Buradasınız

GECEKONDULAŞMA SÜRECİNİN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ VE TÜRKİYE'DE GELİŞİMİ ÜZERİNE BİR TARTIŞMA

ON PHYSICAL ASPECTS OF SOUATTERS IN TURKEY

Journal Name:

Publication Year:

Author Name
Abstract (2. Language): 
This study rests on the hypothesis that economic relations have a definite impact on the formation of physical space. What are the factors which caused the transformation of tin roofed shacks into orderly and regular neighborhoods of big cities of Turkey during the past 40 -45 years? The evolution of the gecekondu process should not be interpreted merely as the renewal of physical elements of such shelters. The distinguishing character of a gecekondu does not arise from the fact that it is built on somebody else's land. Although the familiar urban construction process is completed in single steps, gecekondu type of residences follow a building process which continues and evolves in time. Thus, urban residential structure consists of a 'rigid' component which reflects the contemporary level of capital, technology and organization and which is renewed in pre-defined stages; and a far more 'flexible' component called gecekondu. This study aims at analysing the characteristics of the 'flexible" component and at discussing the process of its transformation in time. The evolution of gecekondus in Turkish cities can be categorized into four stages.
Abstract (Original Language): 
Gftwfkondu belirli ekonomik ilişkilerin mekana yansıdığı bir barınak türü ve bu barınakların oluşturduğu bir yerleşme biçimidir. Gecekondunun evrimi onu yaratan emeğin ekonomi içindeki evrimini izler. Kırdan göçen emeğin, 1945-50 arasında, genelde, marjinal işlerde çalışması sonucu, sistemin kendilerine mekanda kalıcı çözümler getirmediği tartışılmış ve ekonominin marjininde kalmanın mekana yansıyışınm da mekanın 'marjininde' teneke damlı konut mahalleleri biçimini aldığı Öne sürülmüştür. Gecekondu kesimi 1955'lere doğru, marjinal işlerden küçük çaplı işlere geçmeye başlayınca, gecekondunun da mekansal görünümü değişmiş ve teneke damlı, alt yapışız konut yığınları, düzgün ve düzenli bir yapılaşmaya yönelmiştir. 1960'lardan sonra ise gecekondu kesimi, ekonomi içindeki yerini, yalnızca "ucuz" emek deposu olarak değil, iç pazarın hem mekansal sınırlarını genişleten hem de katılımı ile yoğunluğunu arttıran önemli bir etken olarak daha da sağlamlaştırmış ve kesinleştirmiştir. Gecekondu nüfusunun kent ekonomisinin önemli bir öğesine dönüşmesi sonucu gecekondu mahalleleri de kentin olağan, alışılmış mahallelerine dönüşmeye başlamış, alt yapı yatırımları öncelik kazanmıştır. 1970'den sonra ise kent toprağı üzerinde spekülasyonun artması, özellikle eski ve merkeze yakın gecekondu mahallelerinde çok katlı yapılara dönüşümü başlatmıştır. Kente yerleşmede ve kentli gibi bir yaşam sürdürmede, konut, göçenin en önemli güvence kaynağını oluşturmaktadır. Konduya bu boyutu ile değer verilmektedir. Kondu, yalnızca bir barınma aracı değil, bir gelir ve biriktirim kaynağıdır. İşler kötü gittiğinde kira geliri sağlayabilmektedir. Kent toprağının değeri arttıkça, kondu ufak çaplı spekülasyon kaynağına dönüşmektedir. Nitekim, konutun eklemelerle genişlemesi en fazla bu amaca hizmet etmektedir, örneğin, konutlarda çocuklara ayrı bir yatak ve çalışma mekanı vermek için olanaklar zorlanmamaktadır. Bu olanaklar öncelikle aileye genel bir yaşam ünitesi sağlamak için kullanılmaktadır. Sonraki eklentiler ise, aile genişler ya da çocuklar evlenip aile ile birlikte yaşamayı sürdürürlerse ya da kiralama amacı ile yapılmaktadır. Gecekondu türü konutun en temel ayırıcı ve belirleyici özelliği "yapım sürecinde esnekliktir". Gerek güvencesiz koşullar, gerekse parasal olanaksızlar içinde konutun tümünü bir aşamada tamamlayamayan gecekonducu, ekonomik yaşamında gelirinin oynaklığı koşutunda, konutun yapımım, zaman içinde olanakları ölçüsünde gelişen bir sürece dönüştürmektedir. Parasal olanakları farklı düzeyler arasında değiştikçe, gecekonducu bu olanakları biriktirerek, konuta ekler yapmakta, oda ölçeğinde kiralamakta, konutun tümünü kiralamakta ya da satmaktadır. Konutun yapımı, böylece, gecekonducunun gereksinmeleri ve olanakları arasındaki dengeye bağımlı olarak gelişmektedir. özetlenirse, vurgulanmak istenen, gecekondunun, bir kalkınma modelinin belirli aşamalarındaki ilişkilerin mekana yansısı olduğudur. Gecekondu salt mekansal bir olgu değil, sosyal ve ekonomik yaşantının mekandaki özel görünümüdür.

REFERENCES

References: 

ERGİL, D., Türkiye'de Toplumsal Gelişme ve Siyasal Bunalım, Ankara,
Türkiye İktisatçılar Birliği Yayınlan, No: 21,1978.
AKSOY, S., İstanbul Vilayeti Zeytinburnu Kazasının Nuri Paşa Mahallesinde
1962 Kış Aylarına Kadar İkamet Edip Bilahare 1967 Senesi İlkbaharına
Kadar Bölgeyi Terk Eden Ev Sahibi Ailelerin İncelenmesi',
Yayınlanmamış Mezuniyet Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal
Antropoloji ve Etnoloji Bölümü, 1967.
KURUCU, T., 'Zeytinburnu Gecekondularının Kuruluşu ve Usta Teşkilatları',
Yayınlanmamış Mezuniyet Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Antropoloji
ve Etnoloji Bölümü, 1965.
ÖĞRETMEN, İ., Ankara'da 158 Gecekondu, Ankara, Ankara Üniversitesi Siyasal
Bilgiler Fakültesi Yayınları, 1957.
ŞENYAPILI, T., 'Ankara Gecekonduları', Çoğaltma, O.D.T.Ü., Şehir ve Bölge
Planlama Bölümü, 1962.
ŞENYAPILI, T„ Gecekondu: 'Çevre' İşçilerin Mekanı', Ankara: O.D.T.Ü., Mimarlık
Fakültesi Yayınları, 1981.

Thank you for copying data from http://www.arastirmax.com