Buradasınız

SÜRÛRÎ'NİN HEZLİYYÂT'ININ “TEVÂRİH” BÖLÜMÜNDEN TARİHÎ YANSIMALAR

Historical Reflections From “Tevârih” Part of Sürûrî's Hezliyyât

Journal Name:

Publication Year:

Keywords (Original Language):

Author NameUniversity of AuthorFaculty of Author
Abstract (2. Language): 
Numerology or ebced refers to numerical values given to the letters of the Arabic language. Ebced has been used by Muslims in many fields of daily life. One of such uses is chronogram. Chronogram is mostly employed by Arab, Persian and Turkish poets in order to show their ability. Although it is widely argued that divan literature is strictly separated from society and social events, the use of chronograms indicate the opposite view. Divan poems were mostly written for social events such as birth, death, accession to the throne, war, peace, victory, dismissal or appointment, marriage, sünnet, fire, puberty and execution. They were also written for construction or maintenance of palaces, fountains, public baths, and mosques. One of the divan poets known for his significant ability in chronogram is Sürûrî. He lived at the end of the 18th century and at the beginning of the 19th century. There are many historical poems in his works, namely Dîvân, Hezliyyât and Tarih Mecmu'ası (Journal of History). In Hezliyyât, the section named “Tevârih” is made of 120 verses all of which are about history. In this section the poet used chronogram in order to state birth and death dates of many famous figures such as Napoleon Bonaparte and Russian Czarina and so on. This study aims at revealing the significant social events of that period expressed by the poet through chronograms.
Abstract (Original Language): 
Ebced, Arap harflerine verilen sayısal değerler sistemidir. Ebced hesabı, Müslüman halkın hayatının içinde olmuş ve halk, hayatının pek çok alanında bu yönteme başvurmuştur. Bunlardan biri de tarih düşürmedir. Tarih düşürme; Arap, İran ve Türk edebiyatlarında şairlerin hünerlerini göstermek için başvurdukları bir yöntemdir. Toplumdan kopuk bir edebiyat olarak nitelendirilen divan edebiyatı şairleri toplumdan ve toplumsal olaylardan uzak kalmadıklarını özellikle tarih düşürdükleri şiirlerinde göstermişlerdir. Bu şiirler doğum, ölüm, tahta çıkış, savaş, zafer, sefer, barış, göreve atanma, görevden azl, evlenme, sünnet, sakal bırakma, yangın, idam gibi çeşitli toplumsal olaylar ve saray, çeşme, hamam, han, cami, medrese gibi yerlerin yapımı, onarımı için yazılmıştır. Tarih düşüren şairlerden biri de tarih düşürmedeki başarısı herkes tarafından takdir edilen 18. yüzyıl sonu 19. yüzyıl başlarında yaşamış olan Sürûrî'dir. Sürûrî'nin gerek Dîvân'ında gerek Hezliyyât'ında gerekse Sürûrî Mecmu'ası adlı eserinde pek çok tarih manzumesi bulunmaktadır. Eserlerinden biri olan Hezliyyât'ının 120 tarih kıt'ası bulunan “Tevârih” bölümünde şair, zalim âyânlardan halka, Napolyon Bonapart'tan Rus Çariçesine, doğumdan ölüme pek çok olaya tarih düşürmüştür. Bu makalede, şairin bu eserinde düşürdüğü tarihlerin işaret ettiği dönemin toplumsal olaylarına değinilecektir.
FULL TEXT (PDF): 

REFERENCES

References: 

AKÜN, Ömer Faruk. (1979), “Sürûrî”, İslam Ansiklopedisi, C. XI, ss. 250-252, Milli Eğitim Basımevi,
İstanbul.
Ahmet Cevdet Paşa., (2000), Belâgat-ı Osmâniye, (Haz. Turgut Karabey- Mehmet Atalay), Akçağ
Yayınları, Ankara.
Arif Hikmet. Tezkire-i Şu'arâ. Millet Ktp. Ali Emîrî Efendi Bölümü, No. 789, v. 26.
AYAN, Elif. (2002), Sürûrá ve Hezliyyât'ı (İnceleme-Tenkitli Metin-Sözlük), Hacettepe Üniversitesi Sosyal
Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
ÇOLAK, Kamil. (2008), “Mısır'ın Fransızlar Tarafından İşgali ve Tahliyesi (1798-1801)”, Sakarya
Üniversitesi Fen-Edebiyat Dergisi (2008-II), ss. 141-183.
DİLÇİN, Cem. (1995), Örneklerle Türk Şiir Bilgisi, TDK Yayınları, Ankara.
DİRİÖZ, Haydar Ali. (1981), “Sürûrî”, Türk Ansiklopedisi, Milli Eğitim Basımevi, XXX, ss. 115-116,
Ankara.
Ebu'z-ziya Tevfik. (1305), Sürûrî-i Müverrih, Matbaa-i Ebu'z-ziya, İstanbul.
EMECEN, Feridun. (1984), “Son Kırım Hanı Şahin Giray'ın İdamı Meselesi ve Buna Dair Vesikalar”,
Tarih Dergisi, XXXIV, ss. 315-346.
Fatin Davud, (1271), Hatimetü'l-Eş'ar, İstanbul.
GİBB, E.J. Wilkinson. (1998), Osmanlı Şiir Tarihi IV-V, (Çev. Ali Çavuşoğlu), Akçağ Yayınları, s.. 445-452,
Ankara.
GÜVEN, Hikmet Feridun. (1997), Klâsik Türk Şiirinde Hiciv, Gazi Üniversitesi Yayımlanmamış Doktora
Tezi, Ankara.
KANAR, Mehmet. (1993), Büyük Farsça-Türkçe Sözlük, Birim Yayıncılık, İstanbul.
NAGATA, Yuzo. (1997), Tarihte Âyânlar Karaosmanoğulları Üzerine Bir İnceleme, Türk Tarih Kurumu
Basımevi, Ankara.
OCAK, Ahmet Yaşar. (1992), Osmanlı İmparatorluğu'nda Marjinal Sufilik: Kalenderiler (XIV-XVII), TTK
Basımevi, Ankara.
ÖZKAYA, Yücel. (1985), XVIII. Yüzyılda Osmanlı Kurumları ve Osmanlı Toplum Yaşantısı, Kültür ve Turizm
Bakanlığı Yayınları, Ankara.
ÖZKIRIMLI, Atilla. (1982), “Sürûrî”, Türk Edebiyatı Ansiklopedisi, IV, s. 1060, Cem Yayınevi, İstanbul.
PAKALIN, M. Zeki. (1993), “Âyan”, Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, Milli Eğitim Bakanlığı
Yayınları, İstanbul.
Şemseddin Sami. (1317), Kamus-ı Türki, İkdam Matbaası, İstanbul.
UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı. (1979), “Âyân”, İslâm Ansiklopedisi, C. 2, Milli Eğitim Basımevi,
İstanbul.
_____ , (2007), Osmanlı Tarihi IV. Cilt, 1. Kısım (Karlofça Antlaşmasından XVIII. Yüzyılın Sonlarına Kadar),
Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
_____ , (2011), Osmanlı Tarihi IV. Cilt, 2. Kısım (XVIII. Yüzyıl), Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
YAKIT, İsmail. (1992), Türk-İslâm Kültüründe Ebced Hesabı ve Tarih Düşürme, Ötüken Yayınları, İstanbul.

Thank you for copying data from http://www.arastirmax.com