Buradasınız

ON TRANSLATING BOTH FOR THE STAGE AND FOR PUBLICATION: SOMERSET MAUGHAM’S FOR SERVICES RENDERED IN TURKISH

Journal Name:

Publication Year:

Author NameUniversity of Author
Abstract (2. Language): 
It is a clear-cut fact that dramatic texts have certain different properties than other kind of literary texts. The way theatre texts belonging to foreign cultural systems succeed on the stage in a target culture setting is mostly related to the works of the translators, since when the theatre translator ignores the dynamics of the stage, it is highly possible that the translation turns out to be unfit to perform. As a result of such instances, directors and performers of theatre usually complain about the translators of source texts in due staging. Consequently, theatre texts become performable on stage bound to the potentials of the directors and the dramatists in rewriting the translations when the source text is translated solely with a concern of fidelity and aiming only at transferring a literary text from its source to a target culture without regarding the intricacies of staging. However, although it would require hard work, it is not entirely impossible to aim at a translation which can be both publishable and performable at once. Taking this aim as a starting point, this study sets out to question the translation process of English author Somerset Maugham’s 1934 play For Services Rendered. In the first part of the study, the reasons behind the translation of this play are put forward in the light of a dramaturgical analysis of the play. In the latter part, how the target text relates with the staging circumstances is scrutinized with the help of the examples from the translation. One of the main aims of this paper is to emphasize the importance of dramaturgical and stylistic analysis of the source text in the process of translating a theatre piece. In this context, the role that the theatre translator plays as a dramaturge during the course of the staging of the play becomes apparent. Another aim of this study is to illustrate that it is possible for the translator to employ the tools of the target language and enrich his/her translation with the purpose of constructing a distinctive style. Drawing from both of these aims, this paper proposes that a translation reflecting the style of both the source text author’s and the translator’s, and one that takes staging into account, would gain a much active function in the staging process.
Abstract (Original Language): 
Tiyatro metinlerinin diğer yazınsal metin türlerinden farklı özelliklere sahip olduğu su götürmez bir gerçektir. Yabancı bir kültür dizgesine ait tiyatro metinlerinin, erek kültür sahnesi üzerinde hayat bulabilmeleri büyük ölçüde çevirmenlerine bağlıdır zira tiyatro çevirmeninin, tiyatro sahnesinin dinamiklerini dikkate almaması durumunda, sahne üzerinde icra edilmesi fazlasıyla güç bir metnin ortaya çıkması kuvvetle muhtemeldir. Bu duruma örnek teşkil edebilecek bir durum, sahneleme sürecinde, yönetmen ve oyuncuların çoğunlukla, kaynak metnin çevirmenlerinden dert yanmalarıdır. Dolayısıyla, sahne gerçekleri göz önünde bulundurulmadan, sadakat kaygısıyla, salt bir yazınsal eserin erek kültür dizgesine aktarılması amacıyla yapılmış bir çevirinin, erek kültür sahnesi üzerindeki yaşamı büyük oranda yönetmen ya da dramaturgun çeviri metni yeniden yazma yeteneğine bağımlı bir hale gelmektedir. Bununla birlikte, çeviri sürecinde hem yayımlanacak bir metnin, hem de sahnelenecek bir tiyatro metninin ortaya çıkarılması zor olmakla beraber başarılması imkânsız bir hedef değildir. Bu hedefi çıkış noktası olarak alan bu çalışma, İngiliz yazar Somerset Maugham’ın 1934 yılında yazdığı For Services Rendered adlı oyunun çeviri sürecini tartışmaya açmayı amaçlamaktadır. Bu çalışmanın ilk bölümünde, söz konusu oyunun neden çevrildiğine ilişkin gerekçeler, oyunun dramaturjik çözümlemesi ışığında ortaya konmuştur. Makalenin sonraki bölümündeyse, metnin çevirisinden sunulan örnekler vasıtasıyla, çeviri sürecinde alınan kararların, sahne gerçekleriyle ne ölçüde bağdaştığı tartışılmıştır. Bu çalışmanın önemli amaçlarından biri, tiyatro metinlerinin çevirisinde, kaynak metnin dramaturjik ve biçemsel açıdan çözümlenmesinin, çeviri sürecinin vazgeçilmez bir aşaması olduğunu vurgulamaktır. Bu bağlamda düşünüldüğünde, bir oyunun sahnelenme sürecinde, tiyatro çevirmeninin, bir dramaturg sorumluluğu üstleneceği açıktır. Makalenin başka bir hedefiyse, çevirmenin, erek dilin kaynaklarını kullanarak, çevirisini zenginleştirmesinin, dolayısıyla da kendi biçemini oluşturmasının mümkün olduğunu göstermeye çalışmaktır. Makale bu şekilde, hem kaynak metin yazarının biçemiyle koşut giden, hem de çevirmeninin biçemini yansıtan, sahne gerçeklerinin bilincinde yapılmış bir çevirinin, sahnelenme sürecinde çok daha etkin bir işlev kazanacağını ortaya koymayı hedeflemektedir.

REFERENCES

References: 

· AALTONEN, Sirkku, Time-Sharing on Stage, Clevedon: Multilungual
Matters, 2000 · BARKER, Clive, “The ghosts of war: stage ghosts and time slips as a response
to war”, in Barker, Clive and Gale Maggie B. (eds.), British Theatre between
the Wars, 1918-1939, Cambridge: Cambridge University Press, 2000, pp. 215-
243.
· BASSNETT, Susan, “Still Trapped in the Labyrinth: Further Reflections on
Translation and Theatre”, in Bassnett, Susan and Lefevere, André (eds.),
Constructing Cultures, Clevedon: Multilungual Matters, 1998, pp. 90-108.
· BASSNETT, Susan, Translation Studies, London-New York: Routledge,
[1980], 2004
· BERMAN, Antoine, The Experience of the Foreign, trans. S. Heyvaert, New
York: State University of New York Press, 1992
· BERMAN, Antoine, [1985] “Translation and the Trials of the Foreign”, trans.
Lawrence Venuti, in Venuti, Lawrence (ed.), The Translation Studies Reader,
London-New York: Routledge, 2000, pp. 284-297.
· CORDELL, Richard Albert, Somerset Maugham, a writer for all seasons: A
Biographical and Critical Study, Bloomington: Indiana University Press, 1969
· CURTİS, Anthony, The Pattern of Maugham: A Critical Portrait, London:
Hamilton, 1974
· DİNÇEL, Burç İdem, “Bütüncül Tiyatro Anlayışının Belirgin Örnekleri: Peer
Gynt ve Rüya Oyunu.” in Tiyatro Eleştirmenliği ve Dramaturji Bölümü
Dergisi vol. 7, Istanbul: Istanbul University Press, 2005, pp. 96-109.
· DİNÇEL, Burç İdem, “Çeviri Eleştirisinde Yorumbilimsel Sürecin Önemi ve
James Joyce’un Sürgünler Oyunu Bağlamındaki Yansımaları”, in Mimesis
Tiyatro/Çeviri Araştırma Dergisi vol. 13, Istanbul: Boğaziçi University Press,
2007, pp. 347-368.
· EDNEY, David, “Translating (and not Translating) in a Canadian Context”, in
Johnston David (ed.), Stages of Translation, Bath, England: Absolute Classics,
1996, pp. 229-238.
· ESPASA, Eva, “Performability in Translation: Speakability? Playability? Or
just Saleability?”, in Upton, Carole-Anne (ed.) Moving Target: Theatre
Translation and Cultural Relocation, Manchester: St. Jerome, 2000, pp. 49-62.
· GOOCH, Steeve, “Fatal Attraction”, in Johnston David (ed.), Stages of
Translation, Bath, England: Absolute Classics, 1996, pp. 13-21.
· GRICE, Herbert Paul, “Logic and Conversation”, in Cole, Peter and Morgan,
Jerry (eds.) Syntax and Semantics Vol. 3, Speech Acts, New York: Academic
Press, 1975, pp. 41-58.· GROSS, Robert F., “W. Somerset Maugham”, in British Playwrights, 1880-
1956: A Research and Production Sourcebook, Demastes, William W. (ed.),
1996, pp.278-296.
· INNES, Christopher, Modern British Drama: 1890-1990, Cambridge:
Cambridge University Press, [1992] 1995
· KRAFT, Helga, “Staging a Critique of Modernism: Elias Canetti’s Plays”, in
Loranz, Dagmar C. G. (ed.), A Companion to the Works of Elias Canetti,
Boydell & Brewer: Melton, 2004, pp. 137-156.
· MAUGHAM, Somerset William, The Summing Up, New York: Doubleday,
1938
· MAUGHAM, Somerset William, Plays v. 6 (The Unknown, For Services
Rendered, Sheppey), London: Heinemann, 1934
· MAUGHAM, Somerset William, For Services Rendered, London:
Heinemann, [1934] 1979
· PHYLLIS, Zatlin, Theatrical Translation and Film Adaptation, Clevedon:
Multilungual Matters, 2005
· POPOVIC, Anton, “The Concept ‘Shift of Expression’ in Translation
Analysis”, in Holmes, James (ed.), The Nature of Translation: Essays on the
Theory and Practice of Literary Translation, The Hague and Paris: Mouton,
1970, pp. 78-87.
· RAPHAEL, Frederick, W. Somerset Maugham and his World, London:
Thames and Hudson, 1976
· ROGAL, Samuel J., A William Somerset Maugham Encyclopedia,
Westport, Conn: Greenwood Press, 1997
· SHORT, Mick, [1981] “Discourse Analysis and the Analysis of Drama”, in
Weber, Jean Jacques (ed.), The Stylistics Reader, 1998, pp. 158-180.
· SPİVAK, Gayatri Chakravorty, [1992] “The Politics of Translation”, in Venuti,
Lawrence (ed.), The Translation Studies Reader, London-New York:
Routledge, 2000, pp. 397-429.
· STEINER, George, After Babel: Aspects of Language and Translation,
Oxford: Oxford University Press, [1975] 1977
· STEINER, George, The Death of Tragedy, Yale: Yale University Press,
[1961] 1996
· STEINER, George, Language & Silence, Yale: Yale University Press, [1967]
1998
· TURNER, George, Stylistics, Harmondsworth: Penguin, 1973 · VENUTİ, Lawrence, The Scandals of Translation: Towards an Ethics of
Difference, London-New York: Routledge, 1998
· VIVIS, Anthony, “The Stages of a Translation”, in Johnston David (ed.),
Stages of Translation, Bath, England: Absolute Classics, 1996, pp. 35-44.
· WECHSLER, Robert, Performing Without a Stage: The Art of Literary
Translation, New Haven, CT: Catbird Press, 1998
· WELLWARTH, George, “Special Considerations in Drama Translation”, in
Gaddis Rose, Marilyn (ed.), Translation Spectrum. Essays in Theory and
Practice, Albany, NY: State University of New York Press, 1981
Internet Resources
· (accessed 01.05.2009)

Thank you for copying data from http://www.arastirmax.com