Buradasınız

KARLIOVA HAVZASI’NDA (BİNGÖL) DOĞAL ORTAM ÖZELLİKLERİNDEN KAYNAKLANAN SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

THE PROBLEMS CAUSED BY NATURAL ENVIRONMENT AND SUGGESTIONS FOR SOLUTION IN KARLIOVA BASIN (BİNGÖL)

Journal Name:

Publication Year:

DOI: 
http://dx.doi.org/10.9761/JASSS2627
Abstract (2. Language): 
Karlıova Basin is located in the northeast of the Upper Fırat District in East Anatolia. This depression which constitutes our area of study is in the northeast of Bingöl, in the west of the area where the North Anatolian Fault (NAF), East Anatolian Fault (EAF) and Varto Faultlines have been intersected. At the same time, these faultlines that forms the Karlıova Triple Junction have got a crucial effect in the neotectonic development of our country. Karlıova Basin is a fault wedge basin splitted between the right-lateral strike-slip NAF and the left-lateral strike-slip EAF geologically. The secondary faultlines, which were formed depending upon the movements of main faultlines, have also got an important effect on the development of the basin. The rightlateral strike-slip faults are Bahçeköy, Toklular and Yorgançayır-Kaynarca Faultlines. The High plateau flats that were not splitted much were seen on the mountains surrounded Karlıova Basin (except the mountanious area in the north). Within the basin there has occurred considerable troubles caused by geological, hydrographical,climatic, and geomorphological features. The important problems originated from the natural environment in the basin and its surrounding area are earthquakes, movements of masses, erosion, avalanche and floods. The main factor that constitutes these problems is the tectonism and the characteristics the area of study has gained depending upon this. The first of these characteristics are the high values of slope. The earthquake risk is high in the settlements built on the river valleys, alluvial grounds, and the faultlines. Karlıova town center, Çatak, Kargapazarı, and Ilıpınar villages are the main examples of those settlements. Landslides along the fault scarps were seen and snowslides took place in winter. There is a high risk of landslides in the villages like Ciligöl, Kalencik, Kıraçtepe, Kargapazarı that founded in Göynük Valley. Avalanches that threatens the settlements in Sakaören, Kıraçtepe, Kantarkaya and Kargapazarı villages have been taking place lately. Erosion has reached a significant level in the north and northwest of the basin. Floods occurred in villages like Hasanova, Çatak ve Boncukgöze. Settlements established in Göynük and Peri Stream Basins are under multiple risks such as earthquakes, landslides and avalanches. Every year the settlements around the basin and surrounding areas are affected by natural events in different degrees, and significant property losses are experienced. The transfer of settlements that are exposed to natural events should be done, earthquake resistant dwellings should be built, and sensitivity studies related to natural disasters should be done.
Abstract (Original Language): 
Karlıova Havzası, Doğu Anadolu Bölgesi’nde Yukarı Fırat Bölümü’nün kuzeydoğusunda yer almaktadır. İnceleme alanını oluşturan bu depresyon Bingöl’ün kuzeydoğusunda Kuzey Anadolu Fayı (KAF), Doğu Anadolu Fayı (DAF) ve Varto Fayı’nın kesiştiği alanın batısında yer almaktadır. Aynı zamanda Karlıova Üçlü Eklemi’ni oluşturan bu faylar ülkemizin Neotektonik gelişiminde önemli bir etkiye sahiptir. Karlıova Havzası jeolojik olarak sağ yanal doğrultu atımlı KAF ile sol yanal doğrultu atımlı DAF arasında açılmış bir fay kaması (fault-wedge basin) havzasıdır. Ana fayların hareketine bağlı olarak oluşmuş ikincil faylar da havzanın gelişiminde önemli etkilerde bulunmuştur. Sağ yanal doğrultu atımlı ikincil faylar, Bahçeköy, Toklular ve Yorgançayır-Kaynarca Fayları’dır. Karlıova Havzası’nı çevreleyen dağlık kütleler üzerinde (kuzeyindeki dağlık saha hariç), fazlaca yarılmamış yüksek plato düzlükleri görülmektedir. Havzada jeolojik, hidrografik, iklim ve jeomorfolojik özelliklerden kaynaklanan önemli sorunlar yaşanmaktadır. Havza ve çevresinde doğal ortam özelliklerinden kaynaklanan önemli sorunlar; deprem, kütle hareketleri, erozyon, çığ ve taşkındır. Bu sorunları meydana getiren ana etmen tektonizma ve buna bağlı olarak çalışma alanının kazandığı özelliklerdir. Bu özelliklerin başında eğim değerlerinin yüksek olması gelmektedir. Havzada alüvyal zemine ve akarsu vadilerine kurulan yerleşmeler ile fay hatları üzerinde kurulan yerleşmelerde deprem riski yüksektir. Karlıova ilçe merkezi, Çatak, Ilıpınar ve Kargapazarı köyleri bu yerleşmelerin en önemli örneklerindendir. Fay diklikleri boyunca heyelanlar ve kış mevsiminde çığ olayları görülmektedir. Göynük Vadisi’nde kurulan Ciligöl, Kalencik, Kıraçtepe, Kargapazarı köylerinde heyelan tehlikesi yüksektir. Sakaören, Kıraçtepe, Kantarkaya ve Kargapazarı köylerinde yerleşmeleri tehdit eden çığ olayları meydana gelmektedir. Havzanın kuzey ve kuzeybatısında erozyon önemli boyutlara ulaşmıştır. Hasanova, Çatak ve Boncukgöze köylerinde taşkın yaşanmaktadır. Göynük ve Peri Suyu Havzası’nda kurulan yerleşmeler deprem, heyelan ve çığ gibi birden fazla risk altındadır. Havza ve çevresinde yer alan yerleşmeler doğal olaylardan her yıl farklı derecelerde etkilenmekte olup, önemli mal kayıpları yaşanmaktadır. Havzada doğal olaylara maruz kalan yerleşmelerin nakli yapılmalı, depreme dayanıklı meskenler inşa edilmeli, doğal afetlerle ilgili duyarlılık çalışmaları yapılmalıdır.
211
233

REFERENCES

References: 

AKYÜZ, S., SANÇAR, T. ve ZABCI, C., (2010), Karlıova Üçlü Eklemi Civarında Göynük Fayı (Bingöl) ve Varto Fayı’nın Morfotektoniği, Fay Geometrisi ve Kayma Hızı. İstanbul: TÜBİTAK Proje No: 109Y160.
ATALAY, İ., (1986), Applied Hydrography, Ege University, Faculty of Letters Publications No: 38, İzmir.
232
Vedat AVCI & Halil GÜNEK
ATALAY, İ., (1994), Türkiye Vejetasyon Coğrafyası, Ege Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi Basımevi Yayını No: 19, İzmir.
AVCİ, V., (2014), Karlıova Havzası ve Çevresinin (Bingöl) Genel ve Uygulamalı Jeomorfolojisi, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayınlanmamış Doktora Tezi.
AVCİ, V. ve GÜNEK, H., (2014), “Karlıova Havzası ve çevresindeki (Bingöl) Aktif Heyelan Alanlarının Litoloji, Yükselti, Eğim, Bakı ve NDVI sınıflarına göre dağılımı, JASS Studies, Doi number: http://dx.doi.org/10.9761/JASSS2470.
BACANLI, H., ÖZGÜLER, H. ve LENK, O., (Edit.), (2003), Türkiye Ulusal Meteorolojik ve Hidrolojik Afetler Programı (TUMEHAP), Türkiye Ulusal Jeodezi ve Jeofizik Birliği, Ankara.
BİRİCİK, A. S., (2001), “Yeryuvarı'nda Doğal Olaylar ve Âfetler (The Natural Events and Catastrophıes on the Geoid)”, Marmara Coğrafya Dergisi, S: 3, C: 1, İstanbul.
BULUT, İ., GİRGİN, M. ve GÖK, M., (2000), “Kalecik Heyelanı-Karlıova”, Doğu Coğrafya Dergisi, S:3, s: 47-60, Erzurum.
DUMAN, T. Y., OLGUN, Ş., ÇAN, T., NEFESLİOĞLU, H. A., HAMZAÇEBİ, S., ELMACI, H., DURMAZ, S. ve ÇÖREKÇİOĞLU, Ş., (2009), 1/500000 Ölçekli Türkiye Heyelan Envanteri Haritası Erzurum Paftası, MTA Genel Müdürlüğü, Ankara.
DUMAN, T. ve EMRE, Ömer., (2013), “The East Anatolian Fault: Geometry, Segmentation and Jog Characteristics”, Geological Society, Special Publications v.372, London.
EMRE, Ö., ÖZALP, S., YILDIRIM, C., ÖZAKSOY, V. ve DOĞAN, A., (2005), 12 ve 14 Mart 2005 Karlıova Depremlerinin Değerlendirilmesi, Maden Tetkik Arama Enstitüsü, Ankara.
ERİNÇ, S., BİLGİN, T., BENER, M., SUNGUR, K., ERER, S. ve GÖÇMEN, K., 1970, 28 Mart 1970, Gediz Depremi Tatbiki Jeomorfolojik Etüd, İstanbul Üniversitesi Coğrafya Enstitüsü Yayın No: 60, İstanbul.
ERİNÇ, S., 2000, Jeomorfoloji I-II, DER Yayınları, İstanbul.
HERECE, E., (2008), Doğu Anadolu Fayı Atlası, Maden Tetkik Arama Enstitüsü Genel Müdürlüğü Özel Yayın Serisi:13, Ankara.
HOŞGÖREN, M. Y., (2000), Hidrografya’nın Ana Çizgileri I, Yeraltı Suları- Kaynaklar-Akarsular, Çantay Kitabevi, İstanbul.
INGERSOLL, R. V., (1988), “Tectonics of Sedimentary basins”, Geological Society of America Bulettin, Vol: 100, pp: 1704-1719.
МАМЕДОВ М. А. ve АББАСОВ Р. Х., (2004), “Гидроэкологическая безопасность рек Азербайджана. Материалы конференции экологическая безопасность Южного Кавказа. Тбилиси, 2004 [Memmedov M. A., Abbasov R. X.: Azerbaycan Nehirlerinin Hidroekolojik Güvenliği”, Güney Kafkasya’nın Ekolojik Güvenliği Konferansı’nın Bildirileri, Tiflis.
ÖZALP, S., DOĞAN, A. ve EMRE, Ö., (2005), 6 Haziran 2005 Karlıova Depreminin Değerlendirilmesi, Maden Tetkik Arama Enstitüsü Jeoloji Etüdleri Dairesi, Ankara.
ÖZDEMİR, M. A. ve TONBUL, S., (1990), “Kovancılar Ovası ve Palu Çevresinin (Elazığ Doğusu) Uygulamalı Jeomorfoloji Bakımından İncelenmesi”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, C: 4, S: 2, s: 209-232, Elazığ.
ÖZŞAHİN, E. ve KAYMAZ, K. Ç., (2014), “Avalanche Susceptibility and Risk Analysis of Eastern Anatolian, Region by Using GIS”, Procedia-Social and Behavioral Sciences.
PEKCAN, N., (1996), “Karadeniz Bölgesi Heyelanları ve Önlenmesi Konusundaki Önerilerimiz”, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Coğrafya Dergisi; S:4, İstanbul.
Karlıova Havzası’nda (Bingöl) Doğal Ortam Özelliklerinden Kaynaklanan Sorunlar ve Çözüm Önerileri 233
SANÇAR, T., ZABCİ, C., AKYÜZ, H. S., KARABACAK, V. ve ALTUNEL, E., (2009), Late Holocene Activity of Kargapazarı Segment, Eastern part of the North Anatolian Fault Zone, Bingöl, Turkey, EGU, Geophysical Research Abstracts, Vienna, EGU2009-7710-2006.
SAYGUN, A., TRUPIA, A., TÜYSÜZ, O. ve TAŞKIN, B., (2005), 12-14 Mart Karlıova-Bingöl Depremi Ön Değerlendirme Raporu, İstanbul Teknik Üniversitesi Yapı ve Deprem Araştırma ve Uygulama Merkezi, İstanbul.
SEZER, L. İ., (2008), “Karlıova (Bingöl) Yöresinin Depremselliği”, Ege Coğrafya Dergisi, S: 17/1-2, s: 35-50, İzmir.
SCHWEİZER, J., JAMİESON, J. B. ve SCHNEEBELİ, M., (2003), “Snow Avalanche Formation”, Reviews of Geophysics.
STRAHLER, A. ve STRAHLER, A., 1997, Physical Geography, Science and Systems of the Human Environment, John Wiley ve Sons, Inc., ISBN 0-471-11299-2, USA
ŞAHİN, C. ve SİPAHİOĞLU, Ş., (2003), Doğal Afetler ve Türkiye, Genişletilmiş 2. Baskı, Gündüz Eğitim ve Yayıncılık, Ankara.
ŞAROĞLU, F., 1985, Doğu Anadolu'nun Neotektonik Dönemde Jeolojik ve Yapısal Evrimi, (İstanbul Üniversitesi Unpublished PhD Thesis), İstanbul, 240 pp.
TARHAN, N., (1997), 1/100000 Ölçekli Türkiye Jeoloji Haritaları, Erzurum G 31 (J45) ve G 32 (J46) Paftaları, Maden Tetkik Arama Enstitüsü Genel Müdürlüğü Jeoloji Etütleri Dairesi, Ankara.
TONBUL, S., (1990), “Bingöl Ovası ve Çevresinin Jeomorfolojisi ve Gelişimi”, Coğrafya Araştırmaları Dergisi, C: 2, S: 2, s: 329-352, Ankara.
TUNÇEL, H., (1989), “Doğal Çevre Sorunu Olarak Çığlar ve Türkiye’de Çığ Olayları”, Coğrafya Araştırmaları Dergisi, Sayı: 2, Ankara.
TUROĞLU, H. ve ÖZDEMİR, H., (2005), Bartın’da Sel ve Taşkınlar. Sebepler, Etkiler, Önleme ve Zarar Azaltma Önerileri, Çantay Kitapevi, İstanbul.
İnternet Kaynakları
http://www.bingolonline.com/Haber/Hacilar-Koyunde-cig-dustu-42889.html( 09/01/2013 tarihli erişim)
http://www.bingolbulten.com/haber/670/koylulerin-bictikleri-otlar-sele-k...
(09/07/2014 tarihli erişim)
http://www.memurlar.net/haber/351133/ (17/03/2013 tarihli erişim).

Thank you for copying data from http://www.arastirmax.com