DÎVAN-I HİKMETİN İSTANBUL BASKISININ MUHTEVASI

Bu araştırmada «Ahmed Yesevî'ye ait oldukları kabul edilebilecek hikmetlerin bir araya getirilip farklılıklar belirtilmek suretiyle yayınlanması Ahmed-i Yesevî hakkında olduğu kadar onunla başlayan dinî - tasavvufî halk edebiyatımız hakkında da faydalı bilgiler verecek ve kültür hayatımıza ışık tutacak olduğundan^ Dîvân-ı Hikmet'in İstanbul baskısı olarak bilinen H. 1299 tarihli basma nüsha incelenmiştir2. Pîr-i Türkistan nâmıyla şöhret kazanmış ve Türk milletinin en büyük kültür müştereklerinden biri haline gelmiş bulunan Hoca Ahmed Yesevî'nin hikmetlerinin içinde yer aldığı Dîvân-ı Hikmet'in eldeki yazma nüshalarının en eskisi XVI. veya XVII. asra kadar inebilmektedir. Ancak bu nüshaların hiç biri müret-tep bir divan niteliğinde olmayıp içlerindeki hikmetlerin hepsi de Ahmed Yesevi'ye ait değildir. Ahmed Yesevî'nin bütün hikmetlerini içine alan bir nüsha da ele geçmemiştir. Ahmed Yesevî zamanında yazılmış bir Dîvân-ı Hikmet de ele geçmemiştir. Eldeki mevcut lar tarafından tertip edilen hikmetler mecmuası karakterinde-dirler. İncelediğimiz bu nüsha Kayseri Raşit Efendi Kütüphanesinde no. 25798 ile kayıtlıdır3. Başındaki dibaceden bu basmanın Sultan II. Abdulhamid Han adına basıldığı, tertip edenin Lugât-ı Çağatayî ve Türkî-i Osmânî yazarı Buharalı Şeyh Süleyman Efendi olduğu, İstanbul'da Osmanlı Matbaasında H. 1299 yılında basıldığı anlaşılmaktadır. Dîbâce aynen şöyledir.