Miloš K. Vojinović, Stotinu godina od iseljavanja Muslimana iz Crne Gore za Tursku 1914-2014, Kolašin 2014, 361 s.

Hepimizin bir göç hikâyesi var. Bizler kaybedilmiş toprakların öksüz, yetim evlâtlarıyız. Kimimizin hikâyesi tozlu yollarda, kimimizinki ise hırçın ve dalgalı denizlerde başladı. Kanlı gözyaşları dökerek çok sevdiğimiz ata topraklarından, yüzlerce yıldır birlikte yaşadığımız komşu ve akrabalarımızdan ayrılıp, hiç bilmediğimiz bir geleceğe doğru hareket ettik. Yorucu ve uzun yollardan sonra dilini, adetlerini bilmediğimiz dindaşlarımızın topraklarına vardık. Köyler ve kasabalarda boş ve soğuk evler bizleri karşıladı. Bizimkine benzer hikâyeleri olan başka insanlar, başka yerlere göçmüşlerdi. Hemencecik yeni evlerimize yerleştik. Çevre ve komşu evlere kardeş ve akrabalarımızın yerleşmesiyle bu evler bizim evimiz, bu topraklar bizim vatanımız oldu. Terk etmek zorunda kaldığımız memleketimizden komşularımız, köylülerimiz yeni vatanımızda da komşumuz, köylümüz hatta karımız, kocamız yani eşimiz oldu. Jabucno'lu Zari'li ile evlendi. Lepenac'lı Obod'lu ile komşu oldu. Yine eskisi gibi yakın tutuldu herkes. Herşeye rağmen içimizdeki doğduğumuz topraklara olan derin hasret onlarca yıl sürdü. Hatta yeni nesil çocuklarımız memleket hikâyeleri ile büyüdü. Akova topraklarının cömertliğini, hayvanlarının verimliliğini anlatınca, genç beyinler adeta derelerden su değil de süt aktığını hayal eder oldu. Bizleri biz yapan yüzlerce yıllık soy isimlerimizi de Türkçeleştirince, maalesef uzaktaki kardeşlerimiz daha uzak, akrabalarımız kayıp olmuş oldu. Bizler, Boşnaklar, Müslümanlar, Slav Müslümanları, Karadağlı Boşnaklar, nasıl adlandırılırsak adlandırılalım, bu ülkenin sadık ve birinci sınıf vatandaşları olduk. Kimimiz kendini yüzyıllar önce Anadolu'dan Balkanlara göçmüş olan öz Türk evladı olarak görsün, kimimiz Slav Müslüman olarak düşünsün, kimimizse diaspora olarak nitelendirsin, hepimizin ortak paydası bu vatana olan sevgi ve bağlılığımız oldu.