You are here

Home » Content

CODEX CUMANICUS’TA ALT ANLAMLILIK (HYPONYMY)

Journal Name:

  • Karadeniz Araştırmaları Dergisi

Publication Year:

  • 2013

Key Words:

Keywords (Original Language):

Author NameUniversity of AuthorFaculty of Author
Abstract (2. Language): 
Briefly hyponymy is words of under the term or a genus name of species. And top structure that includes the co-hyponyms are expressed in terms of hyperonymy. This kind of classification in the semantic field is useful for demonstrating the hierarchy of language and for facilitating semantic studies. Co-hyponym words can vary from language to language and from dialect to dialect. In this article lexicology of Cuman dialect that is a branch of historical Kipchak Turkic is evaluated in terms of hyponymy / hyperonymy. For this purpose, Codex Cumanicus which is the only source of Cuman dialect is compared to Old Turkic, Middle Turkic and especially Mamluk-Kipchak sources. As a result of these comparisons, it has been seen that Codex Cumanicus lexicology is beyond other examples in terms of hyponymy.
Bookmark/Search this post with
Abstract (Original Language): 
Alt anlamlılık (hyponymy), kısaca bir kavramın kapsamındaki sözcükler, bir türe ait cins adlardır. Alt anlamları kapsayan bütüncül yapı ise üst anlamlılık terimiyle ifade edilir. Kavram alanı konusu içerisinde yapılan bu türden sınıflandırmalar, dildeki hiyerarşiyi göstermesi ve anlambilimsel incelemeleri kolaylaştırması bakımından yararlıdır. Alt anlamlı sözcükler dilden dile, lehçeden lehçeye farklılık gösterebilir. Bu makalede de tarihsel Kıpçak Türkçesinin bir kolu olan Kuman lehçesinin söz varlığı alt anlamlılık/ üst anlamlılık bağlamında değerlendirilmiştir. Bu amaçla Kuman lehçesine ait tek kaynak olan Codex Cumanicus; yer yer Eski Türkçe, Orta Türkçe ve bilhassa Memluk- Kıpçak eserleriyle karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırmalar sonucunda, Codex Cumanicus’un söz varlığının alt anlamlılık bakımından ileri bir durumda olduğu görülmüştür.
FULL TEXT (PDF): 
PDF icon arastirmax-codex-cumanicusta-alt-anlamlilik-hyponymy.pdf
  • 39
187
203
  • Turkish

REFERENCES

References: 

AKSAN Doğan (1978), Anlambilimi ve ürk Anlambilimi, Ankara.
-----, (2003a), Her Yönüyle Dil Ana Çizgileriyle Dilbilim, Ankara: TDK Yayınları,
(2. baskı)
-----, (2003b), En Eski ürkçenin İzlerinde. Following the races of Pre-
Turkic, Multilingual, İstanbul.
-----, (2004), Dilbilim ve ürkçe Yazıları, Multilingual, İstanbul.
ALTUN Mustafa (2004), “Eski Metinlerde Bir Semantik İnceleme Örneği:
Akartürk Karahan
202
Hikmet-name”, Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Nisan
2004, S. 7, s. 113-126.
CC GRØNBECH K. (1936), Codex Cumanicus, Kopenhagen.
DEMİR N.-ASLAN S. (2010), ürk Dili Yazılı ve Sözlü Anlatım, (Ed. N. Demir,
E. Yılmaz), 3. Baskı, Ankara: Nobel Yayınları.
DEMİRCİ Jale (2002), “Codex Cumanicus”, ürkler, C. III, s. 699-703.
DLT DANKOFF, Robert & KELLY, James (1982, 1984, 1985), Maḥmūd el-
Kāşġarī. Compendium of the urkic Dialects. Dīvān Luġāt at-Turk
(Maḥmūd el-Kāşġarī. ürk Şiveleri Lugati. Dīvānü Luġāt-it- ürk), Sources
of Oriental Languages and Literatures, (Ed. Şinasi Tekin & Gönül
Alpay Tekin), Part I-III.
DRİMBA V. (1973), Syntaxe Comane, Editura Academiei- E.J. Brill, Bucureşti-
Leiden.
-----, (2000), Codex Cumanicus: édition diplomatique avec Fac-Smilés, Bucarest,
Editura Enciclopedica.
EDPT CLAUSON, S. G. (1972), An Etymological Dictionary of Pre-
Thirteenth- Century Turkish, Oxford.
EKER Süer (2010), Çağdaş ürk Dili, Ankara: Grafiker Yayınları, (6. Baskı).
ERDEM Melek (2004), “Türkmen Türkçesinde Alt Anlamlılık (Hyponymy)”,
Çağdaş ürklük Araştırmaları Sempozyumu 2002, (8-10 Mayıs 2002),
Ankara, s. 63 -73.
FİLİZOK Rıza (2001), Anlam Analizine Giriş, İzmir.
GOLDEN P. B. (1992), “Codex Cumanicus”, Central Asian Monuments, (Ed. H.
B. Paksoy), sis Press, İstanbul, s. 33-63.
GUIRAUD Pierre, (1984), Anlambilim, (Çev. B. Vardar), Ankara: Gelişim Yayınları.
GÜNAY Doğan (2007), Sözcükbilime Giriş, Multilingual Yayınları, İstanbul.
KARAHAN Akartürk (2013), “Codex Cumanicus’ta Hayvan Adları”, Turkish
Studies, Volume 8/1 Winter, s. 1839-1865.
KLS: GRONBECH, K. (1992), Kuman Lehçesi Sözlüğü. Codex Cumanicus’un
ürkçe Sözlük Dizini, Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları
KTS: TOPARLI, Recep; VURAL, Hanifi; KARAATLI, Recep (2003), Kıpçak
ürkçesi Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
KWb: GRØNBECH, K. (1942), Komanisches Wörterbuch ürkischer Wortindex
zu Codex Cumanicus, Kopenhagen.
LYONS John (1971), Introduction to Theoretical Linguistics, Cambridge.
----- (1983), Kuramsal Dilbilime Giriş, (Çev. A. Kocaman), Ankara.
----- (2005), “Anlam Çözümlemesi”, erimden Anlama Dilbilim Yazıları, (Derleyen
ve Çev. M. Durak), Multilingual, İstanbul, s. 67-91.
PALMER F. R. (1981), Semantics, Cambridge University Press, Cambridge.
Codex Cumanicus’ta Alt Anlamlılık (Hyponymy)
203
----- (2001), Semantik Yeni Bir Anlambilim Projesi, (Çev. R. Ertürk), Ankara.
OTWF ERDAL Marcel (1991), Old Turkic Word Formation, A Functional
Approach to the lexicon, Vol. I-II, Otto Harrassowitz- Wiesbaden.
ÖZGÜR Can (2002), “Kıpçakların Dili”, ürkler, C. III, s. 692-698.
SAFRAN Mustafa (1993), Yaşadıkları Sahalarda Yazılan Lugatlara Göre Kuman/
Kıpçaklarda Siyasi, İktisadi, Sosyal ve Kültürel Yaşayış, Türk Kültürünü
Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara.
ŞİRİN USER Hatice (2012) “Eski Türk Yazıtlarında Politik ve Askeri Terimlerden
Örnekler”, Bilig, S. 60, s. 257-272.
TDES EREN Hasan (1999), ürk Dilinin Etimolojik Sözlüğü, Ankara.
TERES Ersin (2007), “Karahanlı Türkçesinde Askerlikle İlgili Bazı Terimler
Üzerine-2”, Turkish Studies/ ürkoloji Araştırmaları, Volume 2/4, s.
1185-1192.
TERES Ersin (2009), “Orta Türkçede ‘Zırh, Kalkan’ Anlamı Taşıyan Bazı
Sözcükler”, urkish Studies/ ürkoloji Araştırmaları, S. 3, s. 2112–2118.
UĞUR Nizamettin (2003), Anlambilim: Sözcüğün Anlam Açılımı, Doruk, İstanbul.
UWb RÖHRBORN, Klaus (1977- 1979- 1981- 1988- 1994), Uigurisches
Wörtebuch, Sprachmaterial der Vorislamischen ürkischen exte aus
Zentralasien, Lieferung 1-5, Wiesbaden.
VARDAR Berke (2001), Dilbilimin emel Kavram ve İlkeleri, Multilingual,
İstanbul.

Thank you for copying data from http://www.arastirmax.com