Buradasınız

FROM PAGE TO STAGE: A CRITICAL SURVEY OF SAMUEL BECKETT’S KRAPP’S LAST TAPE WITHIN THE TURKISH THEATRICAL SYSTEM

Journal Name:

Publication Year:

Author NameUniversity of Author
Abstract (Original Language): 
Yirminci yüzyılın en önemli oyun yazarlarından biri olan Samuel Beckett, aynı zamanda oyunlarının sahnelenme süreçlerinde aktif bir şekilde yer almıştır. Beckett‟in bu özelliği zaman içerisinde kendisine, oyun yazarlığının yanında yönetmen kimliği de kazandırmıştır. Ne var ki Beckett‟in yönetmen kimliği, kendisinin oyun yazarlığı kimliğinin gölgesinde kalmaktan kurtulamamıştır. Bununla birlikte, 1990lı yıllarda Beckett‟in, “Godot‟yu Beklerken”, “Oyun Sonu”, “Krapp‟ın Son Bandı”, “Mutlu Günler” ve diğer kısa oyunlarına ilişkin prodüksiyon notlarının yayımlanması, yazarın yönetmen kimliği üzerine daha detaylı çalışmalar yapma imkânını doğurmuştur. Tiyatronun uygulama alanında bulunmak, Beckett‟e edebiyat ve tiyatro söylemi içerisinde kendisine saygınlık kazandırmış olan oyunlarını yeniden yazma fırsatını vermiştir. Böylece Beckett, bir edebiyat ya da tiyatro dizgesindeki metin kavramının durağanlığını da tartışmaya açarak, oyunlarının yayımlanmış metinlerinden farklı sahne metinleri ortaya çıkarmıştır. Yazarın sahnelediği oyunların geneline bakıldığında, “Krapp‟ın Son Bandı”nın özel bir konum kazandığı görülmektedir, zira Beckett yönetmen olarak en fazla bu oyunu üzerinde durmuştur. Beckett söz konusu oyunun yayımlanmış metninin tersine, değişik bir sahneleme anlayışı benimseyerek, oyunun farklı bir şekilde alımlanmasına zemin hazırlamıştır. Samuel Beckett‟in yönetmen kimliğini merkeze alan bu makale, yazarın Krapp‟ın Son Bandı adlı oyununun Türkçe çevirilerinin eleştirel bir okumasını yapmayı amaçlamaktadır. “Krapp‟ın Son Bandı”, ilk olarak Hamdi Koç çevirisiyle Yapı Kredi Yayınları tarafından, ardından Fatih Özgüven çevirisiyle İletişim Yayınları‟ndan ve son olarak da Uğur Ün çevirisiyle Mitos Boyut Yayınları tarafından 1993 yılında yayımlanmıştır. Makale, belirlenen amaç doğrultusunda, “Krapp‟ın Son Bandı”nın Beckett‟in oyunları ve estetik anlayışı içindeki konumunu tartışmaya açtıktan sonra, oyunun her üç çevirisinin de eleştirel bir çözümlemesini sunmaktadır. Çözümleme sırasında, çeviri metinlerdeki anlam kaymaları ile çevirmenlerin kelime seçimleri incelenerek, ortaya nasıl bir sahne metni çıkarıldığı araştırılmaktadır. Böylece çalışma, oyunun çevirilerini yazı içerisinde sunulmuş olan kuramsal çerçeve ışığında değerlendirmek suretiyle, tiyatro alanındaki çeviri eserlerin incelenmesi konusunda gözlemlenen boşluğu doldurma çabasındadır. Makalenin başka bir amacı ise “Krapp‟ın Son Bandı”nın sahnelenme sürecine ilişkin bir değerlendirme sunmaktır. Sahneleme sürecine dair yapılacak değerlendirmede “Krapp‟ın Son Bandı”nın Tiyatro-Z prodüksiyonu incelemeye alınmıştır. Çalışmada Tiyatro-Z prodüksiyonunun ele alınmasının nedeni, bu prodüksiyonda kullanılan sahne metninin, oyunun Uğur Ün çevirisi ve Beckett‟in “Krapp‟ın Son Bandı”na ilişkin reji notlarından yola çıkılarak oluşturulmuş olmasıdır. Bu bağlamda düşünüldüğünde, Tiyatro-Z‟nin “Krapp‟ın Son Bandı” prodüksiyonu, Beckett‟in yönetmen kimliğinin Türkiye‟de alımlanması sürecinde atılmış önemli bir adım olarak değerlendirilebilir. Makale, Tiyatro-Z‟nin “Krapp‟ın Son Bandı” prodüksiyonunun eleştirel bir değerlendirmesini sunarak, bu önemli adımın ne ölçüde Beckett‟in yönetmen kimliğini sahneye yansıttığını tartışmaktadır. Dolayısıyla incelemede, oyunun sahne metninde ne gibi değişiklikler yapıldığı izlenmekte ve sahneleme sürecinde metnin sahip olduğu rol ortaya çıkarılmaya çalışılmaktadır.

REFERENCES

References: 

AALTONEN, Sirkku; Time-Sharing on Stage, Multilungual Matters, Clevedon, 2000 AALTONEN, Sirkku; “Retranslation in the Finnish Theatre”, in Cadernos de Tradução, No. 11, 2003, pp. 141-159 ASTON, Elaine / SAVONA, George; Theatre as Sign System: A Semiotics of Text and Performance, London-New York: Routledge, 1991 BASSNETT, Susan; “Still Trapped in the Labyrinth: Further Reflections on Translation and Theatre”, in Susan Bassnett and André Lefevere (eds.), Constructing Cultures, Multilungual Matters, Clevedon, 1998, pp. 90-108 BASSNETT, Susan; Translation Studies, London-New York: Routledge, [1980] 2004 BATTY, Mark; “Acts with Words: Beckett, Translation, Mise en Scène and Autorship”, in Carole-Anne Upton (ed.) Moving Target: Theatre Translation and Cultural Relocation, St. Jerome, UK, 2000, pp. 63-72.BECKETT, Samuel; Krapp’s Last Tape, in John P. Harrington (ed.), Modern Irish Drama, Norton Critical Edition, New York and London, [1958] 1991, pp. 311-318. BECKETT, Samuel; Krapp’ın Son Bandı, trans. Hamdi Koç, in Toplu Kısa Oyunlar 1956-1962, Yapı Kredi Yayınları, Istanbul, 1993, pp. 85-100. BECKETT, Samuel; Son Band, trans. Fatih Özgüven, in Son Band / Radyo Skeci, ĠletiĢim Yayınları, Istanbul, 1993, pp. 7-29. BECKETT, Samuel; Krapp’ın Son Bandı, trans. Uğur Ün, in Tüm Kısa Oyunları, Mitos Boyut Yayınları, Istanbul, 1993, pp. 51-64. BECKETT, Samuel; Krapp’ın Son Bandı, adapted for the stage by Benti Engin from the Turkish translation of Uğur Ün and revised text of Krapp‟s Last Tape from the Theatrical Notebooks of Samuel Beckett, unp., 2005 BEER, Ann; “Beckett‟s Bilingualism”, in John Pilling (ed.), The Cambridge Companion to Beckett, Cambridge University Press, UK, 1994, pp. 209-221. BENJAMIN, Walter; “The Task of the Translator”, trans. James Hynd and E. M. Valk, in Delos A Journal on & of Translation, National Translation Center, Austin, Texas, [1923] 1968, pp. 76-99. BESBES, Khaled; Semiotics of Beckett's Theatre: A Semiotic Study of the Complete Dramatic Works of Samuel Beckett, Universal Publishers, 2007 CHEMBERLAIN, Lori; “„The Same Old Stories‟: Beckett's Poetics of Translation”, in Alan Warren Friedman, Charles Rossman and Dina Sherzer (eds.), Beckett Translating / Translating Beckett, University Park: Pennsylvania State University Press, 1987, pp. 17-24. COHN, Ruby; “Samuel Beckett Self-Translator”, in PMLA v. 76 no. 5, 1961, pp. 613-621 COHN, Ruby; Back to Beckett, Princeton University Press, 1973 CONNOR, Steven, Samuel Beckett: Repetition, Theory and Text, Oxford: Blackwell, 1988 DĠNÇEL, Burç Ġdem; “Çeviri EleĢtirisinde Yorumbilimsel Sürecin Önemi ve James Joyce‟un Sürgünler Oyunu Bağlamındaki Yansımaları”, Mimesis, Tiyatro/Çeviri AraĢtırma Dergisi 13, Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, Istanbul, 2007, pp. 347-368. ESPASA, Eva; “Performability in Translation: Speakability? Playability? Or just Saleability?”, in Carole-Anne Upton (ed.) Moving Target: Theatre Translation and Cultural Relocation, St. Jerome, UK, 2000, pp. 49-62. ELAM, Keir; “Dead Heads: Damnation-Narration in the „Dramaticules‟”, in John Pilling (ed.), The Cambridge Companion to Beckett, Cambridge University Press, UK, 1994, pp. 145-166. GONTARSKI, S. E.; “Revising Himself: Performance as Text in Samuel Beckett's Theatre”, in Journal of Modern Literature v. 22 no.1, 1998, pp. 131-145. GONTARSKI, S. E.; “Beckett and Performance”, in Lois Oppenheim (ed.) Palgrave Advances in Samuel Beckett Studies, Macmillan, USA, 2004, pp. 194-208. JACOBSON, Roman; “On Linguistic Aspects of Translation”, in Lawrence Venuti (ed.), The Translation Studies Reader, Routledge, London-New York, [1959] 2000, pp. 113-118. KNOWLSON, James (ed.); The Theatrical Notebooks of Samuel Beckett, Volume III, Krapp’s Last Tape, London, Faber and Faber, 1992 LAWLEY, Paul; “Stages of Identity: From Krapp‟s Last Tape to Play”, in John Pilling (ed.), The Cambridge Companion to Beckett, Cambridge University Press, UK, 1994, pp. 88-107. LEVY, Jiří; “Translation as a Decision Process”, in Lawrence Venuti (ed.), The Translation Studies Reader, Routledge, London-New York, [1967] 2000, pp. 148-159. McDONALD, Rónán; The Cambridge Introduction to Samuel Beckett, Cambridge University Press, UK, 2006 McGUIRE-BASSNETT, Susan; “Ways Through the Labyrinth: Strategies and Methods for Translating Theatre Texts”, in Theo Hermans (ed.), The Manipulation of Literature, Studies in Literary Translation, Croom Helm, London/Sydney, 1985, pp. 87-102.  ĠPġĠROĞLU, Zehra, Uyumsuz Tiyatroda Gerçekçilik, Mitos Boyut Yayınları, Istanbul, 1996 PAVIS, Patrice; “A Possible Definition of Theatre Semiology”, trans. Susan Bassnett-McGuire, in Languages of the Stage: Essays in the Semiology of Theatre, Performing Arts Journal Publications, New York, 1982, pp. 11-21. PAVIS, Patrice, “Theatre Analysis: Some Questions and a Questionnaire” trans. Susan Bassnett, in New Theatre Quarterly, 1 (2), 1985, pp. 208-212. PAVIS, Patrice, Theatre at the Crossroads of Culture, trans. Loren Kruger, Routledge, London-New York, 1991 POPOVIC, Anton; “The Concept „Shift of Expression‟ in Translation Analysis”, in James Holmes (ed.), The Nature of Translation: Essays on the Theory and Practice of Literary Translation, Mouton: Slovak Academy of Sciences, 1970, pp. 78-87. REISS, Katharina; “Type, Kind and Individuality of Text, Decision Making in Translation”, in Lawrence Venuti (ed.), The Translation Studies Reader, Routledge, London-New York, [1971] 2000, pp. 160-171. REISS, Katharina; Translation Criticism – The Potentials & Limitations, trans. Errol F. Rhodes, St. Jerome, UK, 2000 TURNER, George; Stylistics, Penguin Books, UK, 1973 VAN DEN BROECK, Raymond; “Second Thoughts on Translation Criticism: A Model of its Analytic Function” in Theo Hermans (ed.), The Manipulation of Literature, Studies in Literary Translation, Croom Helm, London/Sydney, 1985, pp. 54-62. VENUTI, Lawrence;< http://www.tiyatro-z.com/krapp.aspx>. (Accessed 13.06.2008)

Thank you for copying data from http://www.arastirmax.com