PERSONAL PRONOUNS AND DEMONSTRATIVE PRONOUNS IN PRE-CLASSICAL AND CLASSICAL PERIOD CHAGATAI TURKISH WORKS USAGE WITH POSTPOSITIONS AND IN THE DETERMINATIVE GROUP ESTABLISHMENT
Journal Name:
- Turkish Studies
Keywords (Original Language):
| Author Name | University of Author | Faculty of Author |
|---|---|---|
Abstract (2. Language):
Pronouns are the words that substitute for objects either through pointing to them or taking place of them. Pronouns are meaningless when they are not used in a context but alone. They are not the names of objects but they substitute for them. They can be made interrelated to the nouns or noun phrases that come after them using possessive suffixes. Personal pronouns and demonstrative pronouns which were used in Chagatai Turkish are “min, sin, biz, siz” and “bu, ol” respectively. There is no third singular personal pronoun in Chagatai Turkish: the demonstrative pronoun “ol” is used in place of it. When personal pronouns take relative pronoun, they become “mening / mining; sening/ sining; bizning, sizning, when demonstrative pronouns take relative pronoun, they become “munıng / munung, anıng / alarnıng”.
Among the criteria that a native language (mother-tongue) should have, apart from names of numbers, systems of numbers, names of body and organs, personal pronouns can also be counted. In this study, mining, sining and bizing, sizing which are the forms of personal pronouns and demonstrative pronouns which are one of the criteria that makes a language ‘a native language’ and which are used in Chagatai Turkish and anıÆ which is one of demonstrative pronouns and which can be used as personal pronoun and use of munuÆ with words which are attached to possessive suffix in a construction and its different uses in terms of syntax are examined by giving some samples of couplets from divan and masnavi of Ali Şir Nevâyî and from divan of Lutfî and Hüseyin Baykara, who created some works in Chagatai Turkish. While Turkish pronouns are being reduced during the Turkish Turkish period, they can not be reduced during the Cagatay Turkish period. In addition, in the between genitive case and determination of determinative groups used personal and demonstrative pronouns are seen that used conjunctions, pronouns and adjectives. Especially the conjunctions are used to express reinforcement in the sentence. However, in the usage as determinative groups of pronouns, in the genitive case and determination of determinative groups have been seen their place changes. In this study, it is tried to examine the use of the personal and demonstrative pronouns of Chagatai Turkısh in the form of determinative group It has been given some samples of couplets from divan and masnavi of Ali Şir Nevâyî, from divan of Lutfî and Hüseyin Baykara who created some works in Chagatai Turkish.
Bookmark/Search this post with
Abstract (Original Language):
Zamirler, tek başlarına anlamları olmayan nesneleri temsil ya da işaret yoluyla karşılayan kelimelerdir. Nesnelerin isimleri değildirler ve geçici olarak o isimlerin yerini tutarlar. Zamirler, kendilerinden sonra gelen kelime ya da kelime gruplarına ilgi hâli eki alarak bağlanırlar. Çağatay Türkçesi döneminde kullanılan şahıs zamirleri, min, sin, biz, siz; işaret zamirleri, bu, ol’ dur. Çağatay Türkçesinde üçüncü şahsı ifade eden şahıs zamiri yoktur; yerine işaret zamiri ol kullanılmaktadır. Şahıs zamirlerinin ilgi hâli eki almış şekilleri mening / mining; sening/ sining; bizning, sizning; işaret zamirlerinin ilgi hâli eki almış şekilleri munıng / munung, anıng / alarnıng’dır.
Bir dilin ana dil olduğunu gösteren ölçütler arasında sayı adları, sayı sistemi, vücut ve organ isimlerinin dışında şahıs zamirlerini de saymak mümkündür. Bu çalışmada, dili ana dil yapan ölçütlerden şahıs ve işaret zamirleri incelenmiş, bu zamirlerin Çağatay Türkçesi döneminde kullanılan şekilleri olan mining, sining; bizing, sizing ve işaret zamirlerinden olan ve şahıs zamiri olarak kullanılan anıng ile işaret zamiri munung’un iyelik eki almış kelimelerle tamlama şeklinde kuruluşu ve söz dizimi açısından farklı kullanımları değerlendirilmiştir. Ayrıca, Türkiye Türkçesi döneminde şahıs zamirleri düşürülerek tamlama oluşturulurken Çağatay Türkçesinin klasik dönem eserlerinden olan Ali Şîr Nevâyî’nin divan ve mesnevileri ile Hüseyin Baykara ve Lutfî’nin Divanı’nda tespit edilen tamlamalarda, tamlayan ve tamlanan yer değiştirse bile şahıs zamirlerinin düşürülmeden kullanıldığı görülmektedir. Ayrıca tamlamalarda, tamlayan ile tamlanan arasında zamir ve sıfatların, pekiştirme ifade eden bağlaçların kullanıldığı görülmektedir. Bu çalışmada, Çağatay Türkçesindeki şahıs ve işaret zamirlerinin ilgi hâl eki alarak tamlama şeklinde kullanımları incelenmeye çalışılacaktır. Bu makalede, Çağatay Türkçesinin klasik döneminde eser veren, Ali Şîr Nevâyî’nin divan ve mesnevileri ile Hüseyin Baykara ve Lutfî’nin Divan’ı taranarak eserlerden örnekler verilecektir.
FULL TEXT (PDF):
- 34