You are here

YARALI MAHMUT HİKÂYESİNDE KADIN TİPLERİ WOMAN TYPES IN THE TALE OF YARALI MAHMUT

Journal Name:

Publication Year:

Keywords (Original Language):

Abstract (2. Language): 
In Turkish culture, as the family is considered to be the most important social institution, the woman, who is the basis of the family institution, has a high value in Turkish lifestyle and oral-written culture. In the past, women were at the forefront of all kinds of work in life or all the challenges that need to be solved. In the past centuries, it was demanded from women to be a warrior who uses a sword, rides a horse, in accordance with the requirements of the times. The anticipations in the Turkish social life have led to the creation of works in this direction in literary products. Thus, epics, Dede Korkut stories and folk tales are adorned with an alptype (warrior type) female portraits. This study on the types of female heroes in the tale of Yaralı Mahmut story focuses on the classification and characteristics of women in the work. When the type features were determined, the position, the events and the attitudes of the women were taken as a basis. It is seen that female heroes in the tale of Yaralı Mahmut exhibit a large variety of attitudes and behaviors. In the women of the Titanic story, it is possible to classify as "lover type", "maternal type", "assistant type" and "inhibitory type". It is thought that this classification can be used for all folk tales if supported by new research to be done. In addition, it is expected that the determination of the general characteristics of female heroes will contribute to the discussion of the place and the importance of women in Turkish culture in the context of the public story, which is one of the oral literary products.
Abstract (Original Language): 
Türk kültüründe aile, en önemli toplumsal kurum olarak kabul edildiğinden onun temelini teşkil eden kadın, Türk yaşam tarzında ve sözlü-yazılı kültüründe yüksek bir değere sahip olmuştur. Gerek geçmişte gerekse günümüzde kadın, yaşam içinde her türlü işte veya halledilmesi gereken tüm zorluklarda erkeğin yanı başında yer almıştır. Geçmiş yüzyıllarda çağın gerekleri doğrultusunda kadından ata binen, kılıç kullanan savaşan bir erkek gibi olması da istenmiştir. Türk sosyal yaşantısındaki beklentiler, edebî ürünlerde de bu doğrultuda yapıtlar ortaya konmasına sebep olmuş; böylece destanlar, Dede Korkut hikâyeleri ve halk hikâyeleri, alp tipi kadın portreleriyle süslenmiştir. Yaralı Mahmut hikâyesinde kadın kahramanların oluşturduğu tipler üzerine yapılan bu çalışmada, eserde yer alan kadınların tip sınıflandırılması ve özellikleri üzerinde durulmuştur. Tip özellikleri belirlenirken kadınların konumu, olaylar ve kişiler karşısındaki tutumları esas alınmıştır. Yaralı Mahmut hikâyesindeki kadın kahramanların kalıp tutum ve davranışlar sergiledikleri görülmektedir. Birer “tip” olarak karşımıza çıkan Yaralı Mahmut hikâyesinin kadınlarını; “sevgili tipi”, “anne tipi”, “yardımcı tip” ve “engelleyen tip” şeklinde sınıflandırmak mümkündür. Yapılacak yeni araştırmalarla desteklendiği takdirde bu sınıflandırmanın tüm halk hikâyeleri için kullanılabileceği düşünülmektedir. Ayrıca sözlü edebiyat ürünlerinden halk hikâyesi türünden hareketle anlatılarda kadın kahramanların genel özelliklerinin tespitinin Türk kültüründe kadının yeri ve önemi tartışmalarına katkı sunması beklenmektedir.
41
56

REFERENCES

References: 

Akyüz, Çiğdem. (2010). “Manas Destanı’nda Alp Kadın Tipi”.
Mukaddime, 1, Ss. 169-180.
Alptekin, Ali Berat (2005). Halk Hikâyelerinin Motif Yapısı. Ankara:
Akçağ Yayınları.
Aslan, Ensar. (1990). Halk Hikâyelerini İnceleme Yöntemleri, Yaralı
Mahmut Hikâyesi Üzerinde Bir İnceleme. Diyarbakır: Dicle Üniversitesi Eğitim
Fakültesi Yayınları.
. (2003). Türk Halk Bilimi Araştırmaları. Diyarbakır: Dicle
Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Yayınları.
. (2010). Türk Halk Edebiyatı. Ankara: Maya Akademi.
Bars, Mehmet Emin. (2014). “Ak Kağan Destanında Kadın Tipi”.
Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi Sayı: 3/3 2014 Ss. 94-111.
. (2014). “Türk Kahramanlık Destanlarında Kadın Tipleri”. International
Journal of Languages' Education and Teaching, Volume 2 /2, Ss. 122-140.
Boratav, Pertev Naili. (1988). Halk Hikâyeleri ve Halk Hikâyeciliği.
İstanbul: Adam Yayınları.
Chirli, Nadejda. (2008). “Şor Kahramanlık Destanlarında Kadın Tipi”.
Turkish Studies International Periodical For the Languages, Literature and
History of Turkish or Turkic, Volume, 3/7, Ss. 292-305.
KARADENİZ, 2017; (36)
42
Duman, Mustafa. (2017). Türk Halk Anlatmalarında Olumsuz Tipler -
Mit, Destan, Halk Hikayesi-Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ege Üniversitesi,
Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
Ekici, Metin. (1999). “Anadolu Sahası Köroğlu Anlatmalarında Kadın
Tipler”. Milli Folklor, S. 44, Kış, Ss. 10-17.
. (2000). “Dede Korkut Kitabı’nda Kadın Tipleri”. Uluslararası Dede
Korkut Bilgi Şöleni Bildirileri, Ankara.
Elçin, Şükrü (2004). Halk Edebiyatına Giriş. Ankara: Akçağ Yayınları.
Günay, Umay. (1998). “Manas Destanı’ndaki Kadın Adları İle İlgili Bir
Deneme”. Folkloristik: Prof. Dr. Dursun Yıldırım Armağanı. Pars yılı, Ankara:
Türkiye Diyanet Vakfı. Ss. 49-61.
Kaplan, Mehmet. (2006). Türk Edebiyatı Üzerinde Araştırmalar.
İstanbul: Dergâh Yayınları.
Karakaş, Rezan. (2010). Kemal Tahir’in Romanlarında Halk Bilimi
Unsurları. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Dicle Üniversitesi, Sosyal Bilimler
Enstitüsü, Diyarbakır.
Karakurt, Deniz. (2012). “Türk Söylence Sözlüğü”. Erişim Tarihi:
24.10.2017.
https://www.academia.edu/11557648/T%C3%BCrk_Mitoloji_Ansiklopedisi_Deni
z_Karakurt_
Saçkesen, Ahmet. (2007). “Er Tabıldı Destanında Kadın Tipler”. Turkish
Studies International Periodical For the Languages, Literature and History of
Turkish or Turkic, Volume 2/3, Ss. 489-495.
Türkmen, Fikret (1998). Tahir ile Zühre. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi
Yayınları.
Uygur, Kübra. (2013). “Dede Korkut Hikâyelerinde Kadın Statüsü”. 1.
Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Kongresi, Saraybosna.
Yaltırık, Mehmet Berk. (2013).“Türk Kültüründe Hortlak-Cadı İnanışları”.
Tarih Okulu Dergisi S.16 Ss. 187-232.

Thank you for copying data from http://www.arastirmax.com