Turkskie Narodı Krıma. Karaimi, Krımskie Tatarı Krımçaki, Red. S. Ya. Kozlov-L. V. Çijova, Rossiyskaya Akademiya Nauki İz-datelstvo, Moskva-2003

Güneyinden ve Batısından Karadeniz ile çevrili, Kuzeyinden karaya Perekop (Or kapı) ile bağlanmış olan Kırım Ya-rımadası, tarih boyunca ve bilhassa Türk soylu toplulukların uğrak yeri olmuştur. Kırım Yarımadası’nın Türk Tarihi ile ilişkisi Alanların Soğdak ve Kefe’yi ele geçirmesiyle başladı. VI. Asırda Avarların akınlarına maruz ka-lan Kırım, VII. yüzyılda Hazarların hâkimiyetine girdi. Hazarların yıkılı-şından sonra “Hazarya” ya da “Gazar-ya” adında bir süre küçük bir devlet olarak varlığını devam ettiren Kırım’da daha sonra Peçenek ve Kıpçak hâkimi-yeti vuku buldu. Altın Orda Devleti’nin tarih sahnesine çıkmasıyla (1242-1502) 15. Yüzyıl ortalarına kadar Altın Orda hâkimiyeti altında varlığını devam ettiren Kırım, 1441/1442’de Hacı Giray öncülüğünde Altın Orda Devleti’nin en büyük bakiyesi olarak müstakil bir Hanlık olarak tarih sahne-sindeki yerini aldı. Burada tanıtmaya çalıştığımız kitap, “Kırım’ın Türk Halkları. Karaimler, Kırım Tatarları, Kırımçaklar (Тюркские Hароды Крыма. Караимы, Крымские Tатары, Крымчаки) adı altında Rusya Bilimler Akademisi, Halklar ve Kültürler serisi içerisinde S. Ya. Kozlov-L. V. Çijova redaktörlü-ğünde 2003 tarihinde neşredilmiştir. Adından da anlaşılacağı üzere kitap temelde Karaimler, Kırım Tatarları ve Kırımçaklar olmak üzere üç bölüm-den oluşmaktadır. V.A. Tişkov ve S.V. Çeşko tarafından kaleme alınan “Önsöz” bölümünde kitabın yazılış amacı açıklanmaktadır1. Kitabın “Giriş” bölümü ise L. V. Çijo-va tarafından kaleme alınmış olup bu bölümde, Kırım Tarihi’ne ve Kırım’ın yerli hakları olan Kırım Tatarları, Karaimler ve Kırımçaklara kısaca deği-nilmiştir2. Tanıtmaya çalıştığımız kitabın birinci bölümünü, bugün büyük çoğun-luğu Kırım’da meskûn olan ve kendilerini Museviliğin “Karai” mezhebine bağlı Türk soylu halkı olarak gören Karaimler oluşturur. Karaimlerin hangi kavme mensup olduğu hususu günümüzde halen bir tartışma konusu ise de ilim dünyasında yaygın olan düşünceye göre onlar, VIII. yüzyılda Museviliği kabul eden Hazarların bakiyeleridir. L. V. Çijova tarafından kaleme alınan bu bölümde, Karaimlerin Kökeni ve Tarihi (s. 16-36), Karaimlerde Din (s. 36-65), Karaimlerde Günlük Yaşam (s. 65-86), Karaimlerde Tarım ve Kültür Materyalleri (s. 86-106), Karaimler’de Sosyal Yaşam (s. 106-125), Karaim-lerde Folklor ve Edebiyat (s. 125-135) başlıkları altında az bilinen ve tar-tışma konusu olan Karaimlerin tarihi kökenlerine cevap aranmaktadır3. “Karaimlerin Kökeni ve Tarihi” adlı ilk başlık altında Karaimlerin nü-fus, etnik köken, dil ve antropolojik özellikleri ele alınmıştır. Yazar, “Kara-imlerde Din” bölümünü diğer bölümlere göre daha uzun tutmuş ve bu baş-lık altında Karaimlerde dini inançlar, Anan Ben David öğretisi, Karaimlerde dini günler, Karaimlerin dinsel kitapları, Karaimlerde Türk izleri, İslam’ın Karaimler üzerindeki etkisi ve Karaimlerde takvim gibi konulara değinmiş-tir. “Karaimlerde Günlük Hayat”, Karaimlerde düğün törenleri, nişanlanma, gelin ve damat elbiseleri, çocuk doğumu, Karaim isimleri, Karaimlerde aile ve cenaze merasimleri gibi alt başlıklardan oluşmaktadır. Yazar, “Karaim-lerde Tarım ve Kültür Materyalleri” başlığı altında Karaimlerde demircilik, seramik, dericilik, arıcılık, bağcılık, tütün üretimi, yemek ve giyim gibi konu-ları ele almıştır. “Karaimlerde Sosyal Yaşam”, eğitim, kadın eğitimi ve 1917 sonrası Karaimlerde sosyal hayat konularından oluşmaktadır. Karaim ko-nusunun altıncı ve son bölümünü oluşturan “Karaimlerde Folklor ve Edebi-yat” başlığı altında Karaimlerde folklor ve Karaimlerin çıkarttıkları süreli yayınlara değinilmiştir.