CEZA MUHAKEMESİ HUKUKUNDA BAŞSAVCILIĞIN İTİRAZI

Mahkemelerin veya hakimlerin verdikleri kararların denetlenmesi adil yargılanma hakkının bir gereği ve muhakeme hukukunun temel bir ilkesidir1. Bu denetimi sağlamak amacıyla farklı ülke mevzuatlarında farklı kurumlar ihdas edilmiş, ilk derece mahkemelerince verilen kararların veya kanun yolu muhakemesinde verilen kararların bir biçimde denetlenmesi sağlanmak istenmiştir. Bu denetim gerek ülkede uygulanan hukukun yeknesaklaşması, gerekse ceza muhakemesinin amacına uygun olarak her hangi bir insan hakları ihlaline yol açmaksızın, sanığın ve muhakemenin diğer süjelerinin haklarını koruyarak maddi ve hukuki gerçeğe uygun bir hüküm kurulması amaçlarına hizmet eder. 1412 sayılı CMUK'nda düzenlenmiş olan karar düzeltme ve başsavcılığın itirazı kanun yolları mülga Kanunun mehazı olan Alman Ceza Muhakemesi Kanunda bulunmadığı gibi ayrıca mehazın kabulünde hazırlık çalışmalarını sürdüren İstanbul Komisyonunun kabul ettiği metinde ve 1412 sayılı CMUK'nun ilk halinde de yoktur. Ancak bu hal, bu kurumların hukukumuza tamamen yabancı olduğu anlamına gelmez. Zira bu kurumlar önce 834 sayılı Mahkeme-i Temyiz Teşkilatının Tevsiine Dair Kanun'un 5. maddesinde ve daha sonra bu kanun yerine kabul edilen 1221 sayılı Temyiz Mahkemesi Teşkilatına Dair Kanunun 9 ve 11. maddelerinde yer almışlardır. Bu düzenlemeler daha sonra 1936 yılında 3006 sayılı Kanunun 1. maddesiyle CMUK'na eklenmiştir. CMUK'nun 322. maddesinin 4. fıkrasında düzenlenen başsavcılığın itirazı kanun yolu, Ceza Dairelerinin kararlarına karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının kararın kendisine verilmesinden itibaren 30 gün içinde Ceza Genel Kuruluna itiraz edebileceği şeklinde kanuna eklenmiş, bu kanun yolu 5271 sayılı CMK'nun 308. maddesinde Yargıtay Ceza Dairelerinden birinin kararma karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının, re'sen veya istem üzerine, ilâmın kendisine verildiği tarihten itibaren otuz gün içinde, sanık lehine başvurulması durumunda süre aranmaksızın Ceza Genel Kuruluna itiraz edebileceği şeklinde yer almıştır.