Sayâr, N. (1978). Türkiye İmparatorluk Dönemi Siyasî, Askerî, İdari ve Malî Olayları. İstanbul: İ.İ.T.İ.A Nihad Sayâr Yayın ve Yardım Vakfı Yayınları.
Screpanti, E., & Zamagni, S. (1993). An Outline of the History of Economic Thought. Oxford: Clarendon Press.
Smith, A. (2010). Milletlerin Zenginliği. (H. Derin, Çev.) İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Staley, C. (1989). A History of Economic Thought, From Aristotle to Arrow. Oxford: Blackwell.
Tabakoğlu, A. (1987). Osmanlı Ekonomisinde Fiyat Denetimi. İ.Ü.İ.F.M., 43, 111-150.
Tabakoğlu, A. (2014a). Osmanlı Döneminde İstanbulun İâşesi. II. Uluslararası Osmanlı İstanbulu Sempozyumu (s. 99-168). İstanbul: İstanbul 29 Mayıs Üniversitesi Yayınları-İstanbul Büyükşehir Belediyesi Kültür A.Ş.
Tabakoğlu, A. (2014b). Türkiye İktisat Tarihi. İstanbul: Dergâh.
Uzunçarşılı, İ. H. (1988). Osmanlı Tarihi. Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
Ülgener, S. (1981a). Zihniyet ve Din, İslam, Tasavvuf ve Çözülme Devri İktisat Ahlâkı. İstanbul: Der.
Ülgener, S. (1981b). İktisadi Çözülmenin Ahlak ve Zihniyet Dünyası. İstanbul: Der.
Wiesner-Hanks, M. (2014). Erken Modern Dönemde Avrupa 1450-1789. (H. Çalışkan, Çev.) İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.

Thank you for copying data from http://www.arastirmax.com